Canonical Ref: KS 7.37
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
स गोपतिं नन्दिभुजावलम्बी शार्दूलचर्मान्तरितोरुपृष्ठम् । तद्भक्तिसंक्षिप्तबृहत्प्रमाणमारुह्य कैलासमिव प्रतस्थे ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
स इति । स देवो नन्दिभुजावल्बी नन्दिकेश्वरभुजावलम्बनः सन् । शार्दूलचर्मणा व्याघ्रचर्मणान्तरितमाच्छादितमुरु विशालं पृष्ठं यस्य तं तथोक्तम् `शार्दूलद्वीपिनौ व्याघ्र` इत्यमरः (अ.को.2|5|2) । तस्मिन्देवे भक्त्या संक्षिप्तं संकोचितं बृहत्प्रमाणं यस्य तं गोपतिं वृषभं कैलासमिवारुह्य प्रतस्थे चचाल
अन्वयः:
स नन्दिभुजाऽवलम्बी (सन्) शार्दूलचर्माऽन्तरितोरुपृष्ठं तद्भक्तिसंक्षिप्तबृहत्प्रमाणं गोपतिं कैलासम् इव आरुह्य प्रतस्थे ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
स
Lemma: तद्
POS: pron
गोपतिं
Lemma: गोपति
POS: m
नन्दिभुजावलम्बी
Lemma: नन्दिन्
POS: m
नन्दिभुजावलम्बी
Lemma: भुज
POS: m
नन्दिभुजावलम्बी
Lemma: अवलम्बिन्
POS: adj
शार्दूलचर्मान्तरितोरुपृष्ठम्
Lemma: शार्दूल
POS: m
शार्दूलचर्मान्तरितोरुपृष्ठम्
Lemma: चर्मन्
POS: n
शार्दूलचर्मान्तरितोरुपृष्ठम्
Lemma: अन्तरि
POS: 2. P.
शार्दूलचर्मान्तरितोरुपृष्ठम्
Lemma: ऊरु
POS: mf
शार्दूलचर्मान्तरितोरुपृष्ठम्
Lemma: पृष्ठ
POS: n
तद्भक्तिसंक्षिप्तबृहत्प्रमाणम्
Lemma: तद्
POS: pron
तद्भक्तिसंक्षिप्तबृहत्प्रमाणम्
Lemma: भक्ति
POS: f
तद्भक्तिसंक्षिप्तबृहत्प्रमाणम्
Lemma: संक्षिप्
POS: 6. Ā.
तद्भक्तिसंक्षिप्तबृहत्प्रमाणम्
Lemma: बृहत्
POS: adj
तद्भक्तिसंक्षिप्तबृहत्प्रमाणम्
Lemma: प्रमाण
POS: mn
आरुह्य
Lemma: आरुह्
POS: 6. Ā.
कैलासम्
Lemma: कैलास
POS: m
इव
Lemma: इव
POS: ind
प्रतस्थे
Lemma: प्रस्था
POS: 1. Ā. • Verb: प्रतस्थे
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 7.37. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.