Canonical Ref: KS 7.26
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
क्षीरोदवेलेव सफेनपुञ्जा पर्याप्तचन्द्रेव शरत्त्रियामा । नवं नवक्षौमनिवासिनी सा भूयो बभौ दर्पणमादधाना ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
क्षीरोदेति । नवं नूतनं क्षौमं दुकूलं निवस्त आच्छादयतीति नवक्षौमनिवासिनी । वस्तेराच्छादनार्थाण्णिनिः । तथा नवं दर्पणमादधाना बिभ्रती सा गौरी सफेनपुञ्जा सडिण्डीरपङ्क्तिः । क्षीरमुदकं यस्य स क्षीरोदः क्षीरसमुद्रः । `उदकस्योदः संज्ञायाम्` (पा.6|3|57) इत्युदादेशः । तस्य वेला तीरभूमिरिव । `वेला काले च जलधेस्तीरनीरविकारयोः` । इति विश्वः । पर्याप्तचन्द्रा पूर्णचन्द्रा शरतत्त्रियामा शरद्रात्रिरिव भूयो भूयिष्ठं बभौ चकासे
अन्वयः:
नवक्षौमनिवासिनी नवं दर्पणम् आदधाना सा सफेनपुञ्जा क्षीरोदवेला इव, पर्याप्तचन्द्रा शरत्त्रियामा इव भूयो बभौ ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
क्षीरोदवेलेव
Lemma: क्षीरोद
POS: m
क्षीरोदवेलेव
Lemma: वेला
POS: f
क्षीरोदवेलेव
Lemma: इव
POS: ind
सफेनपुञ्जा
Lemma: स
POS: ind
सफेनपुञ्जा
Lemma: फेन
POS: mn
सफेनपुञ्जा
Lemma: पुञ्ज
POS: m
पर्याप्तचन्द्रेव
Lemma: पर्याप्
POS: 5. Ā.
पर्याप्तचन्द्रेव
Lemma: चन्द्र
POS: m
पर्याप्तचन्द्रेव
Lemma: इव
POS: ind
शरत्त्रियामा
Lemma: शरद्
POS: f
शरत्त्रियामा
Lemma: त्रियामा
POS: f
नवं
Lemma: नव
POS: adj
नवक्षौमनिवासिनी
Lemma: नव
POS: adj
नवक्षौमनिवासिनी
Lemma: क्षौम
POS: n
नवक्षौमनिवासिनी
Lemma: निवासिन्
POS: adj
सा
Lemma: तद्
POS: pron
भूयो
Lemma: भूयस्
POS: ind
बभौ
Lemma: भा
POS: 2. Ā. • Verb: बभौ
दर्पणम्
Lemma: दर्पण
POS: m
आदधाना
Lemma: आधा
POS: 3. Ā.
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 7.26. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.