Canonical Ref: KS 6.92
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
तन्मातरं चाश्रुमुखीं दुहितृस्नेहविक्लवाम् । वरस्यानन्यपूर्वस्य विशोकामकरोद्गुणैः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
तदिति । दुहितृस्नेहेन पुत्रिकाप्रेम्णा विक्लवां वियोक्ष्यत इति भीताम् । अत एवाश्रूणि मुखे यस्यास्तामश्रुमुखीं तस्या अम्बिकाया मातरं तन्मातरं मेनां च । अन्या पूर्वं यस्यास्ति सोन्यपूर्वः । `सर्वनाम्नो वृत्तिविषये पुंवद्भावः` इति पूर्वपदस्य पुंवद्भावः । स न भवतीत्यनन्यपूर्वस्तस्यानन्यपूर्वस्य । सापत्न्यदुःखमकुर्वत इत्यर्थः । वरस्य वोढुर्गुणैर्मृत्युंजयत्वादिभिर्विशोकां निर्दुःखामकरोत्
अन्वयः:
दुहितृस्नेहविक्लवाम् अश्रुमुखीं तन्मातरं च अनन्यपूर्वस्य वरस्य गुणैः विशोकाम् अकरोत् ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
तन्मातरं
Lemma: तद्
POS: pron
तन्मातरं
Lemma: मातृ
POS: f
चाश्रुमुखीं
Lemma: च
POS: ind
चाश्रुमुखीं
Lemma: अश्रु
POS: mn
चाश्रुमुखीं
Lemma: मुख
POS: adj
दुहितृस्नेहविक्लवाम्
Lemma: दुहितृ
POS: f
दुहितृस्नेहविक्लवाम्
Lemma: स्नेह
POS: mn
दुहितृस्नेहविक्लवाम्
Lemma: विक्लव
POS: adj
वरस्यानन्यपूर्वस्य
Lemma: वर
POS: m
वरस्यानन्यपूर्वस्य
Lemma: अनन्य
POS: adj
वरस्यानन्यपूर्वस्य
Lemma: पूर्व
POS: pron
विशोकाम्
Lemma: विशोक
POS: adj
अकरोद्
Lemma: कृ
POS: 2. Ā. • Verb: अकरोत्
गुणैः
Lemma: गुण
POS: mn
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 6.92. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.