Canonical Ref: KS 6.67
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
स्थाने त्वां स्थावरात्मानं विष्णुमाहुस्तथा हि ते । चराचराणां भूतानां कुक्षिराधारतां गतः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
स्थान इति । त्वां स्थावरात्मानं स्थावररूपिणं विष्णुमाहुः `स्थावराणां हिमालयः` इति गीतावचनात् । स्थने युक्तम् । युक्तार्थेऽव्ययमेतत् । `युक्ते द्वे सांप्रतं स्थाने` इत्यमरः । तथाहि । ते तव कुक्षिश्चराचराणां जङ्गमस्थावररूपिणां भूतानां पृथिव्यादीनामाधारतां गतः । तवेव विष्णोः कुक्षिरेवंभूत इति भावः
अन्वयः:
त्वां स्थावरात्मानं विष्णुम् आहुः, स्थाने । तथा हि ते कुक्षिः चराऽचराणां भूतानाम् आधारतां गतः ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
स्थाने
Lemma: स्थान
POS: n
त्वां
Lemma: त्वद्
POS: pron
स्थावरात्मानं
Lemma: स्थावर
POS: adj
स्थावरात्मानं
Lemma: आत्मन्
POS: m
विष्णुम्
Lemma: विष्णु
POS: m
आहुस्
Lemma: अह्
POS: 1. P. • Verb: आहुः
तथा
Lemma: तथा
POS: ind
हि
Lemma: हि
POS: ind
ते
Lemma: तद्
POS: pron
चराचराणां
Lemma: चर
POS: adj
चराचराणां
Lemma: अचर
POS: adj
भूतानां
Lemma: भूत
POS: mn
कुक्षिर्
Lemma: कुक्षि
POS: mf
आधारतां
Lemma: आधार
POS: m
आधारतां
Lemma: ता
POS: f
गतः
Lemma: गम्
POS: 6. Ā.
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 6.67. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.