Canonical Ref: KS 6.65
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
अथाङ्गिरसमग्रण्यमुदाहरणवस्तुषु । ऋषयश्चोदयामासुः प्रत्युवाच स भूधरम् ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
अथेति । अथानन्तरमृषय उदाहरणानि कथाप्रसङ्गास्त एव वस्तून्यर्थास्तेष्वग्रं नयतीत्यग्रणीस्तमग्रण्यं प्रगल्भम् । `सत्सूद्विषे-` त्यादिना क्विप् । `अग्रग्रामाभ्यां नयतेरिति वक्तव्यम्` इति णत्वम् । अङ्गिरसं नामर्षि नोदयामासुः प्रतिवक्तुम् प्रेरयामासुः । सोऽङ्गिरा भूधरं हिमवन्तं प्रत्युवाच
अन्वयः:
अथ ऋषयः उदाहरणवस्तुषु अग्रगण्यम् अङ्गिरसं नोदयामासुः । स भूधरम् प्रत्युवाच ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
अथाङ्गिरसम्
Lemma: अथ
POS: ind
अथाङ्गिरसम्
Lemma: अङ्गिरस्
POS: m
उदाहरणवस्तुषु
Lemma: उदाहरण
POS: n
उदाहरणवस्तुषु
Lemma: वस्तु
POS: n
ऋषयश्
Lemma: ऋषि
POS: m
चोदयामासुः
Lemma: चोदय्
POS: 10. Ā. • Verb: चोदयामासुः
प्रत्युवाच
Lemma: प्रतिवच्
POS: 3. Ā. • Verb: प्रत्युवाच
स
Lemma: तद्
POS: pron
भूधरम्
Lemma: भूधर
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 6.65. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.