Canonical Ref: KS 5.10
Metrical Form: वंशस्थम्
Sanskrit (Devanāgarī)
प्रतिक्षणं सा कृतरोमविक्रियां व्रताय मौञ्जीं त्रिगुणां बभार याम् । अकारि तत्पूर्वनिबद्धया तया सरागमस्या रसनागुणास्पदम् ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
प्रतीति । सा देवी प्रतिक्षणं क्षणे क्षणे कृतरोमविक्रियां पारुष्यात्कृतरोमाञ्चां त्रिगुणां त्रिरावृतां यां मौञ्जीं मुञ्जमयीं मेखलां व्रताय तपसे बभार । तदेव पूर्वं प्रथमं यस्य तत्पूर्वं यथा तथा निबद्धया तया मौञ्ज्यास्या देव्या रसनागुणस्यास्पदं स्थानं जघनम् । सह रागेण सरागं सलोहितमकारि कृतम् । सौकुमार्यातिशयादिति भावः
अन्वयः:
सा प्रतिक्षणं कृतरोमविक्रियां त्रिगुणा यां मौञ्जीं व्रताय बभार । तत्पूर्वनिबद्धया तया अस्या रसनागुणास्पदं सरागम् अकारि ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
प्रतिक्षणं
Lemma: प्रतिक्षणम्
POS: ind
सा
Lemma: तद्
POS: pron
कृतरोमविक्रियां
Lemma: कृ
POS: 2. Ā.
कृतरोमविक्रियां
Lemma: रोमन्
POS: n
कृतरोमविक्रियां
Lemma: विक्रिया
POS: f
व्रताय
Lemma: व्रत
POS: n
मौञ्जीं
Lemma: मौञ्जी
POS: f
त्रिगुणां
Lemma: त्रिगुण
POS: adj
बभार
Lemma: भृ
POS: 1. Ā. • Verb: बभार
याम्
Lemma: यद्
POS: pron
अकारि
Lemma: कृ
POS: 2. Ā. • Verb: अकारि
तत्पूर्वनिबद्धया
Lemma: तद्
POS: pron
तत्पूर्वनिबद्धया
Lemma: पूर्व
POS: pron
तत्पूर्वनिबद्धया
Lemma: निबन्ध्
POS: 9. Ā.
तया
Lemma: तद्
POS: pron
सरागम्
Lemma: स
POS: ind
सरागम्
Lemma: राग
POS: m
अस्या
Lemma: इदम्
POS: pron
रसनागुणास्पदम्
Lemma: रसना
POS: f
रसनागुणास्पदम्
Lemma: गुण
POS: mn
रसनागुणास्पदम्
Lemma: आस्पद
POS: n
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 5.10. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.