Canonical Ref: KS 1.52
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
अयाचितारं न हि देवदेवमद्रिः सुतां ग्राहयितुं शशाक । अभ्यर्थनाभङ्गभयेन साधुर्माध्यस्थ्यमिष्टेऽप्यवलम्बतेऽर्थे ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
अयाचितारमिति । अद्रिर्हिमवानयाचितारमयाचमानं देवदेवं महादेवं सुतां पार्वतीं ग्राहयितुं स्वयमाहूय परिग्राहयितुं न शशाक नोत्सेहे । तथाहि साधुः सज्जनः । `साधुर्वार्धुषिके चारौ सज्जने चाभिधेयवत्` इति विश्वः । अभ्यर्थनाभङ्गभयेन याच्ञावैफल्यभीत्येष्टेऽप्यर्थे विषये माध्यस्थ्यमौदासीन्यमवलम्बते
अन्वयः:
अद्रिः अयाचितारं देवदेवं सुतां ग्रहयितुं न शशाक । हि साधुः अभ्यर्थनाभङ्गभयेन इष्टे अर्थे अपि माध्यस्थ्यम् अवलम्बते ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
अयाचितारं
Lemma: अयाचितृ
POS: adj
न
Lemma: न
POS: ind
हि
Lemma: हि
POS: ind
देवदेवम्
Lemma: देवदेव
POS: m
अद्रिः
Lemma: अद्रि
POS: m
सुतां
Lemma: सुता
POS: f
ग्राहयितुं
Lemma: ग्राहय्
POS: 10. Ā.
शशाक
Lemma: शक्
POS: 4. P. • Verb: शशाक
अभ्यर्थनाभङ्गभयेन
Lemma: अभ्यर्थना
POS: f
अभ्यर्थनाभङ्गभयेन
Lemma: भङ्ग
POS: m
अभ्यर्थनाभङ्गभयेन
Lemma: भय
POS: n
साधुर्
Lemma: साधु
POS: adj
माध्यस्थ्यम्
Lemma: माध्यस्थ्य
POS: n
इष्टे
Lemma: इष्
POS: 1. P.
ऽप्य्
Lemma: अपि
POS: ind
अवलम्बते
Lemma: अवलम्ब्
POS: 1. P. • Verb: अवलम्बते
ऽर्थे
Lemma: अर्थ
POS: mn
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 1.52. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.