SP 2.39

सध्य एव सिद्धधर्मयोगी सध्यसिद्धः। यथा— कर्त्तव्यं भवतः, कार्यं भवतः, कृतं भवत इति। अत्र 'न लोकाव्ययनिष्ठाखलर्थतृनाम्' (२.३.६९) इति लादीनां साध्यार्थाभिधायित्वात् कर्तृकर्मणोः षष्ठीनिषेधे, 'कृत्यानां कर्त्तरि वा' (२.३.७१), 'क्तस्य च वर्त्तमाने' (२.३६७), 'नपुसके भावे क्त उपसंख्यानम्' (२.३६७ वार्त्तिक), इत्यादिभिः पुनः षष्ठीविधानात् पक्षे विवश्क्षातः सिद्धार्थाभिधायित्वमवगम्यत इत्येतदुक्त्तो भावः सध्यसिद्धो भवति। न चाऽत्र कृत्यानां निषेधो न श्रूयते, यतः— 'खलर्थतृनाम्' इत्यत्र खलर्थेत्यनेन कृत्य—क्त—खलर्थाः शतृ—शनच्चानशश्‍च संगृह्यन्ते; तृन्नित्यनेन पुनस्तृन्नेवेति। अत एव निष्ठादिभावस्येव कृत्यभावस्य कर्मण्यपि षष्ठी न भवति। यथा—