Canonical Ref: MD 76
Metrical Form: मन्दाक्रान्ता
Sanskrit (Devanāgarī)
तन्मध्ये च स्फटिकफलका काञ्चनी वासयष्टिर्मूले नद्धा मणिभिरनतिप्रौढवंशप्रकाशैः । तालैः शिञ्जद्वलयसुभगैर्नर्तितः कान्तया मे यामध्यास्ते दिवसविगमे नीलकण्ठः सुहृद्वः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
वल्लभदेवः:
तयोरशोककेसरयोर्मध्ये क्रीडाबर्हिणः सौवर्णो वामार्थं यष्टिदण्डोऽस्ति । कीदृशी । स्फटिकमयं फलकं पीठं यस्याः सा । मूलभागे च मणिभिर्नता संबद्धा । कैः । अनतिप्रौढा नातिपक्वा ये वंशा वेणवस्तद्वत्प्रकाशैर्द्योतमानैस्तत्सवर्णः । मरकतैरित्यर्थः । ते हि वंशवर्णाः । यां च यष्टिं दिनान्ते युष्माकं सुहृन्नीलकण्ठो मयूरोऽध्यास्ते श्रयते । कीदृशः । मत्कान्तया शिञ्जानकनककटकमनोहरैर्तालैर्वाद्यैर्नर्तितः । शिञ्जेरात्मनेपदित्वाच्छिञ्जदिति प्रयोगः प्रमादजः । अनित्यो वानुदात्तेदात्मनेपदविधिः ॥
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
तन्मध्ये
Lemma: तद्
POS: pron
तन्मध्ये
Lemma: मध्ये
POS: ind
च
Lemma: च
POS: ind
स्फटिकफलका
Lemma: स्फटिक
POS: mn
स्फटिकफलका
Lemma: फलक
POS: n
काञ्चनी
Lemma: काञ्चन
POS: adj
वासयष्टिर्
Lemma: वासयष्टि
POS: f
मूले
Lemma: मूल
POS: mn
बद्धा
Lemma: बन्ध्
POS: 4. P.
मणिभिर्
Lemma: मणि
POS: m
अनतिप्रौढवंशप्रकाशैः
Lemma: अनतिप्रौढ
POS: adj
अनतिप्रौढवंशप्रकाशैः
Lemma: वंश
POS: m
अनतिप्रौढवंशप्रकाशैः
Lemma: प्रकाश
POS: m
तालैः
Lemma: ताल
POS: m
शिञ्जावलयसुभगैर्
Lemma: शिञ्जा
POS: f
शिञ्जावलयसुभगैर्
Lemma: वलय
POS: mn
शिञ्जावलयसुभगैर्
Lemma: सुभग
POS: adj
नर्तितः
Lemma: नर्तय्
POS: 10. Ā.
कान्तया
Lemma: कान्ता
POS: f
मे
Lemma: मद्
POS: pron
याम्
Lemma: यद्
POS: pron
अध्यास्ते
Lemma: अध्यास्
POS: 2. P. • Verb: अध्यास्ते
दिवसविगमे
Lemma: दिवस
POS: mn
दिवसविगमे
Lemma: विगम
POS: m
नीलकण्ठः
Lemma: नीलकण्ठ
POS: m
सुहृद्
Lemma: सुहृद्
POS: m
वः
Lemma: त्वद्
POS: pron
Canonical CTS URN Reference
Meghadūtam, MD 76. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.