Canonical Ref: MD 18
Metrical Form: मन्दाक्रान्ता
Sanskrit (Devanāgarī)
छन्नोपान्तः परिणतफलद्योतिभिः काननाम्रैस्त्वय्यारूढे शिखरमचलः स्निग्धवेणीसवर्णे । नूनं यास्यत्यमरमिथुनप्रेक्षणीयामवस्थां मध्ये श्यामः स्तन इव भुवः शेषविस्तारपाण्डुः ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
वल्लभदेवः:
त्वयि शृङ्गमुद्गते सत्याम्रकूटोऽचलो निश्चितं सुरयुगलालोकनीयां रम्यां दशामापत्स्यते । यतः परिणतफलद्योतिभिः पक्वाम्रशोभिभिर्वनाम्रवृक्षेच्छन्नोपान्तच्छादितपर्यन्तः । स्वमपि स्निग्धवेणीसवर्णोऽरूक्षकेशकलापकालः । अतश्च कृष्णचूचुकः समस्तपीतः महीकुच इवेत्युपमा । अत एव देवद्वन्द्वदर्शनम् ॥
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
छन्नोपान्तः
Lemma: छद्
POS: 1. P.
छन्नोपान्तः
Lemma: उपान्त
POS: n
परिणतफलद्योतिभिः
Lemma: परिणम्
POS: 1. Ā.
परिणतफलद्योतिभिः
Lemma: फल
POS: n
परिणतफलद्योतिभिः
Lemma: द्योतिन्
POS: adj
काननाम्रैस्
Lemma: कानन
POS: n
काननाम्रैस्
Lemma: आम्र
POS: m
त्वय्य्
Lemma: त्वद्
POS: pron
आरूढे
Lemma: आरुह्
POS: 6. Ā.
शिखरम्
Lemma: शिखर
POS: mn
अचलः
Lemma: अचल
POS: m
स्निग्धवेणीसवर्णे
Lemma: स्निग्ध
POS: adj
स्निग्धवेणीसवर्णे
Lemma: वेणी
POS: f
स्निग्धवेणीसवर्णे
Lemma: सवर्ण
POS: adj
नूनं
Lemma: नूनम्
POS: ind
यास्यत्य्
Lemma: या
POS: 2. Ā. • Verb: यास्यति
अमरमिथुनप्रेक्षणीयाम्
Lemma: अमर
POS: m
अमरमिथुनप्रेक्षणीयाम्
Lemma: मिथुन
POS: mn
अमरमिथुनप्रेक्षणीयाम्
Lemma: प्रेक्ष्
POS: 1. P.
अवस्थां
Lemma: अवस्था
POS: f
मध्ये
Lemma: मध्य
POS: n
श्यामः
Lemma: श्याम
POS: adj
स्तन
Lemma: स्तन
POS: mn
इव
Lemma: इव
POS: ind
भुवः
Lemma: भू
POS: f
शेषविस्तारपाण्डुः
Lemma: शेष
POS: mn
शेषविस्तारपाण्डुः
Lemma: विस्तार
POS: m
शेषविस्तारपाण्डुः
Lemma: पाण्डु
POS: adj
Canonical CTS URN Reference
Meghadūtam, MD 18. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.