Araṇyakaparva (Vanaparva) Adhyāya 4
अरण्यकपर्व • अध्यायः 4
Araṇyakaparva (Vanaparva) Adhyāya 4 of the classical Mahābhārata with 11 verses.
Total: 11 Verses
•
Citations: MBh 3.4.1–11
•
250 Lexicon Terms
ततो दिवाकरः प्रीतो दर्शयामास पाण्डवम् । दीप्यमानः स्ववपुषा ज्वलन्निव हुताशनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उवाच
वच् [2. P.]
परमप्रीतो
परम [adj]
परमप्रीतो
प्री [9. Ā.]
मत्समो
मद् [pron]
मत्समो
सम [pron]
ऽसीति
अस् [2. P.]
ऽसीति
इति [ind]
पाण्डवम्
पाण्डव [m]
दीप्यमानः
दीप् [4. P.]
स्ववपुषा
स्व [adj]
स्ववपुषा
वपुस् [n]
ज्वलन्न्
ज्वल् [1. Ā.]
इव
इव [ind]
हुताशनः
हुताशन [m]
यत्तेऽभिलषितं राजन्सर्वमेतदवाप्स्यसि । अहमन्नं प्रदास्यामि सप्त पञ्च च ते समाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्
यद् [pron]
ते
त्वद् [pron]
ऽभिलषितं
अभिलष् [4. P.]
राजन्
राजन् [m]
सर्वम्
सर्व [pron]
एतद्
एतद् [pron]
अवाप्स्यसि
अवाप् [5. Ā.]
अहम्
मद् [pron]
अन्नं
अन्न [n]
प्रदास्यामि
प्रदा [3. Ā.]
सप्त
सप्तन् [adj]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
च
च [ind]
ते
त्वद् [pron]
समाः
समा [f]
फलमूलामिषं शाकं संस्कृतं यन्महानसे । चतुर्विधं तदन्नाद्यमक्षय्यं ते भविष्यति । धनं च विविधं तुभ्यमित्युक्त्वान्तरधीयत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
फलमूलामिषं
फल [n]
फलमूलामिषं
मूल [mn]
फलमूलामिषं
आमिष [n]
शाकं
शाक [mn]
संस्कृतं
संस्कृ [8. Ā.]
यन्
यद् [pron]
महानसे
महानस [mn]
चतुर्विधं
चतुर्विध [adj]
तदन्नाद्यम्
तद् [pron]
तदन्नाद्यम्
अन्नाद्य [n]
अक्षय्यं
अक्षय्य [adj]
ते
त्वद् [pron]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
धनं
धन [n]
च
च [ind]
विविधं
विविध [adj]
तुभ्यम्
त्वद् [pron]
इत्य्
इति [ind]
उक्त्वान्तरधीयत
वच् [2. P.]
उक्त्वान्तरधीयत
अन्तर्धा [3. Ā.]
लब्ध्वा वरं तु कौन्तेयो जलादुत्तीर्य धर्मवित् । जग्राह पादौ धौम्यस्य भ्रातॄंश्चास्वजताच्युतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
लब्ध्वा
लभ् [1. P.]
वरं
वर [mn]
तु
तु [ind]
कौन्तेयो
कौन्तेय [m]
जलाद्
जल [n]
उत्तीर्य
उत्तृ [6. P.]
धर्मवित्
धर्म [mn]
धर्मवित्
विद् [adj]
जग्राह
ग्रह् [6. Ā.]
पादौ
पाद [m]
धौम्यस्य
धौम्य [m]
भ्रातॄंश्चास्वजताच्युतः
भ्रातृ [m]
भ्रातॄंश्चास्वजताच्युतः
च [ind]
भ्रातॄंश्चास्वजताच्युतः
स्वज् [1. P.]
भ्रातॄंश्चास्वजताच्युतः
अच्युत [adj]
द्रौपद्या सह संगम्य पश्यमानोऽभ्ययात्प्रभुः । महानसे तदान्नं तु साधयामास पाण्डवः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्रौपद्या
द्रौपदी [f]
सह
सह [ind]
संगम्य
संगम् [6. Ā.]
पश्यमानो
पश् [4. Ā.]
ऽभ्ययात्
अभिया [2. P.]
प्रभुः
प्रभु [m]
महानसे
महानस [mn]
तदान्नं
तदा [ind]
तदान्नं
अन्न [n]
तु
तु [ind]
साधयामास
साधय् [10. Ā.]
पाण्डवः
पाण्डु [m]
संस्कृतं प्रसवं याति वन्यमन्नं चतुर्विधम् । अक्षय्यं वर्धते चान्नं तेन भोजयते द्विजान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
संस्कृतं
संस्कृ [8. Ā.]
प्रसवं
प्रसव [m]
याति
या [2. Ā.]
वन्यम्
वन्य [adj]
अन्नं
अन्न [n]
चतुर्विधम्
चतुर्विध [adj]
अक्षय्यं
अक्षय्य [adj]
वर्धते
वृध् [6. P.]
चान्नं
च [ind]
चान्नं
अन्न [n]
तेन
तद् [pron]
भोजयते
भोजय् [10. Ā.]
द्विजान्
द्विज [m]
भुक्तवत्सु च विप्रेषु भोजयित्वानुजानपि । शेषं विघससंज्ञं तु पश्चाद्भुङ्क्ते युधिष्ठिरः । युधिष्ठिरं भोजयित्वा शेषमश्नाति पार्षती ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भुक्तवत्सु
भुज् [6. P.]
च
च [ind]
विप्रेषु
विप्र [m]
भोजयित्वानुजान्
भोजय् [10. Ā.]
भोजयित्वानुजान्
अनुज [m]
अपि
अपि [ind]
शेषं
शेष [mn]
विघससंज्ञं
विघस [mn]
विघससंज्ञं
संज्ञा [f]
तु
तु [ind]
पश्चाद्
पश्चात् [ind]
भुङ्क्ते
भुज् [6. P.]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
युधिष्ठिरं
युधिष्ठिर [m]
भोजयित्वा
भोजय् [10. Ā.]
शेषम्
शेष [mn]
अश्नाति
अश् [1. Ā.]
पार्षती
पार्षती [f]
एवं दिवाकरात्प्राप्य दिवाकरसमद्युतिः । कामान्मनोऽभिलषितान्ब्राह्मणेभ्यो ददौ प्रभुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतानि
एतद् [pron]
पावकात्
पावक [m]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
मुदा
मुद् [f]
परमया
परम [adj]
युतः
युत [adj]
कामान्
काम [m]
मनोऽभिलषितान्
मनस् [n]
मनोऽभिलषितान्
अभिलष् [4. P.]
ब्राह्मणेभ्यो
ब्राह्मण [m]
ददौ
दा [1. Ā.]
प्रभुः
प्रभु [adj]
पुरोहितपुरोगाश्च तिथिनक्षत्रपर्वसु । यज्ञियार्थाः प्रवर्तन्ते विधिमन्त्रप्रमाणतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुरोहितपुरोगाश्
पुरोहित [m]
पुरोहितपुरोगाश्
पुरोग [adj]
च
च [ind]
तिथिनक्षत्रपर्वसु
तिथि [mf]
तिथिनक्षत्रपर्वसु
नक्षत्र [mn]
तिथिनक्षत्रपर्वसु
पर्वन् [n]
यज्ञियार्थाः
यज्ञिय [adj]
यज्ञियार्थाः
अर्थ [mn]
प्रवर्तन्ते
प्रवृत् [1. Ā.]
विधिमन्त्रप्रमाणतः
विधि [m]
विधिमन्त्रप्रमाणतः
मन्त्र [mn]
विधिमन्त्रप्रमाणतः
प्रमाणतस् [ind]
ततः कृतस्वस्त्ययना धौम्येन सह पाण्डवाः । द्विजसंघैः परिवृताः प्रययुः काम्यकं वनम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
कृतस्वस्त्ययना
कृ [2. Ā.]
कृतस्वस्त्ययना
स्वस्त्ययन [n]
राज्यलाभाय
राज्य [n]
राज्यलाभाय
लाभ [m]
पाण्डवाः
पाण्डव [m]
द्विजसंघैः
द्विज [m]
द्विजसंघैः
संघ [m]
परिवृताः
परिवृ [5. Ā.]
प्रययुः
प्रया [2. Ā.]
काम्यकं
काम्यक [mn]
वनम्
वन [n]