Canonical Ref: MBh 1.3.50
Sanskrit (Devanāgarī)
तमुपाध्यायः प्रत्युवाच । एते त्वदनुकम्पया गुणवन्तो वत्साः प्रभूततरं फेनमुद्गिरन्ति । तदेवमपि वत्सानां वृत्त्युपरोधं करोष्येवं वर्तमानः । फेनमपि भवान्न पातुमर्हतीति ॥
English Scholarly Translation
The preceptor replied, “The good calves, out of kindness towards you, throw out a large quantity of froth. You should not stand in the way of their full meal. Know, it is not proper for you to drink the froth.” Upamanyu assented to this and went to tend the cattle.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
तं
Lemma: तद्
POS: pron
माता
Lemma: मातृ
POS: f
प्रत्युवाच
Lemma: प्रतिवच्
POS: 3. Ā. • Verb: प्रत्युवाच
एते
Lemma: एतद्
POS: pron
त्वदनुकम्पया
Lemma: त्वद्
POS: pron
त्वदनुकम्पया
Lemma: अनुकम्पा
POS: fn
गुणवन्तो
Lemma: गुणवत्
POS: adj
वत्साः
Lemma: वत्स
POS: m
प्रभूततरं
Lemma: प्रभूततर
POS: adj
फेनम्
Lemma: फेन
POS: mn
उद्गिरन्ति
Lemma: उद्गृ
POS: 9. P. • Verb: उद्गिरन्ति
अन्येषाम्
Lemma: अन्य
POS: pron
अपि
Lemma: अपि
POS: ind
वृत्त्युपरोधं
Lemma: वृत्ति
POS: f
वृत्त्युपरोधं
Lemma: उपरोध
POS: m
करोष्य्
Lemma: कृ
POS: 2. Ā. • Verb: करोषि
एवं
Lemma: एवम्
POS: ind
वर्तमानः
Lemma: वृत्
POS: 3. P.
फेनम्
Lemma: फेन
POS: mn
अपि
Lemma: अपि
POS: ind
भवान्
Lemma: भवत्
POS: adj
न
Lemma: न
POS: ind
पातुम्
Lemma: पा
POS: 1. Ā.
अर्हतीति
Lemma: अर्ह्
POS: 1. Ā. • Verb: अर्हति
अर्हतीति
Lemma: इति
POS: ind
Canonical CTS URN Reference
Mahābhārata, MBh 1.3.50. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.