Araṇyakaparva (Vanaparva) Adhyāya 26
अरण्यकपर्व • अध्यायः 26
Araṇyakaparva (Vanaparva) Adhyāya 26 of the classical Mahābhārata with 19 verses.
Total: 19 Verses
•
Citations: MBh 3.26.1–19
•
250 Lexicon Terms
तत्काननं प्राप्य नरेन्द्रपुत्राः; सुखोचिता वासमुपेत्य कृच्छ्रम् । विजह्रुरिन्द्रप्रतिमाः शिवेषु; सरस्वतीशालवनेषु तेषु ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्
तद् [pron]
काननं
कानन [n]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
नरेन्द्रपुत्राः
नरेन्द्र [m]
नरेन्द्रपुत्राः
पुत्र [m]
सुखोचिता
सुख [n]
सुखोचिता
उचित [adj]
वासम्
वास [m]
उपेत्य
उपे [2. Ā.]
कृच्छ्रम्
कृच्छ्र [adj]
विजह्रुर्
विहृ [1. Ā.]
इन्द्रप्रतिमाः
इन्द्र [m]
इन्द्रप्रतिमाः
प्रतिम [adj]
शिवेषु
शिव [adj]
सरस्वतीशालवनेषु
सरस्वती [f]
सरस्वतीशालवनेषु
शाल [mn]
सरस्वतीशालवनेषु
वन [n]
तेषु
तद् [pron]
यतींश्च सर्वान्स मुनींश्च राजा; तस्मिन्वने मूलफलैरुदग्रैः । द्विजातिमुख्यानृषभः कुरूणां; संतर्पयामास महानुभावः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यतींश्
यति [m]
च
च [ind]
सर्वान्
सर्व [pron]
स
तद् [pron]
मुनींश्
मुनि [m]
च
च [ind]
राजा
राजन् [m]
तस्मिन्
तद् [pron]
वने
वन [n]
मूलफलैर्
मूल [mn]
मूलफलैर्
फल [n]
उदग्रैः
उदग्र [adj]
द्विजातिमुख्यान्
द्विजाति [m]
द्विजातिमुख्यान्
मुख्य [adj]
ऋषभः
ऋषभ [m]
कुरूणां
कुरु [m]
संतर्पयामास
संतर्पय् [10. Ā.]
महानुभावः
महत् [adj]
महानुभावः
अनुभाव [m]
इष्टीश्च पित्र्याणि तथाग्रियाणि; महावने वसतां पाण्डवानाम् । पुरोहितः सर्वसमृद्धतेजा;श्चकार धौम्यः पितृवत्कुरूणाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इष्टीश्
इष्टि [f]
च
च [ind]
पित्र्याणि
पित्र्य [n]
तथाग्रियाणि
तथा [ind]
तथाग्रियाणि
अग्रिय [n]
महावने
महत् [adj]
महावने
वन [n]
वसतां
वस् [2. P.]
पाण्डवानाम्
पाण्डव [m]
पुरोहितः
पुरोहित [m]
सर्वसमृद्धतेजाश्
सर्व [pron]
सर्वसमृद्धतेजाश्
समृध् [4. Ā.]
सर्वसमृद्धतेजाश्
तेजस् [n]
चकार
कृ [2. Ā.]
धौम्यः
धौम्य [m]
पितृवत्
पितृ [m]
पितृवत्
वत् [ind]
कुरूणाम्
कुरु [m]
अपेत्य राष्ट्राद्वसतां तु तेषा;मृषिः पुराणोऽतिथिराजगाम । तमाश्रमं तीव्रसमृद्धतेजा; मार्कण्डेयः श्रीमतां पाण्डवानाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपेत्य
अपे [2. Ā.]
राष्ट्राद्वसतां
राष्ट्र [mn]
राष्ट्राद्वसतां
वस् [2. P.]
तु
तु [ind]
तेषाम्
तद् [pron]
ऋषिः
ऋषि [m]
पुराणो
पुराण [adj]
ऽतिथिर्
अतिथि [m]
आजगाम
आगम् [6. P.]
तम्
तद् [pron]
आश्रमं
आश्रम [mn]
तीव्रसमृद्धतेजा
तीव्र [adj]
तीव्रसमृद्धतेजा
समृध् [4. Ā.]
तीव्रसमृद्धतेजा
तेजस् [n]
मार्कण्डेयः
मार्कण्डेय [m]
श्रीमतां
श्रीमत् [adj]
पाण्डवानाम्
पाण्डव [m]
स सर्वविद्द्रौपदीं प्रेक्ष्य कृष्णां; युधिष्ठिरं भीमसेनार्जुनौ च । संस्मृत्य रामं मनसा महात्मा; तपस्विमध्येऽस्मयतामितौजाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मिन्
तद् [pron]
दशार्हाधिपतौ
दशार्ह [m]
दशार्हाधिपतौ
अधिपति [m]
प्रयाते
प्रया [2. Ā.]
युधिष्ठिरो
युधिष्ठिर [m]
भीमसेनार्जुनौ
भीमसेन [m]
भीमसेनार्जुनौ
अर्जुन [m]
च
च [ind]
संस्मृत्य
संस्मृ [1. Ā.]
रामं
राम [m]
मनसा
मनस् [n]
महात्मा
महात्मन् [adj]
तपस्विमध्ये
तपस्विन् [m]
तपस्विमध्ये
मध्य [n]
ऽस्मयतामितौजाः
स्मि [1. P.]
ऽस्मयतामितौजाः
अमित [adj]
ऽस्मयतामितौजाः
ओजस् [n]
तं धर्मराजो विमना इवाब्रवी;त्सर्वे ह्रिया सन्ति तपस्विनोऽमी । भवानिदं किं स्मयतीव हृष्ट;स्तपस्विनां पश्यतां मामुदीक्ष्य ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
धर्मराजो
धर्म [mn]
धर्मराजो
राज [m]
विमना
विमनस् [adj]
इवाब्रवीत्
इव [ind]
इवाब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
सर्वे
सर्व [pron]
ह्रिया
ह्री [f]
सन्ति
अस् [2. P.]
तपस्विनो
तपस्विन् [m]
ऽमी
अदस् [pron]
भवान्
भवत् [adj]
इदं
इदम् [pron]
किं
क [pron]
स्मयतीव
स्मि [1. P.]
स्मयतीव
इव [ind]
हृष्टस्
हृष् [1. P.]
तपस्विनां
तपस्विन् [m]
पश्यतां
पश् [4. Ā.]
माम्
मद् [pron]
उदीक्ष्य
उदीक्ष् [1. P.]
न तात हृष्यामि न च स्मयामि; प्रहर्षजो मां भजते न दर्पः । तवापदं त्वद्य समीक्ष्य रामं; सत्यव्रतं दाशरथिं स्मरामि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
तात
तात [m]
हृष्यामि
हृष् [1. P.]
न
न [ind]
च
च [ind]
स्मयामि
स्मि [1. P.]
प्रहर्षजो
प्रहर्ष [m]
प्रहर्षजो
ज [adj]
मां
मद् [pron]
भजते
भज् [1. Ā.]
न
न [ind]
दर्पः
दर्प [m]
तवापदं
त्वद् [pron]
तवापदं
आपद् [f]
त्वद्य
तु [ind]
त्वद्य
अद्य [ind]
समीक्ष्य
समीक्ष् [1. Ā.]
रामं
राम [m]
सत्यव्रतं
सत्य [adj]
सत्यव्रतं
व्रत [n]
दाशरथिं
दाशरथि [m]
स्मरामि
स्मृ [1. Ā.]
स चापि राजा सह लक्ष्मणेन; वने निवासं पितुरेव शासनात् । धन्वी चरन्पार्थ पुरा मयैव; दृष्टो गिरेरृष्यमूकस्य सानौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
राजा
राजन् [m]
सह
सह [ind]
लक्ष्मणेन
लक्ष्मण [m]
वने
वन [n]
निवासं
निवास [m]
पितुर्
पितृ [m]
एव
एव [ind]
शासनात्
शासन [n]
धन्वी
धन्विन् [adj]
चरन्
चर् [1. Ā.]
पार्थ
पार्थ [m]
पुरा
पुरा [ind]
मयैव
मद् [pron]
मयैव
एव [ind]
दृष्टो
दृश् [6. P.]
गिरेर्
गिरि [m]
ऋष्यमूकस्य
ऋष्यमूक [m]
सानौ
सानु [mn]
सहस्रनेत्रप्रतिमो महात्मा; मयस्य जेत नमुचेश्च हन्ता । पितुर्निदेशादनघः स्वधर्मं; वने वासं दाशरथिश्चकार ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सहस्रनेत्रप्रतिमो
सहस्रनेत्र [m]
सहस्रनेत्रप्रतिमो
प्रतिमा [f]
महात्मा
महात्मन् [adj]
मयस्य
मय [m]
जेता
जेतृ [adj]
नमुचेश्
नमुचि [m]
च
च [ind]
हन्ता
हन्तृ [adj]
पितुर्
पितृ [m]
निदेशाद्
निदेश [m]
अनघः
अनघ [adj]
स्वधर्मं
स्वधर्म [m]
वने
वन [n]
वासं
वास [m]
दाशरथिश्
दाशरथि [m]
चकार
कृ [2. Ā.]
स चापि शक्रस्य समप्रभावो; महानुभावः समरेष्वजेयः । विहाय भोगानचरद्वनेषु; नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
शक्रस्य
शक्र [m]
समप्रभावो
सम [pron]
समप्रभावो
प्रभाव [m]
महानुभावः
महत् [adj]
महानुभावः
अनुभाव [m]
समरेष्वजेयः
समर [mn]
समरेष्वजेयः
अजेय [adj]
विहाय
विहा [3. Ā.]
भोगान्
भोग [m]
अचरद्
चर् [1. Ā.]
वनेषु
वन [n]
नेशे
न [ind]
नेशे
ईश् [2. P.]
बलस्येति
बल [mn]
बलस्येति
इति [ind]
चरेद्
चर् [1. Ā.]
अधर्मम्
अधर्म [m]
नृपाश्च नाभागभगीरथादयो; महीमिमां सागरान्तां विजित्य । सत्येन तेऽप्यजयंस्तात लोका;न्नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नृपाश्
नृप [m]
च
च [ind]
नाभागभगीरथादयो
नाभाग [m]
नाभागभगीरथादयो
भगीरथ [m]
नाभागभगीरथादयो
आदि [m]
महीम्
मही [f]
इमां
इदम् [pron]
सागरान्तां
सागर [m]
सागरान्तां
अन्त [m]
विजित्य
विजि [1. Ā.]
सत्येन
सत्य [n]
ते
तद् [pron]
ऽप्यजयंस्
अपि [ind]
ऽप्यजयंस्
जि [9. P.]
तात
तात [m]
लोकान्नेशे
लोक [m]
लोकान्नेशे
न [ind]
लोकान्नेशे
ईश् [2. P.]
बलस्येति
बल [mn]
बलस्येति
इति [ind]
चरेद्
चर् [1. Ā.]
अधर्मम्
अधर्म [m]
अलर्कमाहुर्नरवर्य सन्तं; सत्यव्रतं काशिकरूषराजम् । विहाय राष्ट्राणि वसूनि चैव; नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अलर्कम्
अलर्क [m]
आहुर्
अह् [1. P.]
नरवर्य
नर [m]
नरवर्य
वर्य [adj]
सन्तं
अस् [2. P.]
सत्यव्रतं
सत्य [adj]
सत्यव्रतं
व्रत [n]
काशिकरूषराजम्
काशि [f]
काशिकरूषराजम्
करूष [m]
काशिकरूषराजम्
राज [m]
विहाय
विहा [3. Ā.]
भोगान्
भोग [m]
अचरद्
चर् [1. Ā.]
वनेषु
वन [n]
नेशे
न [ind]
नेशे
ईश् [2. P.]
बलस्येति
बल [mn]
बलस्येति
इति [ind]
चरेद्
चर् [1. Ā.]
अधर्मम्
अधर्म [m]
धात्रा विधिर्यो विहितः पुराण;स्तं पूजयन्तो नरवर्य सन्तः । सप्तर्षयः पार्थ दिवि प्रभान्ति; नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धात्रा
धातृ [m]
विधिर्
विधि [m]
यो
यद् [pron]
विहितः
विधा [3. Ā.]
पुराणस्
पुराण [adj]
तं
तद् [pron]
पूजयन्तो
पूजय् [10. Ā.]
नरवर्य
नर [m]
नरवर्य
वर्य [adj]
सन्तः
अस् [2. P.]
विहाय
विहा [3. Ā.]
भोगान्
भोग [m]
अचरद्
चर् [1. Ā.]
वनेषु
वन [n]
नेशे
न [ind]
नेशे
ईश् [2. P.]
बलस्येति
बल [mn]
बलस्येति
इति [ind]
चरेद्
चर् [1. Ā.]
अधर्मम्
अधर्म [m]
महाबलान्पर्वतकूटमात्रा;न्विषाणिनः पश्य गजान्नरेन्द्र । स्थितान्निदेशे नरवर्य धातु;र्नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महाबलान्
महत् [adj]
महाबलान्
बल [mn]
पर्वतकूटमात्रान्
पर्वत [mn]
पर्वतकूटमात्रान्
कूट [mn]
पर्वतकूटमात्रान्
मात्र [n]
विषाणिनः
विषाणिन् [m]
पश्य
पश् [4. Ā.]
गजान्
गज [m]
नरेन्द्र
नर [m]
नरेन्द्र
इन्द्र [m]
सप्तर्षयः
सप्तर्षि [m]
पार्थ
पार्थ [m]
दिवि
दिव् [m]
प्रभान्ति
प्रभा [2. P.]
नेशे
न [ind]
नेशे
ईश् [2. P.]
बलस्येति
बल [mn]
बलस्येति
इति [ind]
चरेद्
चर् [1. Ā.]
अधर्मम्
अधर्म [m]
सर्वाणि भूतानि नरेन्द्र पश्य; यथा यथावद्विहितं विधात्रा । स्वयोनितस्तत्कुरुते प्रभावा;न्नेशे बलस्येति चरेदधर्मम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वाणि
सर्व [pron]
भूतानि
भूत [mn]
नरेन्द्र
नर [m]
नरेन्द्र
इन्द्र [m]
पश्य
पश् [4. Ā.]
यथा
यथा [ind]
यथावद्
यथावत् [ind]
विहितं
विधा [3. Ā.]
विधात्रा
विधातृ [m]
सत्येन
सत्य [n]
ते
तद् [pron]
ऽप्यजयंस्
अपि [ind]
ऽप्यजयंस्
जि [9. P.]
तात
तात [m]
लोकान्नेशे
लोक [m]
लोकान्नेशे
न [ind]
लोकान्नेशे
ईश् [2. P.]
बलस्येति
बल [mn]
बलस्येति
इति [ind]
चरेद्
चर् [1. Ā.]
अधर्मम्
अधर्म [m]
सत्येन धर्मेण यथार्हवृत्त्या; ह्रिया तथा सर्वभूतान्यतीत्य । यशश्च तेजश्च तवापि दीप्तं; विभावसोर्भास्करस्येव पार्थ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सत्येन
सत्य [n]
धर्मेण
धर्म [mn]
यथार्हवृत्त्या
यथार्ह [adj]
यथार्हवृत्त्या
वृत्ति [f]
ह्रिया
ह्री [f]
तथा
तथा [ind]
सर्वभूतान्यतीत्य
सर्व [pron]
सर्वभूतान्यतीत्य
भूत [mn]
सर्वभूतान्यतीत्य
अती [1. P.]
यशश्
यशस् [n]
च
च [ind]
तेजश्
तेजस् [n]
च
च [ind]
तवापि
त्वद् [pron]
तवापि
अपि [ind]
दीप्तं
दीप् [4. P.]
विभावसोर्
विभावसु [m]
भास्करस्येव
भास्कर [m]
भास्करस्येव
इव [ind]
पार्थ
पार्थ [m]
यथाप्रतिज्ञं च महानुभाव; कृच्छ्रं वने वासमिमं निरुष्य । ततः श्रियं तेजसा स्वेन दीप्ता;मादास्यसे पार्थिव कौरवेभ्यः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथाप्रतिज्ञं
यथाप्रतिज्ञम् [ind]
च
च [ind]
महानुभाव
महत् [adj]
महानुभाव
अनुभाव [m]
कृच्छ्रं
कृच्छ्र [adj]
वने
वन [n]
वासम्
वास [m]
इमं
इदम् [pron]
निरुष्य
निर्वस् [1. P.]
ततः
ततस् [ind]
श्रियं
श्री [f]
तेजसा
तेजस् [n]
स्वेन
स्व [adj]
दीप्ताम्
दीप् [4. P.]
आदास्यसे
आदा [4. Ā.]
पार्थिव
पार्थिव [m]
कौरवेभ्यः
कौरव [m]
तमेवमुक्त्वा वचनं महर्षि;स्तपस्विमध्ये सहितं सुहृद्भिः । आमन्त्र्य धौम्यं सहितांश्च पार्थां;स्ततः प्रतस्थे दिशमुत्तरां सः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
एवम्
एवम् [ind]
उक्त्वा
वच् [2. P.]
वचनं
वचन [n]
महर्षिस्
महत् [adj]
महर्षिस्
ऋषि [m]
तपस्विमध्ये
तपस्विन् [m]
तपस्विमध्ये
मध्य [n]
सहितं
सहित [adj]
सुहृद्भिः
सुहृद् [m]
आमन्त्र्य
आमन्त्रय् [Denom. Ā.]
राक्षसश्रेष्ठः
राक्षस [m]
राक्षसश्रेष्ठः
श्रेष्ठ [adj]
प्रतस्थे
प्रस्था [1. Ā.]
चोत्तरां
च [ind]
चोत्तरां
उत्तर [adj]
दिशम्
दिश् [f]