Araṇyakaparva (Vanaparva) Adhyāya 25
अरण्यकपर्व • अध्यायः 25
Araṇyakaparva (Vanaparva) Adhyāya 25 of the classical Mahābhārata with 27 verses.
Total: 27 Verses
•
Citations: MBh 3.25.1–27
•
250 Lexicon Terms
ततस्तेषु प्रयातेषु कौन्तेयः सत्यसंगरः । अभ्यभाषत धर्मात्मा भ्रातॄन्सर्वान्युधिष्ठिरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्
ततस् [ind]
तेषु
तद् [pron]
प्रयातेषु
प्रया [2. Ā.]
कौन्तेयः
कौन्तेय [m]
सत्यसंगरः
सत्य [adj]
सत्यसंगरः
संगर [m]
अभ्यगच्छत
अभिगम् [1. Ā.]
धर्मात्मा
धर्म [mn]
धर्मात्मा
आत्मन् [m]
धर्मपुत्रं
धर्मपुत्र [m]
युधिष्ठिरम्
युधिष्ठिर [m]
द्वादशेमाः समास्माभिर्वस्तव्यं निर्जने वने । समीक्षध्वं महारण्ये देशं बहुमृगद्विजम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्वादशेमाः
द्वादशन् [adj]
द्वादशेमाः
इदम् [pron]
समास्माभिर्
समा [f]
समास्माभिर्
मद् [pron]
वस्तव्यं
वस् [2. P.]
निर्जने
निर्जन [adj]
वने
वन [n]
समीक्षध्वं
समीक्ष् [1. Ā.]
महारण्ये
महत् [adj]
महारण्ये
अरण्य [n]
देशं
देश [m]
बहुमृगद्विजम्
बहु [adj]
बहुमृगद्विजम्
मृग [m]
बहुमृगद्विजम्
द्विज [m]
बहुपुष्पफलं रम्यं शिवं पुण्यजनोचितम् । यत्रेमाः शरदः सर्वाः सुखं प्रतिवसेमहि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बहुपुष्पफलं
बहु [adj]
बहुपुष्पफलं
पुष्प [n]
बहुपुष्पफलं
फल [n]
रम्यं
रम्य [adj]
शिवं
शिव [adj]
पुण्यजनोचितम्
पुण्य [adj]
पुण्यजनोचितम्
जन [m]
पुण्यजनोचितम्
उचित [adj]
यत्रेमाः
यत्र [ind]
यत्रेमाः
इदम् [pron]
शरदः
शरद् [f]
सर्वाः
सर्व [pron]
सुखं
सुख [n]
प्रतिवसेमहि
प्रतिवस् [1. Ā.]
एवमुक्ते प्रत्युवाच धर्मराजं धनंजयः । गुरुवन्मानवगुरुं मानयित्वा मनस्विनम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्तः
वच् [2. P.]
प्रत्युवाच
प्रतिवच् [3. Ā.]
धर्मराजो
धर्मराज [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
गुरुवन्
गुरु [m]
गुरुवन्
वत् [ind]
मानवगुरुं
मानव [m]
मानवगुरुं
गुरु [m]
मानयित्वा
मानय् [10. Ā.]
मनस्विनम्
मनस्विन् [adj]
भवानेव महर्षीणां वृद्धानां पर्युपासिता । अज्ञातं मानुषे लोके भवतो नास्ति किंचन ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विनीतो
विनी [1. Ā.]
ऽसि
अस् [2. P.]
महाप्राज्ञ
महत् [adj]
महाप्राज्ञ
प्राज्ञ [adj]
वृद्धानां
वृद्ध [adj]
पर्युपासिता
पर्युपासितृ [adj]
अज्ञातं
अज्ञात [adj]
मानुषे
मानुष [adj]
लोके
लोक [m]
भवतो
भवत् [adj]
नास्ति
न [ind]
नास्ति
अस् [2. P.]
किंचन
कश्चन [pron]
त्वया ह्युपासिता नित्यं ब्राह्मणा भरतर्षभ । द्वैपायनप्रभृतयो नारदश्च महातपाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वया
त्वद् [pron]
ह्युपासिता
हि [ind]
ह्युपासिता
उपास् [4. P.]
नित्यं
नित्यम् [ind]
ब्राह्मणा
ब्राह्मण [m]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
द्वैपायनप्रभृतयो
द्वैपायन [m]
द्वैपायनप्रभृतयो
प्रभृति [f]
नारदश्
नारद [m]
च
च [ind]
महातपाः
महत् [adj]
महातपाः
तपस् [n]
यः सर्वलोकद्वाराणि नित्यं संचरते वशी । देवलोकाद्ब्रह्मलोकं गन्धर्वाप्सरसामपि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इमानि
इदम् [pron]
लोकद्वाराणि
लोक [m]
लोकद्वाराणि
द्वार [n]
यो
यद् [pron]
वै
वै [ind]
संचरते
संचर् [1. Ā.]
सदा
सदा [ind]
देवलोकाद्
देव [m]
देवलोकाद्
लोक [m]
ब्रह्मलोकं
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्मलोकं
लोक [m]
संचरन्
संचर् [1. Ā.]
पुण्यकृद्
पुण्य [n]
पुण्यकृद्
कृत् [adj]
वशी
वशिन् [adj]
सर्वा गतीर्विजानासि ब्राह्मणानां न संशयः । प्रभावांश्चैव वेत्थ त्वं सर्वेषामेव पार्थिव ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वा
सर्व [pron]
गतीर्
गति [f]
विजानासि
विज्ञा [9. Ā.]
ब्राह्मणानां
ब्राह्मण [m]
न
न [ind]
संशयः
संशय [m]
प्रभावांश्
प्रभाव [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
वेत्थ
विद् [6. Ā.]
त्वं
त्वद् [pron]
सर्वेषाम्
सर्व [pron]
एव
एव [ind]
पार्थिव
पार्थिव [m]
त्वमेव राजञ्जानासि श्रेयःकारणमेव च । यत्रेच्छसि महाराज निवासं तत्र कुर्महे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वम्
त्वद् [pron]
एव
एव [ind]
राजञ्
राजन् [m]
जानासि
ज्ञा [4. Ā.]
श्रेयःकारणम्
श्रेयस् [n]
श्रेयःकारणम्
कारण [n]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
यत्रेच्छसि
यत्र [ind]
यत्रेच्छसि
इष् [1. P.]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
निवासं
निवास [m]
तत्र
तत्र [ind]
कुर्महे
कृ [2. Ā.]
इदं द्वैतवनं नाम सरः पुण्यजनोचितम् । बहुपुष्पफलं रम्यं नानाद्विजनिषेवितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इदं
इदम् [pron]
द्वैतवनं
द्वैतवन [n]
नाम
नाम [ind]
सरः
सरस् [n]
पुण्यजनोचितम्
पुण्य [adj]
पुण्यजनोचितम्
जन [m]
पुण्यजनोचितम्
उचित [adj]
बहुपुष्पफलं
बहु [adj]
बहुपुष्पफलं
पुष्प [n]
बहुपुष्पफलं
फल [n]
रम्यं
रम्य [adj]
शिवं
शिव [adj]
पुण्यजनोचितम्
पुण्य [adj]
पुण्यजनोचितम्
जन [m]
पुण्यजनोचितम्
उचित [adj]
अत्रेमा द्वादश समा विहरेमेति रोचये । यदि तेऽनुमतं राजन्किं वान्यन्मन्यते भवान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अत्रेमा
अत्र [ind]
अत्रेमा
इदम् [pron]
द्वादश
द्वादशन् [adj]
समा
समा [f]
विहरेमेति
विहृ [1. Ā.]
विहरेमेति
इति [ind]
रोचये
रोचय् [10. Ā.]
यदि
यदि [ind]
ते
त्वद् [pron]
ऽनुमतं
अनुमन् [8. Ā.]
राजन्
राजन् [m]
किं
क [pron]
वान्यन्
वा [ind]
वान्यन्
अन्य [pron]
मन्यते
मन् [8. P.]
भवान्
भवत् [adj]
ममाप्येतन्मतं पार्थ त्वया यत्समुदाहृतम् । गच्छाम पुण्यं विख्यातं महद्द्वैतवनं सरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ममाप्य्
मद् [pron]
ममाप्य्
अपि [ind]
एतन्
एतद् [pron]
मतं
मन् [8. P.]
पार्थ
पार्थ [m]
त्वया
त्वद् [pron]
यत्
यद् [pron]
समुदाहृतम्
समुदाहृ [1. P.]
गच्छाम
गम् [6. Ā.]
पुण्यं
पुण्य [adj]
विख्यातं
विख्या [2. P.]
महद्
महत् [adj]
द्वैतवनं
द्वैतवन [n]
सरः
सरस् [n]
ततस्ते प्रययुः सर्वे पाण्डवा धर्मचारिणः । ब्राह्मणैर्बहुभिः सार्धं पुण्यं द्वैतवनं सरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्ते
ततस् [ind]
ततस्ते
तद् [pron]
कौरवाः
कौरव [m]
सर्वे
सर्व [pron]
विना
विना [ind]
भीमं
भीम [m]
च
च [ind]
पाण्डवाः
पाण्डव [m]
ब्राह्मणैर्
ब्राह्मण [m]
बहुभिः
बहु [adj]
सार्धं
सार्धम् [ind]
पुण्यं
पुण्य [adj]
द्वैतवनं
द्वैतवन [n]
सरः
सरस् [n]
ब्राह्मणाः साग्निहोत्राश्च तथैव च निरग्नयः । स्वाध्यायिनो भिक्षवश्च सजपा वनवासिनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्राह्मणान्
ब्राह्मण [m]
सिद्धमन्त्रांश्च
सिद्ध [m]
सिद्धमन्त्रांश्च
मन्त्र [mn]
सिद्धमन्त्रांश्च
च [ind]
सर्वतो
सर्वतस् [ind]
वै
वै [ind]
न्यवेशयत्
निवेशय् [10. Ā.]
स्वाध्यायिनो
स्वाध्यायिन् [adj]
भिक्षवश्
भिक्षु [m]
च
च [ind]
सजपा
सजप [m]
वनवासिनः
वनवासिन् [m]
बहवो ब्राह्मणास्तत्र परिवव्रुर्युधिष्ठिरम् । तपस्विनः सत्यशीलाः शतशः संशितव्रताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बहवो
बहु [adj]
ब्राह्मणास्
ब्राह्मण [m]
तत्र
तत्र [ind]
परिवव्रुर्
परिवृ [5. Ā.]
युधिष्ठिरम्
युधिष्ठिर [m]
तपस्विनः
तपस्विन् [m]
सत्यशीलाः
सत्य [n]
सत्यशीलाः
शील [mn]
शतशः
शतशस् [ind]
संशितव्रताः
संशित [adj]
संशितव्रताः
व्रत [n]
ते यात्वा पाण्डवास्तत्र बहुभिर्ब्राह्मणैः सह । पुण्यं द्वैतवनं रम्यं विविशुर्भरतर्षभाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
यात्वा
या [2. Ā.]
पाण्डवास्
पाण्डव [m]
तत्र
तत्र [ind]
बहुभिर्
बहु [adj]
ब्राह्मणैः
ब्राह्मण [m]
सह
सह [ind]
बद्धतूणाः
बन्ध् [4. P.]
बद्धतूणाः
तूण [m]
विविशुर्
विश् [4. P.]
भरतर्षभाः
भरत [m]
भरतर्षभाः
ऋषभ [m]
तच्छालतालाम्रमधूकनीप; कदम्बसर्जार्जुनकर्णिकारैः । तपात्यये पुष्पधरैरुपेतं; महावनं राष्ट्रपतिर्ददर्श ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तच्छालतालाम्रमधूकनीपकदम्बसर्जार्जुनकर्णिकारैः
तद् [pron]
तच्छालतालाम्रमधूकनीपकदम्बसर्जार्जुनकर्णिकारैः
शाल [m]
तच्छालतालाम्रमधूकनीपकदम्बसर्जार्जुनकर्णिकारैः
ताल [m]
तच्छालतालाम्रमधूकनीपकदम्बसर्जार्जुनकर्णिकारैः
आम्र [m]
तच्छालतालाम्रमधूकनीपकदम्बसर्जार्जुनकर्णिकारैः
मधूक [mn]
तच्छालतालाम्रमधूकनीपकदम्बसर्जार्जुनकर्णिकारैः
नीप [m]
तच्छालतालाम्रमधूकनीपकदम्बसर्जार्जुनकर्णिकारैः
कदम्ब [mn]
तच्छालतालाम्रमधूकनीपकदम्बसर्जार्जुनकर्णिकारैः
सर्ज [m]
तच्छालतालाम्रमधूकनीपकदम्बसर्जार्जुनकर्णिकारैः
अर्जुन [m]
तच्छालतालाम्रमधूकनीपकदम्बसर्जार्जुनकर्णिकारैः
कर्णिकार [m]
तपात्यये
तपात्यय [m]
पुष्पधरैर्
पुष्प [n]
पुष्पधरैर्
धर [adj]
उपेतं
उपे [2. Ā.]
महावनं
महत् [adj]
महावनं
वन [n]
राष्ट्रपतिर्
राष्ट्र [mn]
राष्ट्रपतिर्
पति [m]
ददर्श
दृश् [6. P.]
महाद्रुमाणां शिखरेषु तस्थु;र्मनोरमां वाचमुदीरयन्तः । मयूरदात्यूहचकोरसंघा;स्तस्मिन्वने काननकोकिलाश्च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महाद्रुमाणां
महत् [adj]
महाद्रुमाणां
द्रुम [m]
शिखरेषु
शिखर [mn]
तस्थुर्
स्था [1. Ā.]
मनोरमां
मनोरम [adj]
वाचम्
वाच् [f]
उदीरयन्तः
उदीरय् [10. P.]
मयूरदात्यूहचकोरसंघास्
मयूर [m]
मयूरदात्यूहचकोरसंघास्
दात्यूह [m]
मयूरदात्यूहचकोरसंघास्
चकोर [m]
मयूरदात्यूहचकोरसंघास्
संघ [m]
तस्मिन्
तद् [pron]
वने
वन [n]
काननकोकिलाश्
कानन [n]
काननकोकिलाश्
कोकिल [m]
च
च [ind]
करेणुयूथैः सह यूथपानां; मदोत्कटानामचलप्रभाणाम् । महान्ति यूथानि महाद्विपानां; तस्मिन्वने राष्ट्रपतिर्ददर्श ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
करेणुयूथैः
करेणु [f]
करेणुयूथैः
यूथ [mn]
सह
सह [ind]
यूथपानां
यूथप [m]
मदोत्कटानाम्
मद [m]
मदोत्कटानाम्
उत्कट [adj]
अचलप्रभाणाम्
अचल [m]
अचलप्रभाणाम्
प्रभा [f]
महान्ति
महत् [adj]
यूथानि
यूथ [mn]
महाद्विपानां
महत् [adj]
महाद्विपानां
द्विप [m]
तस्मिन्
तद् [pron]
वने
वन [n]
राष्ट्रपतिर्
राष्ट्र [mn]
राष्ट्रपतिर्
पति [m]
ददर्श
दृश् [6. P.]
मनोरमां भोगवतीमुपेत्य; धृतात्मनां चीरजटाधराणाम् । तस्मिन्वने धर्मभृतां निवासे; ददर्श सिद्धर्षिगणाननेकान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मनोरमां
मनोरम [adj]
भोगवतीम्
भोगवती [f]
उपेत्य
उपे [2. Ā.]
धृतात्मनां
धृ [4. P.]
धृतात्मनां
आत्मन् [m]
चीरजटाधराणाम्
चीर [n]
चीरजटाधराणाम्
जटा [f]
चीरजटाधराणाम्
धर [adj]
तस्मिन्
तद् [pron]
वने
वन [n]
धर्मभृतां
धर्म [mn]
धर्मभृतां
भृत् [adj]
निवासे
निवास [m]
ददर्श
दृश् [6. P.]
सिद्धर्षिगणान्
सिद्ध [m]
सिद्धर्षिगणान्
ऋषि [m]
सिद्धर्षिगणान्
गण [m]
अनेकान्
अनेक [adj]
ततः स यानादवरुह्य राजा; सभ्रातृकः सजनः काननं तत् । विवेश धर्मात्मवतां वरिष्ठ;स्त्रिविष्टपं शक्र इवामितौजाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स
तद् [pron]
यानाद्
यान [n]
अवरुह्य
अवरुह् [1. Ā.]
राजा
राजन् [m]
सभ्रातृकः
स [ind]
सभ्रातृकः
भ्रातृक [m]
सजनः
स [ind]
सजनः
जन [m]
काननं
कानन [n]
तत्
तद् [pron]
विवेश
विश् [4. P.]
धर्मात्मवतां
धर्म [mn]
धर्मात्मवतां
आत्मवत् [adj]
वरिष्ठस्
वरिष्ठ [adj]
त्रिविष्टपं
त्रिविष्टप [n]
शक्र
शक्र [m]
इवामितौजाः
इव [ind]
इवामितौजाः
अमित [adj]
इवामितौजाः
ओजस् [n]
तं सत्यसंधं सहिताभिपेतु;र्दिदृक्षवश्चारणसिद्धसंघाः । वनौकसश्चापि नरेन्द्रसिंहं; मनस्विनं संपरिवार्य तस्थुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
सत्यसंधं
सत्य [adj]
सत्यसंधं
संधा [f]
सहिताभिपेतुर्
सहित [adj]
सहिताभिपेतुर्
अभिपत् [1. Ā.]
दिदृक्षवश्
दिदृक्षु [adj]
चारणसिद्धसंघाः
चारण [m]
चारणसिद्धसंघाः
सिद्ध [m]
चारणसिद्धसंघाः
संघ [m]
वनौकसश्
वनौकस् [m]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
नरेन्द्रसिंहं
नरेन्द्र [m]
नरेन्द्रसिंहं
सिंह [m]
मनस्विनं
मनस्विन् [adj]
संपरिवार्य
संपरिवारय् [10. P.]
तस्थुः
स्था [1. Ā.]
स तत्र सिद्धानभिवाद्य सर्वा;न्प्रत्यर्चितो राजवद्देववच्च । विवेश सर्वैः सहितो द्विजाग्र्यैः; कृताञ्जलिर्धर्मभृतां वरिष्ठः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तत्र
तत्र [ind]
सिद्धान्
सिद्ध [m]
अभिवाद्य
अभिवादय् [10. Ā.]
सर्वान्
सर्व [pron]
प्रत्यर्चितो
प्रत्यर्च् [1. P.]
राजवद्
राजन् [m]
राजवद्
वत् [ind]
देववच्च
देव [m]
देववच्च
वत् [ind]
देववच्च
च [ind]
विवेश
विश् [4. P.]
सर्वैः
सर्व [pron]
सहितो
सहित [adj]
द्विजाग्र्यैः
द्विज [m]
द्विजाग्र्यैः
अग्र्य [adj]
कृताञ्जलिर्
कृताञ्जलि [adj]
धर्मभृतां
धर्म [mn]
धर्मभृतां
भृत् [adj]
वरिष्ठः
वरिष्ठ [adj]
स पुण्यशीलः पितृवन्महात्मा; तपस्विभिर्धर्मपरैरुपेत्य । प्रत्यर्चितः पुष्पधरस्य मूले; महाद्रुमस्योपविवेश राजा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
पुण्यशीलः
पुण्य [adj]
पुण्यशीलः
शील [mn]
पितृवन्
पितृ [m]
पितृवन्
वत् [ind]
महात्मा
महात्मन् [adj]
तपस्विभिर्
तपस्विन् [m]
धर्मपरैर्
धर्म [mn]
धर्मपरैर्
पर [pron]
उपेत्य
उपे [2. Ā.]
प्रत्यर्चितः
प्रत्यर्च् [1. P.]
पुष्पधरस्य
पुष्प [n]
पुष्पधरस्य
धर [adj]
मूले
मूल [mn]
महाद्रुमस्योपविवेश
महत् [adj]
महाद्रुमस्योपविवेश
द्रुम [m]
महाद्रुमस्योपविवेश
उपविश् [6. P.]
राजा
राजन् [m]
भीमश्च कृष्णा च धनंजयश्च; यमौ च ते चानुचरा नरेन्द्रम् । विमुच्य वाहानवरुह्य सर्वे; तत्रोपतस्थुर्भरतप्रबर्हाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भीमश्
भीम [m]
च
च [ind]
कृष्णा
कृष्णा [f]
च
च [ind]
धनंजयश्
धनंजय [m]
च
च [ind]
यमौ
यम [m]
च
च [ind]
ते
तद् [pron]
चानुचरा
च [ind]
चानुचरा
अनुचर [adj]
नरेन्द्रम्
नर [m]
नरेन्द्रम्
इन्द्र [m]
विमुच्य
विमुच् [6. Ā.]
वाहान्
वाह [m]
अवरुह्य
अवरुह् [1. Ā.]
सर्वे
सर्व [pron]
तत्रोपतस्थुर्
तत्र [ind]
तत्रोपतस्थुर्
उपस्था [1. Ā.]
भरतप्रबर्हाः
भरत [m]
भरतप्रबर्हाः
प्रबर्ह [adj]
लतावतानावनतः स पाण्डवै;र्महाद्रुमः पञ्चभिरुग्रधन्विभिः । बभौ निवासोपगतैर्महात्मभि;र्महागिरिर्वारणयूथपैरिव ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
लतावतानावनतः
लता [f]
लतावतानावनतः
अवतान [m]
लतावतानावनतः
अवनम् [1. Ā.]
स
तद् [pron]
पाण्डवैर्
पाण्डव [m]
महाद्रुमः
महत् [adj]
महाद्रुमः
द्रुम [m]
पञ्चभिर्
पञ्चन् [adj]
उग्रधन्विभिः
उग्र [adj]
उग्रधन्विभिः
धन्विन् [adj]
बभौ
भा [2. Ā.]
निवासोपगतैर्
निवास [m]
निवासोपगतैर्
उपगम् [6. P.]
महात्मभिर्
महात्मन् [adj]
महागिरिर्
महत् [adj]
महागिरिर्
गिरि [m]
वारणयूथपैर्
वारण [m]
वारणयूथपैर्
यूथप [m]
इव
इव [ind]