Sabhāparva Adhyāya 48
सभापर्व • अध्यायः 48
Sabhāparva Adhyāya 48 of the classical Mahābhārata with 43 verses.
Total: 43 Verses
•
Citations: MBh 2.48.1–43
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
दायं तु तस्मै विविधं शृणु मे गदतोऽनघ । यज्ञार्थं राजभिर्दत्तं महान्तं धनसंचयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दायं
दाय [m]
तु
तु [ind]
तस्मै
तद् [pron]
विविधं
विविध [adj]
शृणु
श्रु [4. P.]
मे
मद् [pron]
गदतो
गद् [1. Ā.]
ऽनघ
अनघ [adj]
यज्ञार्थं
यज्ञ [m]
यज्ञार्थं
अर्थ [mn]
राजभिर्
राजन् [m]
दत्तं
दा [1. Ā.]
महान्तं
महत् [adj]
धनसंचयम्
धन [n]
धनसंचयम्
संचय [m]
मेरुमन्दरयोर्मध्ये शैलोदामभितो नदीम् । ये ते कीचकवेणूनां छायां रम्यामुपासते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मेरुमन्दरयोर्
मेरु [m]
मेरुमन्दरयोर्
मन्दर [m]
मध्ये
मध्य [n]
शैलोदाम्
शैलोदा [f]
अभितो
अभितस् [ind]
नदीम्
नदी [f]
ये
यद् [pron]
ते
तद् [pron]
कीचकवेणूनां
कीचक [m]
कीचकवेणूनां
वेणु [m]
छायां
छाया [f]
रम्याम्
रम्य [adj]
उपासते
उपास् [4. P.]
खशा एकाशनाज्योहाः प्रदरा दीर्घवेणवः । पशुपाश्च कुणिन्दाश्च तङ्गणाः परतङ्गणाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
खशा
खस [m]
एकाशनाज्योहाः
एकाशनाज्योह [m]
प्रदरा
प्रदर [m]
दीर्घवेणवः
दीर्घवेणु [m]
पशुपाश्च
पशुप [m]
पशुपाश्च
च [ind]
कुणिन्दाश्च
कुणिन्द [m]
कुणिन्दाश्च
च [ind]
तङ्गणाः
तङ्गण [m]
परतङ्गणाः
परतङ्गण [m]
ते वै पिपीलिकं नाम वरदत्तं पिपीलिकैः । जातरूपं द्रोणमेयमहार्षुः पुञ्जशो नृपाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
वै
वै [ind]
पिपीलिकं
पिपीलिक [n]
नाम
नाम [ind]
वरदत्तं
वर [mn]
वरदत्तं
दा [1. Ā.]
पिपीलिकैः
पिपीलिक [m]
जातरूपं
जातरूप [n]
द्रोणमेयम्
द्रोण [m]
द्रोणमेयम्
मा [4. P.]
अहार्षुः
हृ [2. P.]
पुञ्जशो
पुञ्जशस् [ind]
नृपाः
नृप [m]
कृष्णाँल्ललामांश्चमराञ्शुक्लांश्चान्याञ्शशिप्रभान् । हिमवत्पुष्पजं चैव स्वादु क्षौद्रं तथा बहु ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृष्णांल्
कृष्ण [adj]
ललामांश्चमराञ्
ललाम [adj]
ललामांश्चमराञ्
चमर [m]
शुक्लांश्चान्याञ्
शुक्ल [adj]
शुक्लांश्चान्याञ्
च [ind]
शुक्लांश्चान्याञ्
अन्य [pron]
शशिप्रभान्
शशिन् [m]
शशिप्रभान्
प्रभ [adj]
हिमवत्पुष्पजं
हिमवन्त् [m]
हिमवत्पुष्पजं
पुष्प [n]
हिमवत्पुष्पजं
ज [adj]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
स्वादु
स्वादु [adj]
क्षौद्रं
क्षौद्र [n]
तथा
तथा [ind]
बहु
बहु [adj]
उत्तरेभ्यः कुरुभ्यश्चाप्यपोढं माल्यमम्बुभिः । उत्तरादपि कैलासादोषधीः सुमहाबलाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उत्तरेभ्यः
उत्तर [adj]
कुरुभ्यश्चाप्यपोढं
कुरु [m]
कुरुभ्यश्चाप्यपोढं
च [ind]
कुरुभ्यश्चाप्यपोढं
अपि [ind]
कुरुभ्यश्चाप्यपोढं
अपवह् [1. P.]
माल्यम्
माल्य [n]
अम्बुभिः
अम्बु [n]
उत्तराद्
उत्तर [adj]
अपि
अपि [ind]
कैलासाद्
कैलास [m]
ओषधीः
ओषधि [mf]
सुमहाबलाः
सु [ind]
सुमहाबलाः
महत् [adj]
सुमहाबलाः
बल [mn]
पार्वतीया बलिं चान्यमाहृत्य प्रणताः स्थिताः । अजातशत्रोर्नृपतेर्द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पार्वतीया
पार्वतीय [m]
बलिं
बलि [m]
चान्यम्
च [ind]
चान्यम्
अन्य [pron]
आहृत्य
आहृ [1. Ā.]
प्रणताः
प्रणम् [1. Ā.]
स्थिताः
स्था [1. Ā.]
अजातशत्रोर्
अजात [adj]
अजातशत्रोर्
शत्रु [m]
नृपतेर्
नृपति [m]
मम
मद् [pron]
चैवाप्रियं
च [ind]
चैवाप्रियं
एव [ind]
चैवाप्रियं
अप्रिय [adj]
भवेत्
भू [1. Ā.]
ये परार्धे हिमवतः सूर्योदयगिरौ नृपाः । वारिषेणसमुद्रान्ते लोहित्यमभितश्च ये । फलमूलाशना ये च किराताश्चर्मवाससः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ये
यद् [pron]
परार्धे
पर [pron]
परार्धे
अर्ध [mn]
हिमवतः
हिमवन्त् [m]
सूर्योदयगिरौ
सूर्य [m]
सूर्योदयगिरौ
उदय [m]
सूर्योदयगिरौ
गिरि [m]
नृपाः
नृप [m]
वारिषेणसमुद्रान्ते
वारिषेण [m]
वारिषेणसमुद्रान्ते
समुद्र [m]
वारिषेणसमुद्रान्ते
अन्त [m]
लोहित्यम्
लोहित्य [m]
अभितश्च
अभितस् [ind]
अभितश्च
च [ind]
ये
यद् [pron]
फलमूलाशना
फल [n]
फलमूलाशना
मूल [mn]
फलमूलाशना
अशन [n]
ये
यद् [pron]
च
च [ind]
किराताश्चर्मवाससः
किरात [mn]
किराताश्चर्मवाससः
चर्मन् [n]
किराताश्चर्मवाससः
वासस् [n]
चन्दनागुरुकाष्ठानां भारान्कालीयकस्य च । चर्मरत्नसुवर्णानां गन्धानां चैव राशयः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चन्दनागुरुकाष्ठानां
चन्दन [mn]
चन्दनागुरुकाष्ठानां
अगुरु [mn]
चन्दनागुरुकाष्ठानां
काष्ठ [n]
भारान्
भार [m]
कालीयकस्य
कालीयक [mn]
च
च [ind]
चर्मरत्नसुवर्णानां
चर्मन् [n]
चर्मरत्नसुवर्णानां
रत्न [mn]
चर्मरत्नसुवर्णानां
सुवर्ण [n]
गन्धानां
गन्ध [mn]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
राशयः
राशि [mf]
कैरातिकानामयुतं दासीनां च विशां पते । आहृत्य रमणीयार्थान्दूरजान्मृगपक्षिणः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कैरातिकानाम्
कैरातिक [m]
अयुतं
अयुत [n]
दासीनां
दासी [f]
च
च [ind]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
आहृत्य
आहृ [1. Ā.]
रमणीयार्थान्
रम् [4. Ā.]
रमणीयार्थान्
अर्थ [mn]
दूरजान्
दूर [adj]
दूरजान्
ज [adj]
मृगपक्षिणः
मृग [m]
मृगपक्षिणः
पक्षिन् [m]
निचितं पर्वतेभ्यश्च हिरण्यं भूरिवर्चसम् । बलिं च कृत्स्नमादाय द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निचितं
निचि [5. Ā.]
पर्वतेभ्यश्च
पर्वत [mn]
पर्वतेभ्यश्च
च [ind]
हिरण्यं
हिरण्य [n]
भूरिवर्चसम्
भूरि [adj]
भूरिवर्चसम्
वर्चस [n]
त्रैखर्वं
त्रैखर्व [adj]
बलिम्
बलि [m]
आदाय
आदा [4. Ā.]
द्वारि
द्वार् [f]
तिष्ठन्ति
स्था [1. Ā.]
वारिताः
वारय् [10. Ā.]
कायव्या दरदा दार्वाः शूरा वैयमकास्तथा । औदुम्बरा दुर्विभागाः पारदा बाह्लिकैः सह ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कायव्या
कायव्य [m]
दरदा
दरद [m]
दार्वाः
दार्व [m]
शूरा
शूर [m]
वैयमकास्तथा
वैयमक [m]
वैयमकास्तथा
तथा [ind]
औदुम्बरा
औदुम्बर [m]
दुर्विभागाः
दुर्विभाग [m]
पारदा
पारद [mn]
बाह्लिकैः
बाह्लिक [m]
सह
सह [ind]
काश्मीराः कुन्दमानाश्च पौरका हंसकायनाः । शिबित्रिगर्तयौधेया राजन्या मद्रकेकयाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
काश्मीराः
काश्मीर [m]
कुन्दमानाश्च
कुन्दमान [m]
कुन्दमानाश्च
च [ind]
पौरका
पौरक [m]
हंसकायनाः
हंसकायन [m]
शिबित्रिगर्तयौधेया
शिबि [m]
शिबित्रिगर्तयौधेया
त्रिगर्त [m]
शिबित्रिगर्तयौधेया
यौधेय [m]
राजन्या
राजन्य [m]
मद्रकेकयाः
मद्र [m]
मद्रकेकयाः
केकय [m]
अम्बष्ठाः कौकुरास्तार्क्ष्या वस्त्रपाः पह्लवैः सह । वसातयः समौलेयाः सह क्षुद्रकमालवैः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अम्बष्ठाः
अम्बष्ठ [m]
कौकुरास्तार्क्ष्या
कौकुर [m]
कौकुरास्तार्क्ष्या
तार्क्ष्य [mn]
वस्त्रपाः
वस्त्रप [m]
पह्लवैः
पह्लव [m]
सह
सह [ind]
वसातयः
वसाति [m]
समौलेयाः
स [ind]
समौलेयाः
मौलेय [m]
सह
सह [ind]
क्षुद्रकमालवैः
क्षुद्रक [m]
क्षुद्रकमालवैः
मालव [m]
शौण्डिकाः कुक्कुराश्चैव शकाश्चैव विशां पते । अङ्गा वङ्गाश्च पुण्ड्राश्च शानवत्या गयास्तथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पाण्डवानां
पाण्डव [m]
च
च [ind]
कुन्त्याश्च
कुन्ती [f]
कुन्त्याश्च
च [ind]
द्रौपद्याश्च
द्रौपदी [f]
द्रौपद्याश्च
च [ind]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
अङ्गा
अङ्ग [m]
वङ्गाश्च
वङ्ग [m]
वङ्गाश्च
च [ind]
पुण्ड्राश्च
पुण्ड्र [m]
पुण्ड्राश्च
च [ind]
शानवत्या
शानवत्य [m]
गयास्तथा
गय [m]
गयास्तथा
तथा [ind]
सुजातयः श्रेणिमन्तः श्रेयांसः शस्त्रपाणयः । आहार्षुः क्षत्रिया वित्तं शतशोऽजातशत्रवे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुजातयः
सुजाति [m]
श्रेणिमन्तः
श्रेणिमन्त् [m]
श्रेयांसः
श्रेयस् [adj]
शस्त्रपाणयः
शस्त्र [n]
शस्त्रपाणयः
पाणि [m]
आहार्षुः
आहृ [1. Ā.]
क्षत्रिया
क्षत्रिय [m]
वित्तं
वित्त [n]
शतशो
शतशस् [ind]
ऽजातशत्रवे
अजातशत्रु [m]
वङ्गाः कलिङ्गपतयस्ताम्रलिप्ताः सपुण्ड्रकाः । दुकूलं कौशिकं चैव पत्रोर्णं प्रावरानपि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वङ्गाः
वङ्ग [m]
कलिङ्गपतयस्ताम्रलिप्ताः
कलिङ्ग [mn]
कलिङ्गपतयस्ताम्रलिप्ताः
पति [m]
कलिङ्गपतयस्ताम्रलिप्ताः
ताम्रलिप्त [m]
सपुण्ड्रकाः
स [ind]
सपुण्ड्रकाः
पुण्ड्रक [m]
दुकूलं
दुकूल [n]
कौशिकं
कौशिक [adj]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
पत्रोर्णं
पत्त्र [mn]
पत्रोर्णं
ऊर्ण [n]
प्रावरान्
प्रावर [m]
अपि
अपि [ind]
तत्र स्म द्वारपालैस्ते प्रोच्यन्ते राजशासनात् । कृतकाराः सुबलयस्ततो द्वारमवाप्स्यथ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
स्म
स्म [ind]
द्वारपालैस्ते
द्वारपाल [m]
द्वारपालैस्ते
तद् [pron]
प्रोच्यन्ते
प्रवच् [2. P.]
राजशासनात्
राजन् [m]
राजशासनात्
शासन [n]
कृतकाराः
कृ [2. Ā.]
कृतकाराः
कार [m]
सुबलयस्ततो
सु [ind]
सुबलयस्ततो
बलि [m]
सुबलयस्ततो
ततस् [ind]
द्वारम्
द्वार [n]
अवाप्स्यथ
अवाप् [5. Ā.]
ईषादन्तान्हेमकक्षान्पद्मवर्णान्कुथावृतान् । शैलाभान्नित्यमत्तांश्च अभितः काम्यकं सरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ईषादन्तान्
ईषा [f]
ईषादन्तान्
दन्त [mn]
हेमकक्षान्
हेमन् [n]
हेमकक्षान्
कक्ष [mf]
पद्मवर्णान्
पद्म [mn]
पद्मवर्णान्
वर्ण [mn]
कुथावृतान्
कुथ [mfn]
कुथावृतान्
वृ [1. Ā.]
शैलाभान्नित्यमत्तांश्च
शैल [mn]
शैलाभान्नित्यमत्तांश्च
आभ [adj]
शैलाभान्नित्यमत्तांश्च
नित्य [adj]
शैलाभान्नित्यमत्तांश्च
मद् [3. P.]
शैलाभान्नित्यमत्तांश्च
च [ind]
अभितः
अभितस् [ind]
काम्यकं
काम्यक [mn]
सरः
सरस् [n]
दत्त्वैकैको दशशतान्कुञ्जरान्कवचावृतान् । क्षमावतः कुलीनांश्च द्वारेण प्राविशंस्ततः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दत्त्वैकैको
दा [1. Ā.]
दत्त्वैकैको
एकैक [adj]
दशशतान्
दशन् [adj]
दशशतान्
शत [mn]
कुञ्जरान्
कुञ्जर [m]
कवचावृतान्
कवच [mn]
कवचावृतान्
आवृ [5. Ā.]
क्षमावतः
क्षमावत् [adj]
कुलीनांश्च
कुलीन [adj]
कुलीनांश्च
च [ind]
द्वारेण
द्वार [n]
प्राविशंस्ततः
प्रविश् [4. P.]
प्राविशंस्ततः
ततस् [ind]
एते चान्ये च बहवो गणा दिग्भ्यः समागताः । अन्यैश्चोपाहृतान्यत्र रत्नानीह महात्मभिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एते
एतद् [pron]
चान्ये
च [ind]
चान्ये
अन्य [pron]
च
च [ind]
बहवो
बहु [adj]
धार्तराष्ट्रा
धार्तराष्ट्र [m]
महाबलाः
महत् [adj]
महाबलाः
बल [mn]
अन्यैश्चोपाहृतान्यत्र
अन्य [pron]
अन्यैश्चोपाहृतान्यत्र
च [ind]
अन्यैश्चोपाहृतान्यत्र
उपाहृ [1. P.]
अन्यैश्चोपाहृतान्यत्र
अत्र [ind]
रत्नानीह
रत्न [mn]
रत्नानीह
इह [ind]
महात्मभिः
महात्मन् [adj]
राजा चित्ररथो नाम गन्धर्वो वासवानुगः । शतानि चत्वार्यददद्धयानां वातरंहसाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राजा
राजन् [m]
चित्ररथो
चित्ररथ [m]
नाम
नाम [ind]
गन्धर्वो
गन्धर्व [m]
वासवानुगः
वासव [m]
वासवानुगः
अनुग [adj]
शतानि
शत [mn]
चत्वार्यददद्धयानां
चतुर् [nr]
चत्वार्यददद्धयानां
दा [1. Ā.]
चत्वार्यददद्धयानां
हय [m]
वातरंहसाम्
वात [m]
वातरंहसाम्
रंहस् [n]
तुम्बुरुस्तु प्रमुदितो गन्धर्वो वाजिनां शतम् । आम्रपत्रसवर्णानामददद्धेममालिनाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तुम्बुरुस्तु
तुम्बुरु [m]
तुम्बुरुस्तु
तु [ind]
प्रमुदितो
प्रमुद् [1. P.]
गन्धर्वो
गन्धर्व [m]
वाजिनां
वाजिन् [m]
शतम्
शत [mn]
आम्रपत्रसवर्णानाम्
आम्र [m]
आम्रपत्रसवर्णानाम्
पत्त्र [mn]
आम्रपत्रसवर्णानाम्
सवर्ण [adj]
अददद्धेममालिनाम्
दा [1. Ā.]
अददद्धेममालिनाम्
हेमन् [n]
अददद्धेममालिनाम्
मालिन् [adj]
कृती तु राजा कौरव्य शूकराणां विशां पते । अददद्गजरत्नानां शतानि सुबहून्यपि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृती
कृतिन् [m]
तु
तु [ind]
राजा
राजन् [m]
कौरव्य
कौरव्य [m]
शूकराणां
शूकर [m]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
अददद्
दा [1. Ā.]
गजरत्नानां
गज [m]
गजरत्नानां
रत्न [mn]
शतानि
शत [mn]
सुबहून्यपि
सु [ind]
सुबहून्यपि
बहु [adj]
सुबहून्यपि
अपि [ind]
विराटेन तु मत्स्येन बल्यर्थं हेममालिनाम् । कुञ्जराणां सहस्रे द्वे मत्तानां समुपाहृते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विराटेन
विराट [m]
तु
तु [ind]
मत्स्येन
मत्स्य [m]
बल्यर्थं
बलि [m]
बल्यर्थं
अर्थ [mn]
हेममालिनाम्
हेमन् [n]
हेममालिनाम्
मालिन् [adj]
कुञ्जराणां
कुञ्जर [m]
सहस्रे
सहस्र [mn]
द्वे
द्वि [nr]
मत्तानां
मद् [3. P.]
समुपाहृते
समुपाहृ [2. P.]
पांशुराष्ट्राद्वसुदानो राजा षड्विंशतिं गजान् । अश्वानां च सहस्रे द्वे राजन्काञ्चनमालिनाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पांशुराष्ट्राद्
पांशुराष्ट्र [n]
वसुदानो
वसुदान [m]
राजा
राजन् [m]
षड्विंशतिं
षड्विंशति [f]
गजान्
गज [m]
अश्वानां
अश्व [m]
च
च [ind]
सहस्रे
सहस्र [mn]
द्वे
द्वि [nr]
राजन्
राजन् [m]
काञ्चनमालिनाम्
काञ्चन [n]
काञ्चनमालिनाम्
मालिन् [adj]
जवसत्त्वोपपन्नानां वयःस्थानां नराधिप । बलिं च कृत्स्नमादाय पाण्डवेभ्यो न्यवेदयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जवसत्त्वोपपन्नानां
जव [m]
जवसत्त्वोपपन्नानां
सत्त्व [n]
जवसत्त्वोपपन्नानां
उपपद् [4. P.]
वयःस्थानां
वयःस्थ [adj]
नराधिप
नराधिप [m]
बलिं
बलि [m]
च
च [ind]
कृत्स्नम्
कृत्स्न [adj]
आदाय
आदा [4. Ā.]
पाण्डवेभ्यो
पाण्डव [m]
न्यवेदयत्
निवेदय् [10. Ā.]
यज्ञसेनेन दासीनां सहस्राणि चतुर्दश । दासानामयुतं चैव सदाराणां विशां पते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यज्ञसेनेन
यज्ञसेन [m]
दासीनां
दासी [f]
सहस्राणि
सहस्र [mn]
चतुर्दश
चतुर्दशन् [adj]
कैरातिकानाम्
कैरातिक [m]
अयुतं
अयुत [n]
दासीनां
दासी [f]
च
च [ind]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
गजयुक्ता महाराज रथाः षड्विंशतिस्तथा । राज्यं च कृत्स्नं पार्थेभ्यो यज्ञार्थं वै निवेदितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गजयुक्ता
गज [m]
गजयुक्ता
युज् [6. Ā.]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
रथाः
रथ [m]
षड्विंशतिस्तथा
षड्विंशति [f]
षड्विंशतिस्तथा
तथा [ind]
राज्यं
राज्य [n]
च
च [ind]
कृत्स्नं
कृत्स्न [adj]
पार्थेभ्यो
पार्थ [m]
यज्ञार्थं
यज्ञ [m]
यज्ञार्थं
अर्थ [mn]
वै
वै [ind]
निवेदितम्
निवेदय् [10. Ā.]