Sabhāparva Adhyāya 44
सभापर्व • अध्यायः 44
Sabhāparva Adhyāya 44 of the classical Mahābhārata with 23 verses.
Total: 23 Verses
•
Citations: MBh 2.44.1–23
•
250 Lexicon Terms
दुर्योधन न तेऽमर्षः कार्यः प्रति युधिष्ठिरम् । भागधेयानि हि स्वानि पाण्डवा भुञ्जते सदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दुर्योधन
दुर्योधन [m]
न
न [ind]
ते
त्वद् [pron]
ऽमर्षः
अमर्ष [m]
कार्यः
कृ [2. Ā.]
प्रति
प्रति [ind]
युधिष्ठिरम्
युधिष्ठिर [m]
भागधेयानि
भागधेय [n]
हि
हि [ind]
स्वानि
स्व [adj]
पाण्डवा
पाण्डव [m]
भुञ्जते
भुज् [6. P.]
सदा
सदा [ind]
अनेकैरभ्युपायैश्च त्वयारब्धाः पुरासकृत् । विमुक्ताश्च नरव्याघ्रा भागधेयपुरस्कृताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनेकैर्
अनेक [adj]
अभ्युपायैश्च
अभ्युपाय [m]
अभ्युपायैश्च
च [ind]
त्वयारब्धाः
त्वद् [pron]
त्वयारब्धाः
आरभ् [1. P.]
पुरासकृत्
पुरा [ind]
पुरासकृत्
असकृत् [ind]
विमुक्ताश्च
विमुच् [6. Ā.]
विमुक्ताश्च
च [ind]
नरव्याघ्रा
नर [m]
नरव्याघ्रा
व्याघ्र [m]
भागधेयपुरस्कृताः
भागधेय [n]
भागधेयपुरस्कृताः
पुरस्कृ [8. Ā.]
तैर्लब्धा द्रौपदी भार्या द्रुपदश्च सुतैः सह । सहायः पृथिवीलाभे वासुदेवश्च वीर्यवान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तैर्
तद् [pron]
लब्धा
लभ् [1. P.]
द्रौपदी
द्रौपदी [f]
भार्या
भार्या [f]
द्रुपदश्च
द्रुपद [m]
द्रुपदश्च
च [ind]
सुतैः
सुत [m]
सह
सह [ind]
सहायः
सहाय [m]
पृथिवीलाभे
पृथिवी [f]
पृथिवीलाभे
लाभ [m]
वासुदेवश्च
वासुदेव [m]
वासुदेवश्च
च [ind]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
लब्धश्च नाभिभूतोऽर्थः पित्र्योंऽशः पृथिवीपते । विवृद्धस्तेजसा तेषां तत्र का परिदेवना ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
लब्धश्च
लभ् [1. P.]
लब्धश्च
च [ind]
नाभिभूतो
न [ind]
नाभिभूतो
अभिभू [1. P.]
ऽर्थः
अर्थ [mn]
पित्र्यो
पित्र्य [adj]
ऽंशः
अंश [m]
पृथिवीपते
पृथिवीपति [m]
विवृद्धस्तेजसा
विवृध् [1. Ā.]
विवृद्धस्तेजसा
तेजस् [n]
तेषां
तद् [pron]
तत्र
तत्र [ind]
का
क [pron]
परिदेवना
परिदेवना [f]
धनंजयेन गाण्डीवमक्षय्यौ च महेषुधी । लब्धान्यस्त्राणि दिव्यानि तर्पयित्वा हुताशनम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गाण्डीवं
गाण्डीव [mn]
धनुर्
धनुस् [n]
आदाय
आदा [4. Ā.]
तथाक्षय्यौ
तथा [ind]
तथाक्षय्यौ
अक्षय्य [adj]
महेषुधी
महत् [adj]
महेषुधी
इषुधि [mf]
लब्धान्यस्त्राणि
लभ् [1. P.]
लब्धान्यस्त्राणि
अस्त्र [mn]
दिव्यानि
दिव्य [adj]
तर्पयित्वा
तर्पय् [10. Ā.]
हुताशनम्
हुताशन [m]
तेन कार्मुकमुख्येन बाहुवीर्येण चात्मनः । कृता वशे महीपालास्तत्र का परिदेवना ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेन
तद् [pron]
पार्थिवमुख्येन
पार्थिव [m]
पार्थिवमुख्येन
मुख्य [adj]
भावितं
भावय् [10. Ā.]
भावितात्मना
भावितात्मन् [adj]
विवृद्धस्तेजसा
विवृध् [1. Ā.]
विवृद्धस्तेजसा
तेजस् [n]
तेषां
तद् [pron]
तत्र
तत्र [ind]
का
क [pron]
परिदेवना
परिदेवना [f]
अग्निदाहान्मयं चापि मोक्षयित्वा स दानवम् । सभां तां कारयामास सव्यसाची परंतपः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अग्निदाहान्मयं
अग्नि [m]
अग्निदाहान्मयं
दाह [m]
अग्निदाहान्मयं
मय [m]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
मोक्षयित्वा
मोक्षय् [10. Ā.]
स
तद् [pron]
दानवम्
दानव [m]
कथं
कथम् [ind]
हि
हि [ind]
पाण्डवः
पाण्डव [m]
श्रीमान्
श्रीमत् [adj]
सव्यसाची
सव्यसाचिन् [m]
परंतपः
परंतप [adj]
तेन चैव मयेनोक्ताः किंकरा नाम राक्षसाः । वहन्ति तां सभां भीमास्तत्र का परिदेवना ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सभाम्
सभा [f]
अष्टौ
अष्टन् [adj]
सहस्राणि
सहस्र [mn]
किंकरा
किंकर [m]
नाम
नाम [ind]
राक्षसाः
राक्षस [m]
विवृद्धस्तेजसा
विवृध् [1. Ā.]
विवृद्धस्तेजसा
तेजस् [n]
तेषां
तद् [pron]
तत्र
तत्र [ind]
का
क [pron]
परिदेवना
परिदेवना [f]
यच्चासहायतां राजन्नुक्तवानसि भारत । तन्मिथ्या भ्रातरो हीमे सहायास्ते महारथाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यच्चासहायतां
यत् [ind]
यच्चासहायतां
च [ind]
यच्चासहायतां
असहाय [adj]
यच्चासहायतां
ता [f]
राजन्न्
राजन् [m]
उक्तवान्
वच् [2. P.]
असि
अस् [2. P.]
भारत
भारत [m]
तन्मिथ्या
तद् [pron]
तन्मिथ्या
मिथ्या [ind]
भ्रातरो
भ्रातृ [m]
हीमे
हि [ind]
हीमे
इदम् [pron]
सहायास्ते
सहाय [m]
सहायास्ते
तद् [pron]
महारथाः
महत् [adj]
महारथाः
रथ [m]
द्रोणस्तव महेष्वासः सह पुत्रेण धीमता । सूतपुत्रश्च राधेयो गौतमश्च महारथः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्रोणस्तव
द्रोण [m]
द्रोणस्तव
त्वद् [pron]
महेष्वासः
महत् [adj]
महेष्वासः
इष्वास [m]
सह
सह [ind]
पुत्रेण
पुत्र [m]
धीमता
धीमत् [adj]
विराटः
विराट [m]
सह
सह [ind]
पुत्रैश्च
पुत्र [m]
पुत्रैश्च
च [ind]
माचेल्लश्च
माचेल्ल [m]
माचेल्लश्च
च [ind]
महारथः
महत् [adj]
महारथः
रथ [m]
अहं च सह सोदर्यैः सौमदत्तिश्च वीर्यवान् । एतैस्त्वं सहितः सर्वैर्जय कृत्स्नां वसुंधराम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहं
मद् [pron]
च
च [ind]
सह
सह [ind]
सोदर्यैः
सोदर्य [adj]
सौमदत्तिश्च
सौमदत्ति [m]
सौमदत्तिश्च
च [ind]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
एतैस्त्वं
एतद् [pron]
एतैस्त्वं
त्वद् [pron]
सहितः
सहित [adj]
सर्वैर्
सर्व [pron]
जय
जि [9. P.]
कृत्स्नां
कृत्स्न [adj]
वसुंधराम्
वसुंधरा [f]
त्वया च सहितो राजन्नेतैश्चान्यैर्महारथैः । एतानेव विजेष्यामि यदि त्वमनुमन्यसे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वया
त्वद् [pron]
च
च [ind]
सहितो
सहित [adj]
राजन्न्
राजन् [m]
एतैश्चान्यैर्
एतद् [pron]
एतैश्चान्यैर्
च [ind]
एतैश्चान्यैर्
अन्य [pron]
महारथैः
महत् [adj]
महारथैः
रथ [m]
एतान्
एतद् [pron]
एव
एव [ind]
विजेष्यामि
विजि [1. Ā.]
यदि
यदि [ind]
त्वम्
त्वद् [pron]
अनुमन्यसे
अनुमन् [8. Ā.]
एतेषु विजितेष्वद्य भविष्यति मही मम । सर्वे च पृथिवीपालाः सभा सा च महाधना ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतेषु
एतद् [pron]
विजितेष्वद्य
विजि [1. Ā.]
विजितेष्वद्य
अद्य [ind]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
मही
मही [f]
मम
मद् [pron]
सर्वे
सर्व [pron]
च
च [ind]
पृथिवीपालाः
पृथिवीपाल [m]
सभा
सभा [f]
सा
तद् [pron]
च
च [ind]
महाधना
महाधन [adj]
धनंजयो वासुदेवो भीमसेनो युधिष्ठिरः । नकुलः सहदेवश्च द्रुपदश्च सहात्मजैः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धनंजयवचः
धनंजय [m]
धनंजयवचः
वचस् [n]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
धर्मराजो
धर्मराज [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
नकुलः
नकुल [m]
सहदेवश्च
सहदेव [m]
सहदेवश्च
च [ind]
द्रुपदश्च
द्रुपद [m]
द्रुपदश्च
च [ind]
सहात्मजैः
सह [ind]
सहात्मजैः
आत्मज [m]
नैते युधि बलाज्जेतुं शक्याः सुरगणैरपि । महारथा महेष्वासाः कृतास्त्रा युद्धदुर्मदाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नैते
न [ind]
नैते
एतद् [pron]
युधि
युध् [f]
बलाज्जेतुं
बल [mn]
बलाज्जेतुं
जि [9. P.]
शक्याः
शक् [4. P.]
सुरगणैर्
सुर [m]
सुरगणैर्
गण [m]
अपि
अपि [ind]
महारथा
महत् [adj]
महारथा
रथ [m]
महेष्वासाः
महत् [adj]
महेष्वासाः
इष्वास [m]
कृतास्त्रा
कृतास्त्र [adj]
युद्धदुर्मदाः
युद्ध [n]
युद्धदुर्मदाः
दुर्मद [adj]
अहं तु तद्विजानामि विजेतुं येन शक्यते । युधिष्ठिरं स्वयं राजंस्तन्निबोध जुषस्व च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहं
मद् [pron]
हि
हि [ind]
तं
तद् [pron]
प्रजानामि
प्रज्ञा [9. Ā.]
हृतं
हृ [2. P.]
श्येनेन
श्येन [m]
मूषकम्
मूषक [m]
युधिष्ठिरं
युधिष्ठिर [m]
स्वयं
स्वयम् [ind]
राजंस्तन्निबोध
राजन् [m]
राजंस्तन्निबोध
तद् [pron]
राजंस्तन्निबोध
निबुध् [4. P.]
जुषस्व
जुष् [6. Ā.]
च
च [ind]
अप्रमादेन सुहृदामन्येषां च महात्मनाम् । यदि शक्या विजेतुं ते तन्ममाचक्ष्व मातुल ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अप्रमादेन
अप्रमाद [m]
सुहृदाम्
सुहृद् [m]
अन्येषां
अन्य [pron]
च
च [ind]
महात्मनाम्
महात्मन् [adj]
यदि
यदि [ind]
शक्या
शक् [4. P.]
विजेतुं
विजि [1. Ā.]
ते
तद् [pron]
तन्ममाचक्ष्व
तद् [pron]
तन्ममाचक्ष्व
मद् [pron]
तन्ममाचक्ष्व
आचक्ष् [1. P.]
मातुल
मातुल [m]
द्यूतप्रियश्च कौन्तेयो न च जानाति देवितुम् । समाहूतश्च राजेन्द्रो न शक्ष्यति निवर्तितुम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
द्यूतप्रियश्च
द्यूत [n]
द्यूतप्रियश्च
प्रिय [adj]
द्यूतप्रियश्च
च [ind]
कौन्तेयो
कौन्तेय [m]
न
न [ind]
च
च [ind]
जानाति
ज्ञा [4. Ā.]
देवितुम्
दीव् [4. Ā.]
समाहूतश्च
समाह्वा [4. Ā.]
समाहूतश्च
च [ind]
राजेन्द्रो
राजन् [m]
राजेन्द्रो
इन्द्र [m]
न
न [ind]
शक्ष्यति
शक् [4. P.]
निवर्तितुम्
निवृत् [1. Ā.]
देवने कुशलश्चाहं न मेऽस्ति सदृशो भुवि । त्रिषु लोकेषु कौन्तेयं तं त्वं द्यूते समाह्वय ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रश्मिप्रग्रहणे
रश्मि [mf]
रश्मिप्रग्रहणे
प्रग्रहण [mn]
पार्थ
पार्थ [m]
न
न [ind]
मे
मद् [pron]
ऽस्ति
अस् [2. P.]
सदृशो
सदृश [adj]
भुवि
भू [f]
त्रिषु
त्रि [nr]
लोकेषु
लोक [m]
कौन्तेयं
कौन्तेय [m]
तं
तद् [pron]
त्वं
त्वद् [pron]
द्यूते
द्यूत [n]
समाह्वय
समाह्वा [4. Ā.]
तस्याक्षकुशलो राजन्नादास्येऽहमसंशयम् । राज्यं श्रियं च तां दीप्तां त्वदर्थं पुरुषर्षभ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्याक्षकुशलो
तद् [pron]
तस्याक्षकुशलो
अक्ष [m]
तस्याक्षकुशलो
कुशल [adj]
राजन्न्
राजन् [m]
आदास्ये
आदा [4. Ā.]
ऽहम्
मद् [pron]
असंशयम्
असंशयम् [ind]
राज्यं
राज्य [n]
श्रियं
श्री [f]
च
च [ind]
तां
तद् [pron]
दीप्तां
दीप् [4. P.]
त्वदर्थं
त्वद् [pron]
त्वदर्थं
अर्थ [mn]
पुरुषर्षभ
पुरुष [m]
पुरुषर्षभ
ऋषभ [m]
इदं तु सर्वं त्वं राज्ञे दुर्योधन निवेदय । अनुज्ञातस्तु ते पित्रा विजेष्ये तं न संशयः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इदं
इदम् [pron]
तु
तु [ind]
सर्वं
सर्व [pron]
त्वं
त्वद् [pron]
राज्ञे
राजन् [m]
दुर्योधन
दुर्योधन [m]
निवेदय
निवेदय् [10. Ā.]
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
पाण्डवेयास्ते
पाण्डवेय [m]
पाण्डवेयास्ते
तद् [pron]
पुत्रा
पुत्र [m]
राजन्
राजन् [m]
न
न [ind]
संशयः
संशय [m]
त्वमेव कुरुमुख्याय धृतराष्ट्राय सौबल । निवेदय यथान्यायं नाहं शक्ष्ये निशंसितुम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वम्
त्वद् [pron]
एव
एव [ind]
कुरुमुख्याय
कुरु [m]
कुरुमुख्याय
मुख्य [adj]
धृतराष्ट्राय
धृतराष्ट्र [m]
सौबल
सौबल [m]
निवेदय
निवेदय् [10. Ā.]
यथान्यायं
यथान्यायम् [ind]
नाहं
न [ind]
नाहं
मद् [pron]
शक्ष्ये
शक् [4. P.]
निशंसितुम्
निशंस् [2. Ā.]