Sabhāparva Adhyāya 39
सभापर्व • अध्यायः 39
Sabhāparva Adhyāya 39 of the classical Mahābhārata with 21 verses.
Total: 21 Verses
•
Citations: MBh 2.39.1–21
•
250 Lexicon Terms
स मे बहुमतो राजा जरासंधो महाबलः । योऽनेन युद्धं नेयेष दासोऽयमिति संयुगे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
राजा
राजन् [m]
महावीर्यो
महत् [adj]
महावीर्यो
वीर्य [n]
जरासंधो
जरासंध [m]
महाबलः
महत् [adj]
महाबलः
बल [mn]
यो
यद् [pron]
ऽनेन
इदम् [pron]
युद्धं
युद्ध [n]
नेयेष
न [ind]
नेयेष
इष् [1. P.]
दासो
दास [m]
ऽयम्
इदम् [pron]
इति
इति [ind]
संयुगे
संयुग [n]
केशवेन कृतं यत्तु जरासंधवधे तदा । भीमसेनार्जुनाभ्यां च कस्तत्साध्विति मन्यते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
केशवेन
केशव [m]
कृतं
कृ [2. Ā.]
यत्
यद् [pron]
तु
तु [ind]
जरासंधवधे
जरासंध [m]
जरासंधवधे
वध [m]
तदा
तदा [ind]
भीमसेनार्जुनाभ्यां
भीमसेन [m]
भीमसेनार्जुनाभ्यां
अर्जुन [m]
च
च [ind]
कस्तत्
क [pron]
कस्तत्
तद् [pron]
साध्विति
साधु [adj]
साध्विति
इति [ind]
मन्यते
मन् [8. P.]
अद्वारेण प्रविष्टेन छद्मना ब्रह्मवादिना । दृष्टः प्रभावः कृष्णेन जरासंधस्य धीमतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अद्वारेण
अद्वार [n]
प्रविष्टेन
प्रविश् [4. P.]
छद्मना
छद्मन् [n]
ब्रह्मवादिना
ब्रह्मन् [n]
ब्रह्मवादिना
वादिन् [adj]
दृष्टः
दृश् [6. P.]
प्रभावः
प्रभाव [m]
कृष्णेन
कृष्ण [m]
जरासंधस्य
जरासंध [m]
धीमतः
धीमत् [adj]
येन धर्मात्मनात्मानं ब्रह्मण्यमभिजानता । नैषितं पाद्यमस्मै तद्दातुमग्रे दुरात्मने ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
येन
यद् [pron]
धर्मात्मनात्मानं
धर्म [mn]
धर्मात्मनात्मानं
आत्मन् [m]
धर्मात्मनात्मानं
आत्मन् [m]
ब्रह्मण्यम्
ब्रह्मण्य [adj]
अभिजानता
अभिज्ञा [9. Ā.]
नैषितं
न [ind]
नैषितं
एषय् [10. Ā.]
पाद्यम्
पाद्य [n]
अस्मै
इदम् [pron]
तद्
तद् [pron]
दातुम्
दा [1. Ā.]
अग्रे
अग्र [n]
दुरात्मने
दुरात्मन् [adj]
भुज्यतामिति तेनोक्ताः कृष्णभीमधनंजयाः । जरासंधेन कौरव्य कृष्णेन विकृतं कृतम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राजमार्गेण
राजमार्ग [m]
गच्छन्तः
गम् [6. Ā.]
कृष्णभीमधनंजयाः
कृष्ण [m]
कृष्णभीमधनंजयाः
भीम [m]
कृष्णभीमधनंजयाः
धनंजय [m]
जरासंधेन
जरासंध [m]
कौरव्य
कौरव्य [m]
कृष्णेन
कृष्ण [m]
विकृतं
विकृ [5. P.]
कृतम्
कृ [2. Ā.]
यद्ययं जगतः कर्ता यथैनं मूर्ख मन्यसे । कस्मान्न ब्राह्मणं सम्यगात्मानमवगच्छति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यद्ययं
यदि [ind]
यद्ययं
इदम् [pron]
जगतः
जगन्त् [n]
कर्ता
कर्तृ [adj]
यथैनं
यथा [ind]
यथैनं
एनद् [pron]
मूर्ख
मूर्ख [adj]
मन्यसे
मन् [8. P.]
कस्मान्न
कस्मात् [ind]
कस्मान्न
न [ind]
ब्राह्मणं
ब्राह्मण [m]
सम्यग्
सम्यक् [ind]
आत्मानम्
आत्मन् [m]
अवगच्छति
अवगम् [6. P.]
इदं त्वाश्चर्यभूतं मे यदिमे पाण्डवास्त्वया । अपकृष्टाः सतां मार्गान्मन्यन्ते तच्च साध्विति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इदं
इदम् [pron]
त्वाश्चर्यभूतं
तु [ind]
त्वाश्चर्यभूतं
आश्चर्य [n]
त्वाश्चर्यभूतं
भू [1. Ā.]
मे
मद् [pron]
यद्
यत् [ind]
इमे
इदम् [pron]
पाण्डवास्त्वया
पाण्डव [m]
पाण्डवास्त्वया
त्वद् [pron]
अपकृष्टाः
अपकृष् [1. Ā.]
सतां
सत् [adj]
मार्गान्मन्यन्ते
मार्ग [m]
मार्गान्मन्यन्ते
मन् [8. P.]
तच्च
तद् [pron]
तच्च
च [ind]
साध्विति
साधु [adj]
साध्विति
इति [ind]
अथ वा नैतदाश्चर्यं येषां त्वमसि भारत । स्त्रीसधर्मा च वृद्धश्च सर्वार्थानां प्रदर्शकः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
वा
वा [ind]
नैतद्
न [ind]
नैतद्
एतद् [pron]
आश्चर्यं
आश्चर्य [n]
येषां
यद् [pron]
त्वम्
त्वद् [pron]
असि
अस् [2. P.]
भारत
भारत [m]
स्त्रीसधर्मा
स्त्री [f]
स्त्रीसधर्मा
सधर्मन् [adj]
च
च [ind]
वृद्धश्च
वृद्ध [adj]
वृद्धश्च
च [ind]
सर्वार्थानां
सर्व [pron]
सर्वार्थानां
अर्थ [mn]
प्रदर्शकः
प्रदर्शक [adj]
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रूक्षं रूक्षाक्षरं बहु । चुकोप बलिनां श्रेष्ठो भीमसेनः प्रतापवान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
तद्
तद् [pron]
वचनं
वचन [n]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
तानि
तद् [pron]
रक्षांसि
रक्षस् [n]
भारत
भारत [m]
चुकोप
कुप् [4. Ā.]
बलिनां
बलिन् [adj]
श्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
भीमसेनः
भीमसेन [m]
प्रतापवान्
प्रतापवत् [adj]
तस्य पद्मप्रतीकाशे स्वभावायतविस्तृते । भूयः क्रोधाभिताम्रान्ते रक्ते नेत्रे बभूवतुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
पद्मप्रतीकाशे
पद्म [mn]
पद्मप्रतीकाशे
प्रतीकाश [m]
स्वभावायतविस्तृते
स्वभाव [m]
स्वभावायतविस्तृते
आयम् [6. P.]
स्वभावायतविस्तृते
विस्तृ [9. P.]
भूयः
भूयस् [ind]
क्रोधाभिताम्रान्ते
क्रोध [m]
क्रोधाभिताम्रान्ते
अभिताम्र [adj]
क्रोधाभिताम्रान्ते
अन्त [m]
रक्ते
रक्त [adj]
नेत्रे
नेत्र [mn]
बभूवतुः
भू [1. Ā.]
त्रिशिखां भ्रुकुटीं चास्य ददृशुः सर्वपार्थिवाः । ललाटस्थां त्रिकूटस्थां गङ्गां त्रिपथगामिव ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्रिशिखां
त्रि [nr]
त्रिशिखां
शिखा [f]
भ्रुकुटीं
भ्रुकुटि [f]
चास्य
च [ind]
चास्य
इदम् [pron]
ददृशुः
दृश् [6. P.]
सर्वपार्थिवाः
सर्व [pron]
सर्वपार्थिवाः
पार्थिव [m]
ललाटस्थां
ललाट [mn]
ललाटस्थां
स्थ [adj]
त्रिकूटस्थां
त्रिकूट [m]
त्रिकूटस्थां
स्थ [adj]
गङ्गां
गङ्गा [f]
त्रिपथगाम्
त्रिपथगा [f]
इव
इव [ind]
दन्तान्संदशतस्तस्य कोपाद्ददृशुराननम् । युगान्ते सर्वभूतानि कालस्येव दिधक्षतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दन्तान्
दन्त [mn]
संदशतस्तस्य
संदंश् [1. P.]
संदशतस्तस्य
तद् [pron]
कोपाद्
कोप [m]
ददृशुर्
दृश् [6. P.]
आननम्
आनन [n]
युगान्ते
युग [mn]
युगान्ते
अन्त [m]
सर्वभूतानि
सर्व [pron]
सर्वभूतानि
भूत [mn]
कालस्येव
काल [m]
कालस्येव
इव [ind]
दिधक्षतः
दिधक्ष् [Desid. Ā.]
उत्पतन्तं तु वेगेन जग्राहैनं मनस्विनम् । भीष्म एव महाबाहुर्महासेनमिवेश्वरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उत्पतन्तं
उत्पत् [1. Ā.]
तु
तु [ind]
वेगेन
वेग [m]
जग्राहैनं
ग्रह् [6. Ā.]
जग्राहैनं
एनद् [pron]
मनस्विनम्
मनस्विन् [adj]
भीष्म
भीष्म [m]
एव
एव [ind]
महाबाहुर्
महत् [adj]
महाबाहुर्
बाहु [mf]
महासेनम्
महासेन [m]
इवेश्वरः
इव [ind]
इवेश्वरः
ईश्वर [m]
तस्य भीमस्य भीष्मेण वार्यमाणस्य भारत । गुरुणा विविधैर्वाक्यैः क्रोधः प्रशममागतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
भीमस्य
भीम [m]
भीष्मेण
भीष्म [m]
वार्यमाणस्य
वारय् [10. Ā.]
भारत
भारत [m]
गुरुणा
गुरु [m]
विविधैर्
विविध [adj]
वाक्यैः
वाक्य [n]
क्रोधः
क्रोध [m]
प्रशमम्
प्रशम [m]
आगतः
आगम् [6. P.]
नातिचक्राम भीष्मस्य स हि वाक्यमरिंदमः । समुद्धूतो घनापाये वेलामिव महोदधिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नातिचक्राम
न [ind]
नातिचक्राम
अतिक्रम् [6. P.]
भीष्मस्य
भीष्म [m]
स
तद् [pron]
हि
हि [ind]
वाक्यम्
वाक्य [n]
अरिंदमः
अरिंदम [adj]
समुद्धूतो
समुद्धू [5. P.]
घनापाये
घन [mn]
घनापाये
अपाय [m]
वेलाम्
वेला [f]
इव
इव [ind]
महोदधिः
महत् [adj]
महोदधिः
उदधि [m]
शिशुपालस्तु संक्रुद्धे भीमसेने नराधिप । नाकम्पत तदा वीरः पौरुषे स्वे व्यवस्थितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शिशुपालस्तु
शिशुपाल [m]
शिशुपालस्तु
तु [ind]
संक्रुद्धे
संक्रुध् [4. Ā.]
भीमसेने
भीमसेन [m]
नराधिप
नराधिप [m]
नाकम्पत
न [ind]
नाकम्पत
कम्प् [1. P.]
तदा
तदा [ind]
वीरः
वीर [m]
पौरुषे
पौरुष [n]
स्वे
स्व [adj]
व्यवस्थितः
व्यवस्था [1. Ā.]
उत्पतन्तं तु वेगेन पुनः पुनररिंदमः । न स तं चिन्तयामास सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उत्पतन्तं
उत्पत् [1. Ā.]
तु
तु [ind]
वेगेन
वेग [m]
जग्राहैनं
ग्रह् [6. Ā.]
जग्राहैनं
एनद् [pron]
मनस्विनम्
मनस्विन् [adj]
न
न [ind]
स
तद् [pron]
तं
तद् [pron]
चिन्तयामास
चिन्तय् [10. Ā.]
सिंहः
सिंह [m]
क्षुद्रमृगं
क्षुद्र [adj]
क्षुद्रमृगं
मृग [m]
यथा
यथा [ind]
प्रहसंश्चाब्रवीद्वाक्यं चेदिराजः प्रतापवान् । भीमसेनमतिक्रुद्धं दृष्ट्वा भीमपराक्रमम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रहसंश्चाब्रवीद्
प्रहस् [1. Ā.]
प्रहसंश्चाब्रवीद्
च [ind]
प्रहसंश्चाब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
वाक्यं
वाक्य [n]
चेदिराजः
चेदि [m]
चेदिराजः
राज [m]
प्रतापवान्
प्रतापवत् [adj]
भीमसेनम्
भीमसेन [m]
अतिक्रुद्धं
अति [ind]
अतिक्रुद्धं
क्रुध् [4. Ā.]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
भीमपराक्रमम्
भीम [adj]
भीमपराक्रमम्
पराक्रम [m]
मुञ्चैनं भीष्म पश्यन्तु यावदेनं नराधिपाः । मत्प्रतापाग्निनिर्दग्धं पतंगमिव वह्निना ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मुञ्चैनं
मुच् [6. Ā.]
मुञ्चैनं
एनद् [pron]
भीष्म
भीष्म [m]
पश्यन्तु
पश् [4. Ā.]
यावद्
यावत् [ind]
एनं
एनद् [pron]
नराधिपाः
नराधिप [m]
मत्प्रतापाग्निनिर्दग्धं
मद् [pron]
मत्प्रतापाग्निनिर्दग्धं
प्रताप [m]
मत्प्रतापाग्निनिर्दग्धं
अग्नि [m]
मत्प्रतापाग्निनिर्दग्धं
निर्दह् [1. P.]
पतंगम्
पतंग [m]
इव
इव [ind]
वह्निना
वह्नि [m]
ततश्चेदिपतेर्वाक्यं तच्छ्रुत्वा कुरुसत्तमः । भीमसेनमुवाचेदं भीष्मो मतिमतां वरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततश्चेदिपतेर्
ततस् [ind]
ततश्चेदिपतेर्
चेदि [m]
ततश्चेदिपतेर्
पति [m]
वाक्यं
वाक्य [n]
तच्छ्रुत्वा
तद् [pron]
तच्छ्रुत्वा
श्रु [4. P.]
कुरुसत्तमः
कुरु [m]
कुरुसत्तमः
सत्तम [adj]
न
न [ind]
त्वेव
तु [ind]
त्वेव
एव [ind]
कुशिकोच्छेदं
कुशिक [m]
कुशिकोच्छेदं
उच्छेद [m]
मेने
मन् [8. P.]
मतिमतां
मतिमत् [adj]
वरः
वर [adj]