Sabhāparva Adhyāya 28
सभापर्व • अध्यायः 28
Sabhāparva Adhyāya 28 of the classical Mahābhārata with 56 verses.
Total: 56 Verses
•
Citations: MBh 2.28.1–56
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
तथैव सहदेवोऽपि धर्मराजेन पूजितः । महत्या सेनया सार्धं प्रययौ दक्षिणां दिशम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
सहदेवो
सहदेव [m]
ऽपि
अपि [ind]
धर्मराजेन
धर्मराज [m]
पूजितः
पूजय् [10. Ā.]
मत्स्याः
मत्स्य [m]
संन्यस्तपादाश्च
संन्यस् [1. Ā.]
संन्यस्तपादाश्च
पाद [m]
संन्यस्तपादाश्च
च [ind]
दक्षिणां
दक्षिण [adj]
दिशम्
दिश् [f]
आश्रिताः
आश्रि [1. Ā.]
स शूरसेनान्कार्त्स्न्येन पूर्वमेवाजयत्प्रभुः । मत्स्यराजं च कौरव्यो वशे चक्रे बलाद्बली ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
शूरसेनान्
शूरसेन [m]
कार्त्स्न्येन
कार्त्स्न्य [n]
पूर्वम्
पूर्वम् [ind]
एवाजयत्
एव [ind]
एवाजयत्
जि [9. P.]
प्रभुः
प्रभु [adj]
मत्स्यराजं
मत्स्य [m]
मत्स्यराजं
राज [m]
च
च [ind]
कौरव्यो
कौरव्य [m]
वशे
वश [m]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
बलाद्
बल [mn]
बली
बलिन् [adj]
अधिराजाधिपं चैव दन्तवक्रं महाहवे । जिगाय करदं चैव स्वराज्ये संन्यवेशयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अधिराजाधिपं
अधिराज [m]
अधिराजाधिपं
अधिप [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
दन्तवक्रं
दन्तवक्र [m]
महाहवे
महत् [adj]
महाहवे
आहव [m]
जिगाय
जि [9. P.]
करदं
कर [m]
करदं
द [adj]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
स्वराज्ये
स्व [adj]
स्वराज्ये
राज्य [n]
संन्यवेशयत्
संनिवेशय् [10. P.]
सुकुमारं वशे चक्रे सुमित्रं च नराधिपम् । तथैवापरमत्स्यांश्च व्यजयत्स पटच्चरान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुकुमारं
सुकुमार [mn]
वशे
वश [m]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
सुमित्रं
सुमित्र [m]
च
च [ind]
नराधिपम्
नराधिप [m]
तथैवापरमत्स्यांश्च
तथा [ind]
तथैवापरमत्स्यांश्च
एव [ind]
तथैवापरमत्स्यांश्च
अपर [pron]
तथैवापरमत्स्यांश्च
मत्स्य [m]
तथैवापरमत्स्यांश्च
च [ind]
व्यजयत्
विजि [1. Ā.]
स
तद् [pron]
पटच्चरान्
पटच्चर [m]
निषादभूमिं गोशृङ्गं पर्वतप्रवरं तथा । तरसा व्यजयद्धीमाञ्श्रेणिमन्तं च पार्थिवम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निषादभूमिं
निषाद [m]
निषादभूमिं
भूमि [f]
गोशृङ्गं
गोशृङ्ग [m]
पर्वतप्रवरं
पर्वत [mn]
पर्वतप्रवरं
प्रवर [adj]
तथा
तथा [ind]
तरसा
तरस् [n]
व्यजयद्
विजि [1. Ā.]
धीमाञ्
धीमत् [adj]
श्रेणिमन्तं
श्रेणिमन्त् [m]
च
च [ind]
पार्थिवम्
पार्थिव [m]
नवराष्ट्रं विनिर्जित्य कुन्तिभोजमुपाद्रवत् । प्रीतिपूर्वं च तस्यासौ प्रतिजग्राह शासनम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नवराष्ट्रं
नवराष्ट्र [mn]
विनिर्जित्य
विनिर्जि [1. P.]
कुन्तिभोजम्
कुन्तिभोज [m]
उपाद्रवत्
उपद्रु [1. P.]
प्रीतिपूर्वं
प्रीति [f]
प्रीतिपूर्वं
पूर्वम् [ind]
च
च [ind]
तस्यासौ
तद् [pron]
तस्यासौ
अदस् [pron]
प्रतिजग्राह
प्रतिग्रह् [9. Ā.]
शासनम्
शासन [n]
ततश्चर्मण्वतीकूले जम्भकस्यात्मजं नृपम् । ददर्श वासुदेवेन शेषितं पूर्ववैरिणा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततश्चर्मण्वतीकूले
ततस् [ind]
ततश्चर्मण्वतीकूले
चर्मण्वती [f]
ततश्चर्मण्वतीकूले
कूल [n]
जम्भकस्यात्मजं
जम्भक [m]
जम्भकस्यात्मजं
आत्मज [m]
नृपम्
नृप [m]
ददर्श
दृश् [6. P.]
वासुदेवेन
वासुदेव [m]
शेषितं
शेषय् [10. Ā.]
पूर्ववैरिणा
पूर्व [pron]
पूर्ववैरिणा
वैरिन् [m]
चक्रे तत्र स संग्रामं सह भोजेन भारत । स तमाजौ विनिर्जित्य दक्षिणाभिमुखो ययौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चक्रे
कृ [2. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
स
तद् [pron]
संग्रामं
संग्राम [mn]
सह
सह [ind]
भोजेन
भोज [m]
भारत
भारत [m]
स
तद् [pron]
तम्
तद् [pron]
आजौ
आजि [mf]
विनिर्जित्य
विनिर्जि [1. P.]
दक्षिणाभिमुखो
दक्षिण [adj]
दक्षिणाभिमुखो
अभिमुख [adj]
ययौ
या [2. Ā.]
करांस्तेभ्य उपादाय रत्नानि विविधानि च । ततस्तैरेव सहितो नर्मदामभितो ययौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समुपादाय
समुपादा [3. Ā.]
रत्नानि
रत्न [mn]
वसूनि
वसु [n]
विविधानि
विविध [adj]
च
च [ind]
ततस्तैर्
ततस् [ind]
ततस्तैर्
तद् [pron]
एव
एव [ind]
सहितो
सहित [adj]
नर्मदाम्
नर्मदा [f]
अभितो
अभितस् [ind]
ययौ
या [2. Ā.]
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ सैन्येन महता वृतौ । जिगाय समरे वीरावाश्विनेयः प्रतापवान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ
विन्द [m]
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ
अनुविन्द [m]
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ
आवन्त्य [m]
सैन्येन
सैन्य [n]
महता
महत् [adj]
वृतौ
वृ [1. Ā.]
जिगाय
जि [9. P.]
समरे
समर [mn]
वीरावाश्विनेयः
वीर [m]
वीरावाश्विनेयः
आश्विनेय [m]
प्रतापवान्
प्रतापवत् [adj]
ततो रत्नान्युपादाय पुरीं माहिष्मतीं ययौ । तत्र नीलेन राज्ञा स चक्रे युद्धं नरर्षभः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
रत्नान्युपादाय
रत्न [mn]
रत्नान्युपादाय
उपादा [3. Ā.]
पुरीं
पुरी [f]
माहिष्मतीं
माहिष्मती [f]
ययौ
या [2. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
नीलेन
नील [m]
राज्ञा
राजन् [m]
स
तद् [pron]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
युद्धं
युद्ध [n]
नरर्षभः
नर [m]
नरर्षभः
ऋषभ [m]
पाण्डवः परवीरघ्नः सहदेवः प्रतापवान् । ततोऽस्य सुमहद्युद्धमासीद्भीरुभयंकरम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पाण्डवः
पाण्डु [m]
परवीरघ्नः
पर [pron]
परवीरघ्नः
वीर [m]
परवीरघ्नः
घ्न [adj]
सहदेवः
सहदेव [m]
प्रतापवान्
प्रतापवत् [adj]
ततो
ततस् [ind]
ऽस्य
इदम् [pron]
सुमहद्
सु [ind]
सुमहद्
महत् [adj]
युद्धम्
युद्ध [n]
आसीद्
अस् [2. P.]
भीरुभयंकरम्
भीरु [adj]
भीरुभयंकरम्
भयंकर [adj]
सैन्यक्षयकरं चैव प्राणानां संशयाय च । चक्रे तस्य हि साहाय्यं भगवान्हव्यवाहनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सैन्यक्षयकरं
सैन्य [n]
सैन्यक्षयकरं
क्षय [m]
सैन्यक्षयकरं
कर [adj]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
प्राणानां
प्राण [m]
संशयाय
संशय [m]
च
च [ind]
कालचक्रं
कालचक्र [n]
च
च [ind]
साक्षाच्च
साक्षात् [ind]
साक्षाच्च
च [ind]
भगवान्
भगवत् [adj]
हव्यवाहनः
हव्यवाहन [m]
ततो हया रथा नागाः पुरुषाः कवचानि च । प्रदीप्तानि व्यदृश्यन्त सहदेवबले तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
हया
हय [m]
रथा
रथ [m]
नागाः
नाग [m]
पुरुषाः
पुरुष [m]
कवचानि
कवच [mn]
च
च [ind]
प्रदीप्तानि
प्रदीप् [4. Ā.]
व्यदृश्यन्त
विदृश् [4. P.]
सहदेवबले
सहदेव [m]
सहदेवबले
बल [mn]
तदा
तदा [ind]
ततः सुसंभ्रान्तमना बभूव कुरुनन्दनः । नोत्तरं प्रतिवक्तुं च शक्तोऽभूज्जनमेजय ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
परमविक्रान्तो
परम [adj]
परमविक्रान्तो
विक्रम् [1. Ā.]
बाह्लीकान्
वाह्लीक [m]
कुरुनन्दनः
कुरु [m]
कुरुनन्दनः
नन्दन [m]
नोत्तरं
न [ind]
नोत्तरं
उत्तर [n]
प्रतिवक्तुं
प्रतिवच् [3. Ā.]
च
च [ind]
शक्तो
शक् [4. P.]
ऽभूज्जनमेजय
भू [1. Ā.]
ऽभूज्जनमेजय
जनमेजय [m]
किमर्थं भगवानग्निः प्रत्यमित्रोऽभवद्युधि । सहदेवस्य यज्ञार्थं घटमानस्य वै द्विज ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किमर्थं
किमर्थम् [ind]
भगवान्
भगवत् [adj]
अग्निः
अग्नि [m]
प्रत्यमित्रो
प्रत्यमित्र [m]
ऽभवद्
भू [1. Ā.]
युधि
युध् [f]
सहदेवस्य
सहदेव [m]
यज्ञार्थं
यज्ञ [m]
यज्ञार्थं
अर्थ [mn]
घटमानस्य
घट् [1. Ā.]
वै
वै [ind]
द्विज
द्विज [m]
तत्र माहिष्मतीवासी भगवान्हव्यवाहनः । श्रूयते निगृहीतो वै पुरस्तात्पारदारिकः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथेति
तथा [ind]
तथेति
इति [ind]
तत्
तद् [pron]
प्रतिश्रुत्य
प्रतिश्रु [5. P.]
भगवान्
भगवत् [adj]
हव्यवाहनः
हव्यवाहन [m]
श्रूयते
श्रु [4. P.]
निगृहीतो
निग्रह् [9. Ā.]
वै
वै [ind]
पुरस्तात्
पुरस्तात् [ind]
पारदारिकः
पारदारिक [adj]
नीलस्य राज्ञः पूर्वेषामुपनीतश्च सोऽभवत् । तदा ब्राह्मणरूपेण चरमाणो यदृच्छया ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नीलस्य
नील [m]
राज्ञः
राजन् [m]
पूर्वेषाम्
पूर्व [pron]
उपनीतश्च
उपनी [1. Ā.]
उपनीतश्च
च [ind]
सो
तद् [pron]
ऽभवत्
भू [1. Ā.]
तदा
तदा [ind]
ब्राह्मणरूपेण
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणरूपेण
रूप [n]
चरमाणो
चर् [1. Ā.]
यदृच्छया
यदृच्छा [f]
तं तु राजा यथाशास्त्रमन्वशाद्धार्मिकस्तदा । प्रजज्वाल ततः कोपाद्भगवान्हव्यवाहनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
तु
तु [ind]
राजा
राजन् [m]
यथाशास्त्रम्
यथाशास्त्रम् [ind]
अन्वशाद्
अनुशास् [2. Ā.]
धार्मिकस्तदा
धार्मिक [adj]
धार्मिकस्तदा
तदा [ind]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
तस्य
तद् [pron]
हि
हि [ind]
साहाय्यं
साहाय्य [n]
भगवान्
भगवत् [adj]
हव्यवाहनः
हव्यवाहन [m]
तं दृष्ट्वा विस्मितो राजा जगाम शिरसा कविम् । चक्रे प्रसादं च तदा तस्य राज्ञो विभावसुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
विस्मितो
विस्मि [1. P.]
राजा
राजन् [m]
जगाम
गम् [6. Ā.]
शिरसा
शिरस् [n]
कविम्
कवि [m]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
प्रसादं
प्रसाद [m]
च
च [ind]
तदा
तदा [ind]
तस्य
तद् [pron]
राज्ञो
राजन् [m]
विभावसुः
विभावसु [m]
वरेण छन्दयामास तं नृपं स्विष्टकृत्तमः । अभयं च स जग्राह स्वसैन्ये वै महीपतिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वरेण
वर [mn]
छन्दयामास
छन्दय् [10. Ā.]
सर्वलोकपितामहः
सर्व [pron]
सर्वलोकपितामहः
लोक [m]
सर्वलोकपितामहः
पितामह [m]
अभयं
अभय [n]
च
च [ind]
स
तद् [pron]
जग्राह
ग्रह् [6. Ā.]
स्वसैन्ये
स्व [adj]
स्वसैन्ये
सैन्य [n]
वै
वै [ind]
महीपतिः
महीपति [m]
ततः प्रभृति ये केचिदज्ञानात्तां पुरीं नृपाः । जिगीषन्ति बलाद्राजंस्ते दह्यन्तीह वह्निना ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
प्रभृति
प्रभृति [ind]
ये
यद् [pron]
केचिद्
कश्चित् [pron]
अज्ञानात्
अज्ञान [n]
तां
तद् [pron]
पुरीं
पुरी [f]
नृपाः
नृप [m]
जिगीषन्ति
जिगीष् [Desid. Ā.]
बलाद्
बल [mn]
राजंस्ते
राजन् [m]
राजंस्ते
तद् [pron]
दह्यन्तीह
दह् [2. P.]
दह्यन्तीह
इह [ind]
वह्निना
वह्नि [m]
तस्यां पुर्यां तदा चैव माहिष्मत्यां कुरूद्वह । बभूवुरनभिग्राह्या योषितश्छन्दतः किल ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्यां
तद् [pron]
पुर्यां
पुरी [f]
तदा
तदा [ind]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
माहिष्मत्यां
माहिष्मती [f]
कुरूद्वह
कुरु [m]
कुरूद्वह
उद्वह [m]
बभूवुर्
भू [1. Ā.]
अनभिग्राह्या
अन् [ind]
अनभिग्राह्या
अभिग्रह् [9. Ā.]
योषितश्छन्दतः
योषित् [f]
योषितश्छन्दतः
छन्द [m]
किल
किल [ind]
एवमग्निर्वरं प्रादात्स्त्रीणामप्रतिवारणे । स्वैरिण्यस्तत्र नार्यो हि यथेष्टं प्रचरन्त्युत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
अग्निर्
अग्नि [m]
वरं
वर [mn]
प्रादात्
प्रदा [3. Ā.]
स्त्रीणाम्
स्त्री [f]
अप्रतिवारणे
अ [ind]
अप्रतिवारणे
प्रतिवारण [n]
स्वैरिण्यस्तत्र
स्वैरिन् [adj]
स्वैरिण्यस्तत्र
तत्र [ind]
नार्यो
नारी [f]
हि
हि [ind]
यथेष्टं
यथेष्ट [adj]
प्रचरन्त्युत
प्रचर् [1. Ā.]
प्रचरन्त्युत
उत [ind]
वर्जयन्ति च राजानस्तद्राष्ट्रं पुरुषोत्तम । भयादग्नेर्महाराज तदा प्रभृति सर्वदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वर्जयन्ति
वर्जय् [10. Ā.]
च
च [ind]
राजानस्तद्
राजन् [m]
राजानस्तद्
तद् [pron]
राष्ट्रं
राष्ट्र [mn]
पुरुषोत्तम
पुरुष [m]
पुरुषोत्तम
उत्तम [adj]
भयाद्
भय [n]
अग्नेर्
अग्नि [m]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
तदा
तदा [ind]
प्रभृति
प्रभृति [ind]
सर्वदा
सर्वदा [ind]
सहदेवस्तु धर्मात्मा सैन्यं दृष्ट्वा भयार्दितम् । परीतमग्निना राजन्नाकम्पत यथा गिरिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सहदेवस्तु
सहदेव [m]
सहदेवस्तु
तु [ind]
धर्मात्मा
धर्म [mn]
धर्मात्मा
आत्मन् [m]
सैन्यं
सैन्य [n]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
भयार्दितम्
भय [n]
भयार्दितम्
अर्दय् [10. Ā.]
परीतम्
परी [2. Ā.]
अग्निना
अग्नि [m]
राजन्न्
राजन् [m]
आकम्पत
आकम्प् [1. Ā.]
यथा
यथा [ind]
गिरिः
गिरि [m]
उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा सोऽब्रवीत्पावकं ततः । त्वदर्थोऽयं समारम्भः कृष्णवर्त्मन्नमोऽस्तु ते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उपस्पृश्य
उपस्पृश् [6. Ā.]
शुचिर्
शुचि [adj]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
सो
तद् [pron]
ऽब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
पावकं
पावक [m]
ततः
ततस् [ind]
त्वदर्थो
त्वद् [pron]
त्वदर्थो
अर्थ [mn]
ऽयं
इदम् [pron]
समारम्भः
समारम्भ [m]
कृष्णवर्त्मन्नमो
कृष्णवर्त्मन् [m]
कृष्णवर्त्मन्नमो
नमस् [n]
ऽस्तु
अस् [2. P.]
ते
त्वद् [pron]
मुखं त्वमसि देवानां यज्ञस्त्वमसि पावक । पावनात्पावकश्चासि वहनाद्धव्यवाहनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मुखं
मुख [n]
त्वम्
त्वद् [pron]
असि
अस् [2. P.]
देवानां
देव [m]
यज्ञस्त्वम्
यज्ञ [m]
यज्ञस्त्वम्
त्वद् [pron]
असि
अस् [2. P.]
पावक
पावक [m]
पावनात्
पावन [n]
पावकश्चासि
पावक [m]
पावकश्चासि
च [ind]
पावकश्चासि
अस् [2. P.]
वहनाद्धव्यवाहनः
वहन [n]
वहनाद्धव्यवाहनः
हव्यवाहन [m]
वेदास्त्वदर्थं जाताश्च जातवेदास्ततो ह्यसि । यज्ञविघ्नमिमं कर्तुं नार्हस्त्वं हव्यवाहन ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वेदास्त्वदर्थं
वेद [m]
वेदास्त्वदर्थं
त्वद् [pron]
वेदास्त्वदर्थं
अर्थ [mn]
जाताश्च
जन् [4. P.]
जाताश्च
च [ind]
जातवेदास्ततो
जातवेदस् [m]
जातवेदास्ततो
ततस् [ind]
ह्यसि
हि [ind]
ह्यसि
अस् [2. P.]
यज्ञविघ्नम्
यज्ञ [m]
यज्ञविघ्नम्
विघ्न [mn]
इमं
इदम् [pron]
कर्तुं
कृ [2. Ā.]
नार्हस्त्वं
न [ind]
नार्हस्त्वं
अर्ह [adj]
नार्हस्त्वं
त्वद् [pron]
हव्यवाहन
हव्यवाहन [m]