Sabhāparva Adhyāya 24
सभापर्व • अध्यायः 24
Sabhāparva Adhyāya 24 of the classical Mahābhārata with 28 verses.
Total: 28 Verses
•
Citations: MBh 2.24.1–28
•
250 Lexicon Terms
तं विजित्य महाबाहुः कुन्तीपुत्रो धनंजयः । प्रययावुत्तरां तस्माद्दिशं धनदपालिताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तानि
तद् [pron]
वाक्यानि
वाक्य [n]
शुश्राव
श्रु [4. P.]
कुन्तीपुत्रो
कुन्ती [f]
कुन्तीपुत्रो
पुत्र [m]
धनंजयः
धनंजय [m]
प्रययावुत्तरां
प्रया [2. Ā.]
प्रययावुत्तरां
उत्तर [adj]
तस्माद्
तद् [pron]
दिशं
दिश् [f]
धनदपालिताम्
धनद [m]
धनदपालिताम्
पालय् [10. Ā.]
अन्तर्गिरिं च कौन्तेयस्तथैव च बहिर्गिरिम् । तथोपरिगिरिं चैव विजिग्ये पुरुषर्षभः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्तर्गिरिं
अन्तर्गिरि [m]
च
च [ind]
कौन्तेयस्तथैव
कौन्तेय [m]
कौन्तेयस्तथैव
तथा [ind]
कौन्तेयस्तथैव
एव [ind]
च
च [ind]
बहिर्गिरिम्
बहिर्गिरि [m]
तथोपरिगिरिं
तथा [ind]
तथोपरिगिरिं
उपरिगिरि [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
विजिग्ये
विजि [1. Ā.]
पुरुषर्षभः
पुरुष [m]
पुरुषर्षभः
ऋषभ [m]
विजित्य पर्वतान्सर्वान्ये च तत्र नराधिपाः । तान्वशे स्थापयित्वा स रत्नान्यादाय सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विजित्य
विजि [1. Ā.]
पर्वतान्
पर्वत [mn]
सर्वान्
सर्व [pron]
ये
यद् [pron]
च
च [ind]
तत्र
तत्र [ind]
नराधिपाः
नराधिप [m]
तान्
तद् [pron]
वशे
वश [m]
स्थापयित्वा
स्थापय् [10. Ā.]
स
तद् [pron]
रत्नान्यादाय
रत्न [mn]
रत्नान्यादाय
आदा [4. Ā.]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
तैरेव सहितः सर्वैरनुरज्य च तान्नृपान् । कुलूतवासिनं राजन्बृहन्तमुपजग्मिवान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तैर्
तद् [pron]
एव
एव [ind]
सहितः
सहित [adj]
सर्वैर्
सर्व [pron]
अनुरज्य
अनुरञ्ज् [4. Ā.]
च
च [ind]
तान्नृपान्
तद् [pron]
तान्नृपान्
नृप [m]
कुलूतवासिनं
कुलूत [m]
कुलूतवासिनं
वासिन् [adj]
राजन्
राजन् [m]
बृहन्तम्
बृहन्त [m]
उपजग्मिवान्
उपगम् [6. P.]
मृदङ्गवरनादेन रथनेमिस्वनेन च । हस्तिनां च निनादेन कम्पयन्वसुधामिमाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मृदङ्गवरनादेन
मृदङ्ग [m]
मृदङ्गवरनादेन
वर [adj]
मृदङ्गवरनादेन
नाद [m]
रथनेमिस्वनेन
रथ [m]
रथनेमिस्वनेन
नेमि [mf]
रथनेमिस्वनेन
स्वन [m]
च
च [ind]
हस्तिनां
हस्तिन् [m]
च
च [ind]
निनादेन
निनाद [m]
कम्पयन्
कम्पय् [10. Ā.]
वसुधाम्
वसुधा [f]
इमाम्
इदम् [pron]
ततो बृहन्तस्तरुणो बलेन चतुरङ्गिणा । निष्क्रम्य नगरात्तस्माद्योधयामास पाण्डवम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
बृहन्तस्तरुणो
बृहन्त [m]
बृहन्तस्तरुणो
तरुण [adj]
बलेन
बल [mn]
चतुरङ्गिणा
चतुरङ्गिन् [adj]
अवतीर्य
अवतृ [6. P.]
द्रुमात्
द्रुम [m]
तस्माद्
तद् [pron]
आजगामाथ
आगम् [6. P.]
आजगामाथ
अथ [ind]
पाण्डवान्
पाण्डव [m]
सुमहान्संनिपातोऽभूद्धनंजयबृहन्तयोः । न शशाक बृहन्तस्तु सोढुं पाण्डवविक्रमम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुमहान्
सु [ind]
सुमहान्
महत् [adj]
संनिपातो
संनिपात [m]
ऽभूद्
भू [1. Ā.]
धनंजयबृहन्तयोः
धनंजय [m]
धनंजयबृहन्तयोः
बृहन्त [m]
न
न [ind]
शशाक
शक् [4. P.]
बृहन्तस्तु
बृहन्त [m]
बृहन्तस्तु
तु [ind]
सोढुं
सह् [1. P.]
पाण्डवविक्रमम्
पाण्डव [m]
पाण्डवविक्रमम्
विक्रम [m]
सोऽविषह्यतमं ज्ञात्वा कौन्तेयं पर्वतेश्वरः । उपावर्तत दुर्मेधा रत्नान्यादाय सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सो
तद् [pron]
ऽविषह्यतमं
अविषह्यतम [adj]
ज्ञात्वा
ज्ञा [4. Ā.]
कौन्तेयं
कौन्तेय [m]
पर्वतेश्वरः
पर्वत [mn]
पर्वतेश्वरः
ईश्वर [m]
तान्
तद् [pron]
वशे
वश [m]
स्थापयित्वा
स्थापय् [10. Ā.]
स
तद् [pron]
रत्नान्यादाय
रत्न [mn]
रत्नान्यादाय
आदा [4. Ā.]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
स तद्राज्यमवस्थाप्य कुलूतसहितो ययौ । सेनाबिन्दुमथो राजन्राज्यादाशु समाक्षिपत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तद्
तद् [pron]
राज्यम्
राज्य [n]
अवस्थाप्य
अवस्थापय् [10. Ā.]
कुलूतसहितो
कुलूत [m]
कुलूतसहितो
सहित [adj]
ययौ
या [2. Ā.]
सेनाबिन्दुम्
सेनाबिन्दु [m]
अथो
अथो [ind]
राजन्
राजन् [m]
राज्याद्
राज्य [n]
आशु
आशु [ind]
समाक्षिपत्
समाक्षिप् [6. Ā.]
मोदापुरं वामदेवं सुदामानं सुसंकुलम् । कुलूतानुत्तरांश्चैव तांश्च राज्ञः समानयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मोदापुरं
मोदापुर [n]
वामदेवं
वामदेव [m]
सुदामानं
सुदामन् [m]
सुसंकुलम्
सुसंकुल [m]
कुलूतान्
कुलूत [m]
उत्तरांश्चैव
उत्तर [adj]
उत्तरांश्चैव
च [ind]
उत्तरांश्चैव
एव [ind]
तांश्च
तद् [pron]
तांश्च
च [ind]
राज्ञः
राजन् [m]
समानयत्
समानी [1. Ā.]
तत्रस्थः पुरुषैरेव धर्मराजस्य शासनात् । व्यजयद्धनंजयो राजन्देशान्पञ्च प्रमाणतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्रस्थः
तत्रस्थ [adj]
पुरुषैर्
पुरुष [m]
एव
एव [ind]
धर्मराजस्य
धर्मराज [m]
शासनात्
शासन [n]
व्यजयद्
विजि [1. Ā.]
धनंजयो
धनंजय [m]
राजन्
राजन् [m]
देशान्
देश [m]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
प्रमाणतः
प्रमाण [mn]
स दिवःप्रस्थमासाद्य सेनाबिन्दोः पुरं महत् । बलेन चतुरङ्गेण निवेशमकरोत्प्रभुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
दिवःप्रस्थम्
दिवःप्रस्थ [n]
आसाद्य
आसादय् [10. Ā.]
सेनाबिन्दोः
सेनाबिन्दु [m]
पुरं
पुर [n]
महत्
महत् [adj]
बलेन
बल [mn]
चतुरङ्गेण
चतुरङ्ग [adj]
निवेशम्
निवेश [m]
अकरोत्
कृ [2. Ā.]
प्रभुः
प्रभु [adj]
स तैः परिवृतः सर्वैर्विष्वगश्वं नराधिपम् । अभ्यगच्छन्महातेजाः पौरवं पुरुषर्षभः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तैः
तद् [pron]
प्राञ्जलिभिः
प्राञ्जलि [adj]
सर्वैस्तथेत्युक्तो
सर्व [pron]
सर्वैस्तथेत्युक्तो
तथा [ind]
सर्वैस्तथेत्युक्तो
इति [ind]
सर्वैस्तथेत्युक्तो
वच् [2. P.]
नराधिप
नर [m]
नराधिप
अधिप [m]
अभ्यगच्छन्महातेजाः
अभिगम् [1. Ā.]
अभ्यगच्छन्महातेजाः
महत् [adj]
अभ्यगच्छन्महातेजाः
तेजस् [n]
पौरवं
पौरव [m]
पुरुषर्षभः
पुरुष [m]
पुरुषर्षभः
ऋषभ [m]
विजित्य चाहवे शूरान्पार्वतीयान्महारथान् । ध्वजिन्या व्यजयद्राजन्पुरं पौरवरक्षितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विजित्य
विजि [1. Ā.]
चाहवे
च [ind]
चाहवे
आहव [m]
शूरान्
शूर [m]
पार्वतीयान्महारथान्
पार्वतीय [m]
पार्वतीयान्महारथान्
महत् [adj]
पार्वतीयान्महारथान्
रथ [m]
ध्वजिन्या
ध्वजिनी [f]
व्यजयद्
विजि [1. Ā.]
राजन्
राजन् [m]
पुरं
पुर [n]
पौरवरक्षितम्
पौरव [m]
पौरवरक्षितम्
रक्ष् [4. P.]
पौरवं तु विनिर्जित्य दस्यून्पर्वतवासिनः । गणानुत्सवसंकेतानजयत्सप्त पाण्डवः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पौरवं
पौरव [m]
तु
तु [ind]
विनिर्जित्य
विनिर्जि [1. P.]
दस्यून्
दस्यु [m]
पर्वतवासिनः
पर्वत [mn]
पर्वतवासिनः
वासिन् [adj]
गणान्
गण [m]
उत्सवसंकेतान्
उत्सवसंकेत [m]
अजयत्
जि [9. P.]
सप्त
सप्तन् [adj]
पाण्डवः
पाण्डव [m]
ततः काश्मीरकान्वीरान्क्षत्रियान्क्षत्रियर्षभः । व्यजयल्लोहितं चैव मण्डलैर्दशभिः सह ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
कर्णमुखान्
कर्ण [m]
कर्णमुखान्
मुख [n]
क्रुद्धान्
क्रुध् [4. Ā.]
क्षत्रियांस्तान्
क्षत्रिय [m]
क्षत्रियांस्तान्
तद् [pron]
रुषोत्थितान्
रुष् [f]
रुषोत्थितान्
उत्था [1. Ā.]
व्यजयल्लोहितं
विजि [1. Ā.]
व्यजयल्लोहितं
लोहित [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
मण्डलैर्
मण्डल [mfn]
दशभिः
दशन् [adj]
सह
सह [ind]
ततस्त्रिगर्तान्कौन्तेयो दार्वान्कोकनदाश्च ये । क्षत्रिया बहवो राजन्नुपावर्तन्त सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्त्रिगर्तान्
ततस् [ind]
ततस्त्रिगर्तान्
त्रिगर्त [m]
कौन्तेयो
कौन्तेय [m]
दार्वान्
दार्व [m]
कोकनदाश्च
कोकनद [m]
कोकनदाश्च
च [ind]
ये
यद् [pron]
क्षत्रिया
क्षत्रिय [m]
बहवो
बहु [adj]
राजन्न्
राजन् [m]
उपावर्तन्त
उपवृत् [1. Ā.]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
अभिसारीं ततो रम्यां विजिग्ये कुरुनन्दनः । उरशावासिनं चैव रोचमानं रणेऽजयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अभिसारीं
अभिसारी [f]
ततो
ततस् [ind]
रम्यां
रम्य [adj]
विजिग्ये
विजि [1. Ā.]
कुरुनन्दनः
कुरु [m]
कुरुनन्दनः
नन्दन [m]
उरशावासिनं
उरशा [f]
उरशावासिनं
वासिन् [adj]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
रोचमानं
रोचमान [m]
रणे
रण [m]
ऽजयत्
जि [9. P.]
ततः सिंहपुरं रम्यं चित्रायुधसुरक्षितम् । प्रामथद्बलमास्थाय पाकशासनिराहवे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
सिंहपुरं
सिंहपुर [n]
रम्यं
रम्य [adj]
चित्रायुधसुरक्षितम्
चित्रायुध [m]
चित्रायुधसुरक्षितम्
सु [ind]
चित्रायुधसुरक्षितम्
रक्ष् [4. P.]
प्रामथद्
प्रमथ् [1. Ā.]
बलम्
बल [mn]
आस्थाय
आस्था [1. Ā.]
पाकशासनिर्
पाकशासन [m]
आहवे
आहव [m]
ततः सुह्मांश्च चोलांश्च किरीटी पाण्डवर्षभः । सहितः सर्वसैन्येन प्रामथत्कुरुनन्दनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
सुह्मांश्च
सुह्म [m]
सुह्मांश्च
च [ind]
चोलांश्च
चोल [m]
चोलांश्च
च [ind]
किरीटी
किरीटिन् [m]
पाण्डवर्षभः
पाण्डव [m]
पाण्डवर्षभः
ऋषभ [m]
सहितः
सहित [adj]
सर्वसैन्येन
सर्व [pron]
सर्वसैन्येन
सैन्य [n]
प्रामथत्
प्रमथ् [1. Ā.]
कुरुनन्दनः
कुरु [m]
कुरुनन्दनः
नन्दन [m]
ततः परमविक्रान्तो बाह्लीकान्कुरुनन्दनः । महता परिमर्देन वशे चक्रे दुरासदान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
परमविक्रान्तो
परम [adj]
परमविक्रान्तो
विक्रम् [1. Ā.]
बाह्लीकान्
वाह्लीक [m]
कुरुनन्दनः
कुरु [m]
कुरुनन्दनः
नन्दन [m]
महता
महत् [adj]
परिमर्देन
परिमर्द [m]
वशे
वश [m]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
दुरासदान्
दुरासद [adj]
गृहीत्वा तु बलं सारं फल्गु चोत्सृज्य पाण्डवः । दरदान्सह काम्बोजैरजयत्पाकशासनिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गृहीत्वा
ग्रह् [6. Ā.]
तु
तु [ind]
बलं
बल [mn]
सारं
सार [adj]
फल्गु
फल्गु [adj]
चोत्सृज्य
च [ind]
चोत्सृज्य
उत्सृज् [6. Ā.]
पाण्डवः
पाण्डव [m]
दरदान्
दरद [m]
सह
सह [ind]
काम्बोजैर्
काम्बोज [m]
अजयत्
जि [9. P.]
पाकशासनिः
पाकशासन [m]
प्रागुत्तरां दिशं ये च वसन्त्याश्रित्य दस्यवः । निवसन्ति वने ये च तान्सर्वानजयत्प्रभुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रागुत्तरां
प्राञ्च् [adj]
प्रागुत्तरां
उत्तर [adj]
दिशं
दिश् [f]
ये
यद् [pron]
च
च [ind]
वसन्त्याश्रित्य
वस् [2. P.]
वसन्त्याश्रित्य
आश्रि [1. Ā.]
दस्यवः
दस्यु [m]
निवसन्ति
निवस् [1. Ā.]
वने
वन [n]
ये
यद् [pron]
च
च [ind]
तान्
तद् [pron]
सर्वान्
सर्व [pron]
अजयत्
जि [9. P.]
प्रभुः
प्रभु [adj]
लोहान्परमकाम्बोजानृषिकानुत्तरानपि । सहितांस्तान्महाराज व्यजयत्पाकशासनिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
लोहान्
लोह [m]
परमकाम्बोजान्
परम [adj]
परमकाम्बोजान्
काम्बोज [m]
ऋषिकान्
ऋषिक [m]
उत्तरान्
उत्तर [adj]
अपि
अपि [ind]
सहितांस्तान्महाराज
सहित [adj]
सहितांस्तान्महाराज
तद् [pron]
सहितांस्तान्महाराज
महत् [adj]
सहितांस्तान्महाराज
राज [m]
व्यजयत्
विजि [1. Ā.]
पाकशासनिः
पाकशासन [m]
ऋषिकेषु तु संग्रामो बभूवातिभयंकरः । तारकामयसंकाशः परमर्षिकपार्थयोः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ऋषिकेषु
ऋषिक [m]
तु
तु [ind]
संग्रामो
संग्राम [mn]
बभूवातिभयंकरः
भू [1. Ā.]
बभूवातिभयंकरः
अति [ind]
बभूवातिभयंकरः
भयंकर [adj]
तारकामयसंकाशः
तारका [f]
तारकामयसंकाशः
मय [adj]
तारकामयसंकाशः
संकाश [m]
परमर्षिकपार्थयोः
परम [adj]
परमर्षिकपार्थयोः
ऋषिक [m]
परमर्षिकपार्थयोः
पार्थ [m]
स विजित्य ततो राजन्नृषिकान्रणमूर्धनि । शुकोदरसमप्रख्यान्हयानष्टौ समानयत् । मयूरसदृशानन्यानुभयानेव चापरान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
विजित्य
विजि [1. Ā.]
ततो
ततस् [ind]
राजन्न्
राजन् [m]
ऋषिकान्
ऋषिक [m]
रणमूर्धनि
रण [m]
रणमूर्धनि
मूर्धन् [m]
शुकोदरसमप्रख्यान्
शुक [m]
शुकोदरसमप्रख्यान्
उदर [n]
शुकोदरसमप्रख्यान्
सम [pron]
शुकोदरसमप्रख्यान्
प्रख्या [f]
हयान्
हय [m]
अष्टौ
अष्टन् [adj]
समानयत्
समानी [1. Ā.]
मयूरसदृशान्
मयूर [m]
मयूरसदृशान्
सदृश [adj]
अन्यान्
अन्य [pron]
उभयान्
उभय [adj]
एव
एव [ind]
चापरान्
च [ind]
चापरान्
अपर [pron]
स विनिर्जित्य संग्रामे हिमवन्तं सनिष्कुटम् । श्वेतपर्वतमासाद्य न्यवसत्पुरुषर्षभः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
विनिर्जित्य
विनिर्जि [1. P.]
संग्रामे
संग्राम [mn]
हिमवन्तं
हिमवन्त् [m]
सनिष्कुटम्
स [ind]
सनिष्कुटम्
निष्कुट [m]
श्वेतपर्वतम्
श्वेतपर्वत [m]
आसाद्य
आसादय् [10. Ā.]
न्यवसत्
निवस् [1. Ā.]
पुरुषर्षभः
पुरुष [m]
पुरुषर्षभः
ऋषभ [m]