Ādiparva Adhyāya 225
आदिपर्व • अध्यायः 225
Ādiparva Adhyāya 225 of the classical Mahābhārata with 20 verses.
Total: 20 Verses
•
Citations: MBh 1.225.1–20
•
250 Lexicon Terms
युष्माकं परिरक्षार्थं विज्ञप्तो ज्वलनो मया । अग्निना च तथेत्येवं पूर्वमेव प्रतिश्रुतम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
युष्माकं
त्वद् [pron]
परिरक्षार्थं
परिरक्षा [f]
परिरक्षार्थं
अर्थ [mn]
विज्ञप्तो
विज्ञपय् [10. P.]
ज्वलनो
ज्वलन [m]
मया
मद् [pron]
अग्निना
अग्नि [m]
च
च [ind]
तथेत्य्
तथा [ind]
तथेत्य्
इति [ind]
एवं
एवम् [ind]
पूर्वम्
पूर्वम् [ind]
एव
एव [ind]
प्रतिश्रुतम्
प्रतिश्रु [5. P.]
अग्नेर्वचनमाज्ञाय मातुर्धर्मज्ञतां च वः । युष्माकं च परं वीर्यं नाहं पूर्वमिहागतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अग्नेर्
अग्नि [m]
वचनम्
वचन [n]
आज्ञाय
आज्ञा [9. P.]
मातुर्
मातृ [f]
धर्मज्ञतां
धर्म [mn]
धर्मज्ञतां
ज्ञ [adj]
धर्मज्ञतां
ता [f]
च
च [ind]
वः
त्वद् [pron]
युष्माकं
त्वद् [pron]
च
च [ind]
परं
पर [pron]
वीर्यं
वीर्य [n]
नाहं
न [ind]
नाहं
मद् [pron]
पूर्वम्
पूर्वम् [ind]
इहागतः
इह [ind]
इहागतः
आगम् [6. P.]
न संतापो हि वः कार्यः पुत्रका मरणं प्रति । ऋषीन्वेद हुताशोऽपि ब्रह्म तद्विदितं च वः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
संतापो
संताप [m]
हि
हि [ind]
वः
त्वद् [pron]
कार्यः
कृ [2. Ā.]
पुत्रका
पुत्रक [m]
मरणं
मरण [n]
प्रति
प्रति [ind]
ऋषीन्
ऋषि [m]
वेद
विद् [6. Ā.]
हुताशो
हुताश [m]
ऽपि
अपि [ind]
ब्रह्म
ब्रह्मन् [n]
तद्
तद् [pron]
विदितं
विद् [6. Ā.]
च
च [ind]
वः
त्वद् [pron]
एवमाश्वास्य पुत्रान्स भार्यां चादाय भारत । मन्दपालस्ततो देशादन्यं देशं जगाम ह ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
आश्वास्य
आश्वासय् [10. Ā.]
पुत्रान्
पुत्र [m]
स
तद् [pron]
भार्यां
भार्या [f]
चादाय
च [ind]
चादाय
आदा [4. Ā.]
भारत
भारत [m]
मन्दपालस्
मन्दपाल [m]
ततो
ततस् [ind]
देशाद्
देश [m]
अन्यं
अन्य [pron]
देशं
देश [m]
जगाम
गम् [6. Ā.]
ह
ह [ind]
भगवानपि तिग्मांशुः समिद्धं खाण्डवं वनम् । ददाह सह कृष्णाभ्यां जनयञ्जगतोऽभयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भगवान्
भगवत् [adj]
अपि
अपि [ind]
तिग्मांशुः
तिग्मांशु [m]
समिद्धं
समिन्ध् [2. Ā.]
खाण्डवं
खाण्डव [mn]
वनम्
वन [n]
ददाह
दह् [2. P.]
सह
सह [ind]
कृष्णाभ्यां
कृष्ण [m]
जनयञ्
जनय् [10. Ā.]
जगतो
जगन्त् [n]
ऽभयम्
अभय [n]
वसामेदोवहाः कुल्यास्तत्र पीत्वा च पावकः । अगच्छत्परमां तृप्तिं दर्शयामास चार्जुनम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वसामेदोवहाः
वसा [f]
वसामेदोवहाः
मेदस् [n]
वसामेदोवहाः
वह [adj]
कुल्यास्
कुल्या [f]
तत्र
तत्र [ind]
पीत्वा
पा [1. Ā.]
च
च [ind]
पावकः
पावक [m]
अगच्छत्
गम् [6. Ā.]
परमां
परम [adj]
तृप्तिं
तृप्ति [f]
दर्शयामास
दर्शय् [10. Ā.]
चार्जुनम्
च [ind]
चार्जुनम्
अर्जुन [m]
ततोऽन्तरिक्षाद्भगवानवतीर्य सुरेश्वरः । मरुद्गणवृतः पार्थं माधवं चाब्रवीदिदम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽन्तरिक्षाद्
अन्तरिक्ष [n]
भगवान्
भगवत् [adj]
अवतीर्य
अवतृ [6. P.]
सुरेश्वरः
सुरेश्वर [m]
मरुद्गणवृतः
मरुत् [m]
मरुद्गणवृतः
गण [m]
मरुद्गणवृतः
वृ [1. Ā.]
पार्थं
पार्थ [m]
माधवं
माधव [m]
चाब्रवीद्
च [ind]
चाब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
इदम्
इदम् [pron]
कृतं युवाभ्यां कर्मेदममरैरपि दुष्करम् । वरान्वृणीतं तुष्टोऽस्मि दुर्लभानप्यमानुषान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृतं
कृ [2. Ā.]
युवाभ्यां
त्वद् [pron]
कर्मेदम्
कर्मन् [n]
कर्मेदम्
इदम् [pron]
अमरैर्
अमर [m]
अपि
अपि [ind]
दुष्करम्
दुष्कर [adj]
वरान्
वर [mn]
वृणीतं
वृ [5. Ā.]
तुष्टो
तुष् [4. Ā.]
ऽस्मि
अस् [2. P.]
दुर्लभान्
दुर्लभ [adj]
अप्य्
अपि [ind]
अमानुषान्
अमानुष [adj]
पार्थस्तु वरयामास शक्रादस्त्राणि सर्वशः । ग्रहीतुं तच्च शक्रोऽस्य तदा कालं चकार ह ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पार्थस्
पार्थ [m]
तु
तु [ind]
वरयामास
वरय् [10. Ā.]
शक्राद्
शक्र [m]
अस्त्राणि
अस्त्र [mn]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
ग्रहीतुं
ग्रह् [6. Ā.]
तच्च
तद् [pron]
तच्च
च [ind]
शक्रो
शक्र [m]
ऽस्य
इदम् [pron]
तदा
तदा [ind]
कालं
काल [m]
चकार
कृ [2. Ā.]
ह
ह [ind]
यदा प्रसन्नो भगवान्महादेवो भविष्यति । तुभ्यं तदा प्रदास्यामि पाण्डवास्त्राणि सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदा
यदा [ind]
प्रसन्नो
प्रसद् [1. Ā.]
भगवान्
भगवन्त् [m]
महादेवो
महादेव [m]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
यदि
यदि [ind]
राज्यं
राज्य [n]
न
न [ind]
ते
तद् [pron]
प्राप्ताः
प्राप् [1. P.]
पाण्डवेयास्तपस्विनः
पाण्डवेय [m]
पाण्डवेयास्तपस्विनः
तपस्विन् [m]
अहमेव च तं कालं वेत्स्यामि कुरुनन्दन । तपसा महता चापि दास्यामि तव तान्यहम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहम्
मद् [pron]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
तं
तद् [pron]
कालं
काल [m]
वेत्स्यामि
विद् [2. Ā.]
कुरुनन्दन
कुरु [m]
कुरुनन्दन
नन्दन [m]
तपसा
तपस् [n]
महता
महत् [adj]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
दास्यामि
दा [1. Ā.]
तव
त्वद् [pron]
तान्य्
तद् [pron]
अहम्
मद् [pron]
आग्नेयानि च सर्वाणि वायव्यानि तथैव च । मदीयानि च सर्वाणि ग्रहीष्यसि धनंजय ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आग्नेयानि
आग्नेय [adj]
च
च [ind]
सर्वाणि
सर्व [pron]
वायव्यानि
वायव्य [adj]
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
च
च [ind]
मदीयानि
मदीय [adj]
च
च [ind]
सर्वाणि
सर्व [pron]
ग्रहीष्यसि
ग्रह् [6. Ā.]
धनंजय
धनंजय [m]
वासुदेवोऽपि जग्राह प्रीतिं पार्थेन शाश्वतीम् । ददौ च तस्मै देवेन्द्रस्तं वरं प्रीतिमांस्तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वासुदेवो
वासुदेव [m]
ऽपि
अपि [ind]
जग्राह
ग्रह् [6. Ā.]
प्रीतिं
प्रीति [f]
पार्थेन
पार्थ [m]
शाश्वतीम्
शाश्वत [adj]
ददौ
दा [1. Ā.]
तस्यै
तद् [pron]
स
तद् [pron]
देवेशस्तं
देवेश [m]
देवेशस्तं
तद् [pron]
वरं
वर [mn]
प्रीतिमांस्तदा
प्रीतिमत् [adj]
प्रीतिमांस्तदा
तदा [ind]
दत्त्वा ताभ्यां वरं प्रीतः सह देवैर्मरुत्पतिः । हुताशनमनुज्ञाप्य जगाम त्रिदिवं पुनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दत्त्वा
दा [1. Ā.]
ताभ्यां
तद् [pron]
वरं
वर [mn]
प्रीतः
प्री [9. Ā.]
सह
सह [ind]
देवैर्
देव [m]
मरुत्पतिः
मरुत्पति [m]
हुताशनम्
हुताशन [m]
अनुज्ञाप्य
अनुज्ञापय् [10. P.]
जगाम
गम् [6. Ā.]
त्रिदिवं
त्रिदिव [n]
पुनः
पुनर् [ind]
पावकश्चापि तं दावं दग्ध्वा समृगपक्षिणम् । अहानि पञ्च चैकं च विरराम सुतर्पितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पावकश्
पावक [m]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
तं
तद् [pron]
दावं
दाव [mn]
दग्ध्वा
दह् [2. P.]
समृगपक्षिणम्
स [ind]
समृगपक्षिणम्
मृग [m]
समृगपक्षिणम्
पक्षिन् [m]
अहानि
अहर् [n]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
चैकं
च [ind]
चैकं
एक [pron]
च
च [ind]
विरराम
विरम् [1. P.]
सुतर्पितः
सु [ind]
सुतर्पितः
तर्पय् [10. Ā.]
जग्ध्वा मांसानि पीत्वा च मेदांसि रुधिराणि च । युक्तः परमया प्रीत्या तावुवाच विशां पते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जग्ध्वा
जक्ष् [1. P.]
मांसानि
मांस [n]
पीत्वा
पा [1. Ā.]
च
च [ind]
मेदांसि
मेदस् [n]
रुधिराणि
रुधिर [n]
च
च [ind]
युक्तः
युज् [6. Ā.]
परमया
परम [adj]
प्रीत्या
प्रीति [f]
तावुवाच
तद् [pron]
तावुवाच
वच् [2. P.]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
युवाभ्यां पुरुषाग्र्याभ्यां तर्पितोऽस्मि यथासुखम् । अनुजानामि वां वीरौ चरतं यत्र वाञ्छितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
युवाभ्यां
त्वद् [pron]
पुरुषाग्र्याभ्यां
पुरुष [m]
पुरुषाग्र्याभ्यां
अग्र्य [adj]
तर्पितो
तर्पय् [10. Ā.]
ऽस्मि
अस् [2. P.]
यथासुखम्
यथासुखम् [ind]
अनु
अनु [ind]
गङ्गां
गङ्गा [f]
च
च [ind]
वाकां
वाक [mf]
च
च [ind]
चित्रं
चित्र [n]
यत्र
यत्र [ind]
वसाम्यहम्
वस् [2. P.]
वसाम्यहम्
मद् [pron]
एवं तौ समनुज्ञातौ पावकेन महात्मना । अर्जुनो वासुदेवश्च दानवश्च मयस्तथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एकीभावं
एकीभाव [m]
गता
गम् [6. Ā.]
राज्ञा
राजन् [m]
द्रुपदेन
द्रुपद [m]
महात्मना
महात्मन् [adj]
अर्जुनो
अर्जुन [m]
वासुदेवश्च
वासुदेव [m]
वासुदेवश्च
च [ind]
तूर्णम्
तूर्णम् [ind]
उत्पत्य
उत्पत् [1. Ā.]
तस्थतुः
स्था [1. Ā.]
परिक्रम्य ततः सर्वे त्रयोऽपि भरतर्षभ । रमणीये नदीकूले सहिताः समुपाविशन् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
परिक्रम्य
परिक्रम् [6. P.]
ततः
ततस् [ind]
सर्वे
सर्व [pron]
त्रयो
त्रि [nr]
ऽपि
अपि [ind]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
ब्राह्मणैस्ते
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणैस्ते
तद् [pron]
च
च [ind]
सहिताः
सहित [adj]
पाण्डवाः
पाण्डव [m]
समुपाविशन्
समुपविश् [6. P.]