Ādiparva Adhyāya 217
आदिपर्व • अध्यायः 217
Ādiparva Adhyāya 217 of the classical Mahābhārata with 23 verses.
Total: 23 Verses
•
Citations: MBh 1.217.1–23
•
250 Lexicon Terms
तौ रथाभ्यां नरव्याघ्रौ दावस्योभयतः स्थितौ । दिक्षु सर्वासु भूतानां चक्राते कदनं महत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तौ
तद् [pron]
रथाभ्यां
रथ [m]
नरव्याघ्रौ
नर [m]
नरव्याघ्रौ
व्याघ्र [m]
दावस्योभयतः
दाव [mn]
दावस्योभयतः
उभयतस् [ind]
स्थितौ
स्था [1. Ā.]
दिक्षु
दिश् [f]
सर्वासु
सर्व [pron]
भूतानां
भूत [mn]
चक्राते
कृ [2. Ā.]
कदनं
कदन [n]
महत्
महत् [adj]
यत्र यत्र हि दृश्यन्ते प्राणिनः खाण्डवालयाः । पलायन्तस्तत्र तत्र तौ वीरौ पर्यधावताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्र
यत्र [ind]
यत्र
यत्र [ind]
हि
हि [ind]
दृश्यन्ते
दृश् [6. P.]
प्राणिनः
प्राणिन् [m]
खाण्डवालयाः
खाण्डव [mn]
खाण्डवालयाः
आलय [mn]
पलायन्तस्तत्र
पलाय् [Denom. P.]
पलायन्तस्तत्र
तत्र [ind]
तत्र
तत्र [ind]
तौ
तद् [pron]
वीरौ
वीर [m]
पर्यधावताम्
परिधाव् [1. Ā.]
छिद्रं हि न प्रपश्यन्ति रथयोराशुविक्रमात् । आविद्धाविव दृश्येते रथिनौ तौ रथोत्तमौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
छिद्रं
छिद्र [n]
हि
हि [ind]
न
न [ind]
प्रपश्यन्ति
प्रपश् [4. P.]
रथयोर्
रथ [m]
आशुविक्रमात्
आशु [adj]
आशुविक्रमात्
विक्रम [m]
आविद्धाविव
आव्यध् [4. Ā.]
आविद्धाविव
इव [ind]
दृश्येते
दृश् [6. P.]
रथिनौ
रथिन् [adj]
तौ
तद् [pron]
रथोत्तमौ
रथ [m]
रथोत्तमौ
उत्तम [adj]
खाण्डवे दह्यमाने तु भूतान्यथ सहस्रशः । उत्पेतुर्भैरवान्नादान्विनदन्तो दिशो दश ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
खाण्डवे
खाण्डव [mn]
दह्यमाने
दह् [2. P.]
तु
तु [ind]
भूतान्यथ
भूत [mn]
भूतान्यथ
अथ [ind]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
उत्पेतुर्
उत्पत् [1. Ā.]
भैरवान्
भैरव [adj]
नादान्
नाद [m]
विनदन्तो
विनद् [1. Ā.]
दिशो
दिश् [f]
दश
दशन् [adj]
दग्धैकदेशा बहवो निष्टप्ताश्च तथापरे । स्फुटिताक्षा विशीर्णाश्च विप्लुताश्च विचेतसः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दग्धैकदेशा
दह् [2. P.]
दग्धैकदेशा
एक [pron]
दग्धैकदेशा
देश [m]
बहवो
बहु [adj]
निष्टप्ताश्च
निष्टप् [1. P.]
निष्टप्ताश्च
च [ind]
तथापरे
तथा [ind]
तथापरे
अपर [pron]
स्फुटिताक्षा
स्फुट् [6. Ā.]
स्फुटिताक्षा
अक्ष [n]
विशीर्णाश्च
विशृ [4. P.]
विशीर्णाश्च
च [ind]
विप्लुताश्च
विप्लु [1. Ā.]
विप्लुताश्च
च [ind]
विचेतसः
विचेतस् [adj]
समालिङ्ग्य सुतानन्ये पितॄन्मातॄंस्तथापरे । त्यक्तुं न शेकुः स्नेहेन तथैव निधनं गताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समालिङ्ग्य
समालिङ्गय् [10. P.]
सुतान्
सुत [m]
अन्ये
अन्य [pron]
पितॄन्
पितृ [m]
मातॄंस्तथापरे
मातृ [m]
मातॄंस्तथापरे
तथा [ind]
मातॄंस्तथापरे
अपर [pron]
त्यक्तुं
त्यज् [1. Ā.]
न
न [ind]
शेकुः
शक् [4. P.]
स्नेहेन
स्नेह [mn]
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
निधनं
निधन [mn]
गताः
गम् [6. Ā.]
विकृतैर्दर्शनैरन्ये समुत्पेतुः सहस्रशः । तत्र तत्र विघूर्णन्तः पुनरग्नौ प्रपेदिरे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विकृतैर्
विकृ [5. P.]
दर्शनैर्
दर्शन [n]
अन्ये
अन्य [pron]
समुत्पेतुः
समुत्पत् [1. Ā.]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
तत्र
तत्र [ind]
तत्र
तत्र [ind]
विघूर्णन्तः
विघूर्ण् [1. Ā.]
पुनर्
पुनर् [ind]
अग्नौ
अग्नि [m]
प्रपेदिरे
प्रपद् [4. P.]
दग्धपक्षाक्षिचरणा विचेष्टन्तो महीतले । तत्र तत्र स्म दृश्यन्ते विनश्यन्तः शरीरिणः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दग्धपक्षाक्षिचरणा
दह् [2. P.]
दग्धपक्षाक्षिचरणा
पक्ष [m]
दग्धपक्षाक्षिचरणा
अक्षि [n]
दग्धपक्षाक्षिचरणा
चरण [mn]
विचेष्टन्तो
विचेष्ट् [1. Ā.]
महीतले
मही [f]
महीतले
तल [mn]
तत्र
तत्र [ind]
तत्र
तत्र [ind]
स्म
स्म [ind]
दृश्यन्ते
दृश् [6. P.]
विनश्यन्तः
विनश् [4. Ā.]
शरीरिणः
शरीरिन् [m]
जलस्थानेषु सर्वेषु क्वाथ्यमानेषु भारत । गतसत्त्वाः स्म दृश्यन्ते कूर्ममत्स्याः सहस्रशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
समस्थानेषु
सम [pron]
समस्थानेषु
स्थान [n]
सर्वेषु
सर्व [pron]
समाम्नायेषु
समाम्नाय [m]
धातुषु
धातु [mn]
तत्र
तत्र [ind]
तत्र
तत्र [ind]
स्म
स्म [ind]
दृश्यन्ते
दृश् [6. P.]
विनश्यन्तः
विनश् [4. Ā.]
शरीरिणः
शरीरिन् [m]
शरीरैः संप्रदीप्तैश्च देहवन्त इवाग्नयः । अदृश्यन्त वने तस्मिन्प्राणिनः प्राणसंक्षये ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शरीरैः
शरीर [n]
संप्रदीप्तैश्च
संप्रदीप् [4. Ā.]
संप्रदीप्तैश्च
च [ind]
देहवन्त
देहवत् [adj]
इवाग्नयः
इव [ind]
इवाग्नयः
अग्नि [m]
अदृश्यन्त
दृश् [6. P.]
वने
वन [n]
तस्मिन्
तद् [pron]
प्राणिनः
प्राणिन् [m]
प्राणसंक्षये
प्राण [m]
प्राणसंक्षये
संक्षय [m]
तांस्तथोत्पततः पार्थः शरैः संछिद्य खण्डशः । दीप्यमाने ततः प्रास्यत्प्रहसन्कृष्णवर्त्मनि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तांस्तथोत्पततः
तद् [pron]
तांस्तथोत्पततः
तथा [ind]
तांस्तथोत्पततः
उत्पत् [1. Ā.]
पार्थः
पार्थ [m]
शरैः
शर [m]
संछिद्य
संछिद् [7. P.]
खण्डशः
खण्डशस् [ind]
दीप्यमाने
दीप् [4. P.]
ततः
ततस् [ind]
प्रास्यत्
प्रास् [4. P.]
प्रहसन्
प्रहस् [1. Ā.]
कृष्णवर्त्मनि
कृष्णवर्त्मन् [m]
ते शराचितसर्वाङ्गा विनदन्तो महारवान् । ऊर्ध्वमुत्पत्य वेगेन निपेतुः पावके पुनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
शराचितसर्वाङ्गा
शर [m]
शराचितसर्वाङ्गा
आचि [5. Ā.]
शराचितसर्वाङ्गा
सर्व [pron]
शराचितसर्वाङ्गा
अङ्ग [n]
विनदन्तो
विनद् [1. Ā.]
महारवान्
महत् [adj]
महारवान्
रव [m]
ऊर्ध्वम्
ऊर्ध्वम् [ind]
उत्पत्य
उत्पत् [1. Ā.]
वेगेन
वेग [m]
निपेतुः
निपत् [1. Ā.]
पावके
पावक [m]
पुनः
पुनर् [ind]
शरैरभ्याहतानां च दह्यतां च वनौकसाम् । विरावः श्रूयते ह स्म समुद्रस्येव मथ्यतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शरैर्
शर [m]
अभ्याहतानां
अभ्याहन् [4. Ā.]
च
च [ind]
दह्यतां
दह् [2. P.]
च
च [ind]
वनौकसाम्
वनौकस् [m]
विरावः
विराव [m]
श्रूयते
श्रु [4. P.]
ह
ह [ind]
स्म
स्म [ind]
समुद्रस्येव
समुद्र [m]
समुद्रस्येव
इव [ind]
मथ्यतः
मथ् [4. Ā.]
वह्नेश्चापि प्रहृष्टस्य खमुत्पेतुर्महार्चिषः । जनयामासुरुद्वेगं सुमहान्तं दिवौकसाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वह्नेश्चापि
वह्नि [m]
वह्नेश्चापि
च [ind]
वह्नेश्चापि
अपि [ind]
प्रहृष्टस्य
प्रहृष् [4. Ā.]
खम्
ख [n]
उत्पेतुर्
उत्पत् [1. Ā.]
महार्चिषः
महत् [adj]
महार्चिषः
अर्चिस् [n]
जनयामासुर्
जनय् [10. Ā.]
उद्वेगं
उद्वेग [m]
सुमहान्तं
सु [ind]
सुमहान्तं
महत् [adj]
दिवौकसाम्
दिवौकस् [m]
ततो जग्मुर्महात्मानः सर्व एव दिवौकसः । शरणं देवराजानं सहस्राक्षं पुरंदरम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
जग्मुर्
गम् [6. Ā.]
महात्मानः
महात्मन् [adj]
सर्व
सर्व [pron]
एव
एव [ind]
दिवौकसः
दिवौकस् [m]
शरणं
शरण [n]
देवराजानं
देवराजन् [m]
सहस्राक्षं
सहस्राक्ष [m]
पुरंदरम्
पुरंदर [m]
किं न्विमे मानवाः सर्वे दह्यन्ते कृष्णवर्त्मना । कच्चिन्न संक्षयः प्राप्तो लोकानाममरेश्वर ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किं
क [pron]
न्विमे
नु [ind]
न्विमे
इदम् [pron]
मानवाः
मानव [m]
सर्वे
सर्व [pron]
दह्यन्ते
दह् [2. P.]
कृष्णवर्त्मना
कृष्णवर्त्मन् [m]
कच्चिन्
कश्चित् [pron]
न
न [ind]
संक्षयः
संक्षय [m]
प्राप्तो
प्राप् [1. P.]
लोकानाम्
लोक [m]
अमरेश्वर
अमर [m]
अमरेश्वर
ईश्वर [m]
तच्छ्रुत्वा वृत्रहा तेभ्यः स्वयमेवान्ववेक्ष्य च । खाण्डवस्य विमोक्षार्थं प्रययौ हरिवाहनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तच्छ्रुत्वा
तद् [pron]
तच्छ्रुत्वा
श्रु [4. P.]
वृत्रहा
वृत्रहन् [m]
तेभ्यः
तद् [pron]
स्वयम्
स्वयम् [ind]
एवान्ववेक्ष्य
एव [ind]
एवान्ववेक्ष्य
अन्ववेक्ष् [1. P.]
च
च [ind]
खाण्डवस्य
खाण्डव [mn]
विमोक्षार्थं
विमोक्ष [m]
विमोक्षार्थं
अर्थ [mn]
प्रययौ
प्रया [2. Ā.]
हरिवाहनः
हरिवाहन [m]
महता मेघजालेन नानारूपेण वज्रभृत् । आकाशं समवस्तीर्य प्रववर्ष सुरेश्वरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महता
महत् [adj]
मेघजालेन
मेघ [m]
मेघजालेन
जाल [n]
नानारूपेण
नाना [ind]
नानारूपेण
रूप [n]
वज्रभृत्
वज्रभृत् [m]
आकाशं
आकाश [mn]
समवस्तीर्य
समवस्तृ [5. P.]
प्रववर्ष
प्रवृष् [1. Ā.]
सुरेश्वरः
सुरेश्वर [m]
ततोऽक्षमात्रा विसृजन्धाराः शतसहस्रशः । अभ्यवर्षत्सहस्राक्षः पावकं खाण्डवं प्रति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽक्षमात्रा
अक्ष [m]
ऽक्षमात्रा
मात्र [n]
विसृजन्
विसृज् [4. Ā.]
धाराः
धारा [f]
शतसहस्रशः
शत [mn]
शतसहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
अभ्यवर्षत्
अभिवृष् [1. Ā.]
सहस्राक्षः
सहस्राक्ष [m]
पावकं
पावक [m]
खाण्डवं
खाण्डव [mn]
प्रति
प्रति [ind]
असंप्राप्तास्तु ता धारास्तेजसा जातवेदसः । ख एव समशुष्यन्त न काश्चित्पावकं गताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
असंप्राप्तास्तु
असंप्राप्त [adj]
असंप्राप्तास्तु
तु [ind]
ता
तद् [pron]
धारास्तेजसा
धारा [f]
धारास्तेजसा
तेजस् [n]
जातवेदसः
जातवेदस् [m]
ख
ख [n]
एव
एव [ind]
समशुष्यन्त
संशुष् [4. Ā.]
न
न [ind]
काश्चित्
कश्चित् [pron]
पावकं
पावक [m]
गताः
गम् [6. Ā.]
ततो नमुचिहा क्रुद्धो भृशमर्चिष्मतस्तदा । पुनरेवाभ्यवर्षत्तमम्भः प्रविसृजन्बहु ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
नमुचिहा
नमुचि [m]
नमुचिहा
हन् [adj]
क्रुद्धो
क्रुध् [4. Ā.]
भृशम्
भृशम् [ind]
अर्चिष्मतस्तदा
अर्चिष्मन्त् [m]
अर्चिष्मतस्तदा
तदा [ind]
पुनर्
पुनर् [ind]
एवाभ्यवर्षत्
एव [ind]
एवाभ्यवर्षत्
अभिवृष् [1. Ā.]
तम्
तद् [pron]
अम्भः
अम्भस् [n]
प्रविसृजन्
प्रविसृज् [6. Ā.]
बहु
बहु [adj]
अर्चिर्धाराभिसंबद्धं धूमविद्युत्समाकुलम् । बभूव तद्वनं घोरं स्तनयित्नुसघोषवत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अर्चिर्धाराभिसंबद्धं
अर्चिस् [n]
अर्चिर्धाराभिसंबद्धं
धारा [mf]
अर्चिर्धाराभिसंबद्धं
अभिसम्बन्ध् [9. P.]
धूमविद्युत्समाकुलम्
धूम [mn]
धूमविद्युत्समाकुलम्
विद्युत् [fn]
धूमविद्युत्समाकुलम्
समाकुल [adj]
बभूव
भू [1. Ā.]
तद्
तद् [pron]
वनं
वन [n]
घोरं
घोर [adj]
स्तनयित्नुसघोषवत्
स्तनयित्नु [m]
स्तनयित्नुसघोषवत्
स [ind]
स्तनयित्नुसघोषवत्
घोषवत् [adj]