Sabhāparva Adhyāya 9
सभापर्व • अध्यायः 9
Sabhāparva Adhyāya 9 of the classical Mahābhārata with 26 verses.
Total: 26 Verses
•
Citations: MBh 2.9.1–26
•
250 Lexicon Terms
युधिष्ठिर सभा दिव्या वरुणस्य सितप्रभा । प्रमाणेन यथा याम्या शुभप्राकारतोरणा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
युधिष्ठिर
युधिष्ठिर [m]
सभा
सभा [f]
दिव्या
दिव्य [adj]
वरुणस्य
वरुण [m]
सितप्रभा
सित [adj]
सितप्रभा
प्रभा [f]
प्रमाणेन
प्रमाण [mn]
यथा
यथा [ind]
याम्या
याम्य [adj]
शुभप्राकारतोरणा
शुभ [adj]
शुभप्राकारतोरणा
प्राकार [m]
शुभप्राकारतोरणा
तोरण [mn]
अन्तःसलिलमास्थाय विहिता विश्वकर्मणा । दिव्यरत्नमयैर्वृक्षैः फलपुष्पप्रदैर्युता ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्तःसलिलम्
अन्तर् [ind]
अन्तःसलिलम्
सलिल [n]
आस्थाय
आस्था [1. Ā.]
विहिता
विधा [3. Ā.]
विश्वकर्मणा
विश्वकर्मन् [m]
दिव्यरत्नमयैर्
दिव्य [adj]
दिव्यरत्नमयैर्
रत्न [mn]
दिव्यरत्नमयैर्
मय [adj]
वृक्षैः
वृक्ष [m]
फलपुष्पप्रदैर्
फल [n]
फलपुष्पप्रदैर्
पुष्प [n]
फलपुष्पप्रदैर्
प्रद [adj]
युता
युत [adj]
नीलपीतासितश्यामैः सितैर्लोहितकैरपि । अवतानैस्तथा गुल्मैः पुष्पमञ्जरिधारिभिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नीलपीतासितश्यामैः
नील [adj]
नीलपीतासितश्यामैः
पीत [adj]
नीलपीतासितश्यामैः
असित [adj]
नीलपीतासितश्यामैः
श्याम [adj]
सितैर्
सित [adj]
लोहितकैर्
लोहितक [adj]
अपि
अपि [ind]
अवतानैस्तथा
अवतान [m]
अवतानैस्तथा
तथा [ind]
गुल्मैः
गुल्म [mn]
पुष्पमञ्जरिधारिभिः
पुष्प [n]
पुष्पमञ्जरिधारिभिः
मञ्जरी [f]
पुष्पमञ्जरिधारिभिः
धारिन् [adj]
तथा शकुनयस्तस्यां नानारूपा मृदुस्वराः । अनिर्देश्या वपुष्मन्तः शतशोऽथ सहस्रशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथा
तथा [ind]
शकुनयस्तस्यां
शकुनि [m]
शकुनयस्तस्यां
तद् [pron]
नानारूपा
नाना [ind]
नानारूपा
रूप [n]
मृदुस्वराः
मृदु [adj]
मृदुस्वराः
स्वर [m]
अनिर्देश्या
अनिर्देश्य [adj]
वपुष्मन्तः
वपुष्मत् [adj]
शतशो
शतशस् [ind]
ऽथ
अथ [ind]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
सा सभा सुखसंस्पर्शा न शीता न च घर्मदा । वेश्मासनवती रम्या सिता वरुणपालिता ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सा
तद् [pron]
सभा
सभा [f]
सुखसंस्पर्शा
सुख [adj]
सुखसंस्पर्शा
संस्पर्श [m]
न
न [ind]
शीता
शीत [adj]
न
न [ind]
च
च [ind]
घर्मदा
घर्म [m]
घर्मदा
द [adj]
वेश्मासनवती
वेश्मन् [n]
वेश्मासनवती
आसनवत् [adj]
रम्या
रम्य [adj]
दिव्यपादपशोभिता
दिव्य [adj]
दिव्यपादपशोभिता
पादप [m]
दिव्यपादपशोभिता
शोभय् [10. Ā.]
यस्यामास्ते स वरुणो वारुण्या सह भारत । दिव्यरत्नाम्बरधरो भूषणैरुपशोभितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्याम्
यद् [pron]
आस्ते
आस् [4. P.]
स
तद् [pron]
वरुणो
वरुण [m]
वारुण्या
वारुणी [f]
सह
सह [ind]
भारत
भारत [m]
दिव्यरत्नाम्बरधरो
दिव्य [adj]
दिव्यरत्नाम्बरधरो
रत्न [mn]
दिव्यरत्नाम्बरधरो
अम्बर [n]
दिव्यरत्नाम्बरधरो
धर [adj]
भूषणैर्
भूषण [n]
उपशोभितः
उपशोभय् [10. P.]
स्रग्विणो भूषिताश्चापि दिव्यमाल्यानुकर्षिणः । आदित्यास्तत्र वरुणं जलेश्वरमुपासते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्रग्विणो
स्रग्विन् [adj]
भूषिताश्चापि
भूषय् [10. Ā.]
भूषिताश्चापि
च [ind]
भूषिताश्चापि
अपि [ind]
आदित्यास्तत्र
आदित्य [m]
आदित्यास्तत्र
तत्र [ind]
वरुणं
वरुण [m]
जलेश्वरम्
जलेश्वर [m]
उपासते
उपास् [4. P.]
वासुकिस्तक्षकश्चैव नागश्चैरावतस्तथा । कृष्णश्च लोहितश्चैव पद्मश्चित्रश्च वीर्यवान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वासुकिस्तक्षकश्चैव
वासुकि [m]
वासुकिस्तक्षकश्चैव
तक्षक [m]
वासुकिस्तक्षकश्चैव
च [ind]
वासुकिस्तक्षकश्चैव
एव [ind]
नागश्चैरावतस्तथा
नाग [m]
नागश्चैरावतस्तथा
च [ind]
नागश्चैरावतस्तथा
ऐरावत [m]
नागश्चैरावतस्तथा
तथा [ind]
भीष्मको
भीष्मक [m]
ऽथाहृतिश्चैव
अथ [ind]
ऽथाहृतिश्चैव
आहृति [m]
ऽथाहृतिश्चैव
च [ind]
ऽथाहृतिश्चैव
एव [ind]
द्युमत्सेनश्च
द्युमत्सेन [m]
द्युमत्सेनश्च
च [ind]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
कम्बलाश्वतरौ नागौ धृतराष्ट्रबलाहकौ । मणिमान्कुण्डलधरः कर्कोटकधनंजयौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कम्बलाश्वतरौ
कम्बल [m]
कम्बलाश्वतरौ
अश्वतर [m]
नागौ
नाग [m]
धृतराष्ट्रबलाहकौ
धृतराष्ट्र [m]
धृतराष्ट्रबलाहकौ
बलाहक [m]
मणिमान्
मणिमन्त् [m]
कुण्डलधरः
कुण्डल [n]
कुण्डलधरः
धर [adj]
कर्कोटकधनंजयौ
कर्कोटक [m]
कर्कोटकधनंजयौ
धनंजय [m]
प्रह्लादो मूषिकादश्च तथैव जनमेजयः । पताकिनो मण्डलिनः फणवन्तश्च सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रह्लादो
प्रह्लाद [m]
मूषिकादश्च
मूषिकाद [m]
मूषिकादश्च
च [ind]
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
जनमेजयः
जनमेजय [m]
पताकिनो
पताकिन् [adj]
मण्डलिनः
मण्डलिन् [adj]
फणवन्तश्च
फणवत् [adj]
फणवन्तश्च
च [ind]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
एते चान्ये च बहवः सर्पास्तस्यां युधिष्ठिर । उपासते महात्मानं वरुणं विगतक्लमाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एते
एतद् [pron]
चान्ये
च [ind]
चान्ये
अन्य [pron]
च
च [ind]
बहवः
बहु [adj]
सर्पास्तस्यां
सर्प [m]
सर्पास्तस्यां
तद् [pron]
युधिष्ठिर
युधिष्ठिर [m]
उपासते
उपास् [4. P.]
महात्मानं
महात्मन् [adj]
सभायाम्
सभा [f]
ऋषिसत्तमाः
ऋषि [m]
ऋषिसत्तमाः
सत्तम [adj]
बलिर्वैरोचनो राजा नरकः पृथिवींजयः । प्रह्लादो विप्रचित्तिश्च कालखञ्जाश्च सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बलिर्
बलि [m]
वैरोचनो
वैरोचन [m]
राजा
राजन् [m]
नरकः
नरक [m]
पृथिवींजयः
पृथिवींजय [m]
प्रह्लादो
प्रह्लाद [m]
विप्रचित्तिश्च
विप्रचित्ति [m]
विप्रचित्तिश्च
च [ind]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
सुहनुर्दुर्मुखः शङ्खः सुमनाः सुमतिः स्वनः । घटोदरो महापार्श्वः क्रथनः पिठरस्तथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सुहनुर्
सुहनु [m]
दुर्मुखः
दुर्मुख [m]
शङ्खः
शङ्ख [m]
सुमनाः
सुमनस् [m]
सुमतिः
सुमति [m]
स्वनः
स्वन [m]
घटोदरो
घटोदर [m]
महापार्श्वः
महापार्श्व [m]
क्रथनः
क्रथन [m]
पिठरस्तथा
पिठर [m]
पिठरस्तथा
तथा [ind]
विश्वरूपः सुरूपश्च विरूपोऽथ महाशिराः । दशग्रीवश्च वाली च मेघवासा दशावरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विश्वरूपः
विश्वरूप [m]
सुरूपश्च
सुरूप [m]
सुरूपश्च
च [ind]
विरूपो
विरूप [m]
ऽथ
अथ [ind]
महाशिराः
महाशिरस् [m]
दशग्रीवश्च
दशग्रीव [m]
दशग्रीवश्च
च [ind]
वाली
वालिन् [m]
च
च [ind]
मेघवासा
मेघवासस् [m]
दशावरः
दशावर [m]
कैटभो विटटूतश्च संह्रादश्चेन्द्रतापनः । दैत्यदानवसंघाश्च सर्वे रुचिरकुण्डलाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कैटभो
कैटभ [m]
विटटूतश्च
विटटूत [m]
विटटूतश्च
च [ind]
संह्रादश्चेन्द्रतापनः
संह्राद [m]
संह्रादश्चेन्द्रतापनः
च [ind]
संह्रादश्चेन्द्रतापनः
इन्द्रतापन [m]
दैत्यदानवसंघाश्च
दैत्य [m]
दैत्यदानवसंघाश्च
दानव [m]
दैत्यदानवसंघाश्च
संघ [m]
दैत्यदानवसंघाश्च
च [ind]
सर्वे
सर्व [pron]
रुचिरकुण्डलाः
रुचिर [adj]
रुचिरकुण्डलाः
कुण्डल [n]
स्रग्विणो मौलिनः सर्वे तथा दिव्यपरिच्छदाः । सर्वे लब्धवराः शूराः सर्वे विगतमृत्यवः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्रग्विणो
स्रग्विन् [adj]
मौलिनः
मौलिन् [adj]
सर्वे
सर्व [pron]
तथा
तथा [ind]
दिव्यपरिच्छदाः
दिव्य [adj]
दिव्यपरिच्छदाः
परिच्छद [m]
सर्वे
सर्व [pron]
लब्धवराः
लभ् [1. P.]
लब्धवराः
वर [mn]
शूराः
शूर [m]
सर्वे
सर्व [pron]
विगतमृत्यवः
विगम् [6. P.]
विगतमृत्यवः
मृत्यु [m]
ते तस्यां वरुणं देवं धर्मपाशस्थिताः सदा । उपासते महात्मानं सर्वे सुचरितव्रताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
तस्यां
तद् [pron]
वरुणं
वरुण [m]
देवं
देव [m]
धर्मपाशस्थिताः
धर्म [mn]
धर्मपाशस्थिताः
पाश [m]
धर्मपाशस्थिताः
स्था [1. Ā.]
सदा
सदा [ind]
भवन्तो
भवत् [adj]
भ्रातरः
भ्रातृ [m]
शूराः
शूर [m]
सर्वे
सर्व [pron]
सुचरितव्रताः
सु [ind]
सुचरितव्रताः
चर् [1. Ā.]
सुचरितव्रताः
व्रत [n]
तथा समुद्राश्चत्वारो नदी भागीरथी च या । कालिन्दी विदिशा वेण्णा नर्मदा वेगवाहिनी ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथा
तथा [ind]
समुद्राश्चत्वारो
समुद्र [m]
समुद्राश्चत्वारो
चतुर् [nr]
नदी
नदी [f]
भागीरथी
भागीरथी [f]
च
च [ind]
या
यद् [pron]
कालिन्दी
कालिन्दी [f]
विदिशा
विदिशा [f]
वेण्णा
वेण्णा [f]
नर्मदा
नर्मदा [f]
वेगवाहिनी
वेग [m]
वेगवाहिनी
वाहिन् [adj]
विपाशा च शतद्रुश्च चन्द्रभागा सरस्वती । इरावती वितस्ता च सिन्धुर्देवनदस्तथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विपाशा
विपाशा [f]
च
च [ind]
शतद्रुश्च
शतद्रु [f]
शतद्रुश्च
च [ind]
चन्द्रभागा
चन्द्रभागा [f]
सरस्वती
सरस्वती [f]
इरावती
इरावती [f]
वितस्ता
वितस्ता [f]
च
च [ind]
सिन्धुर्
सिन्धु [mf]
देवनदस्तथा
देव [m]
देवनदस्तथा
नद [m]
देवनदस्तथा
तथा [ind]
गोदावरी कृष्णवेण्णा कावेरी च सरिद्वरा । एताश्चान्याश्च सरितस्तीर्थानि च सरांसि च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गोदावरी
गोदावरी [f]
कृष्णवेण्णा
कृष्णवेण्णा [f]
कावेरी
कावेरी [f]
च
च [ind]
सरिद्वरा
सरित् [f]
सरिद्वरा
वर [adj]
एताश्चान्याश्च
एतद् [pron]
एताश्चान्याश्च
च [ind]
एताश्चान्याश्च
अन्य [pron]
एताश्चान्याश्च
च [ind]
सरितस्तीर्थानि
सरित् [f]
सरितस्तीर्थानि
तीर्थ [mn]
च
च [ind]
सरांसि
सरस् [n]
च
च [ind]
कूपाश्च सप्रस्रवणा देहवन्तो युधिष्ठिर । पल्वलानि तडागानि देहवन्त्यथ भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कूपाश्च
कूप [mn]
कूपाश्च
च [ind]
सप्रस्रवणा
सप्रस्रवण [adj]
देहवन्तो
देहवत् [adj]
युधिष्ठिर
युधिष्ठिर [m]
पल्वलानि
पल्वल [n]
तडागानि
तडाग [mn]
देहवन्त्यथ
देहवत् [adj]
देहवन्त्यथ
अथ [ind]
भारत
भारत [m]
दिशस्तथा मही चैव तथा सर्वे महीधराः । उपासते महात्मानं सर्वे जलचरास्तथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दिशस्तथा
दिश् [f]
दिशस्तथा
तथा [ind]
मही
मही [f]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
तथा
तथा [ind]
सर्वे
सर्व [pron]
महीधराः
महीधर [m]
उपासते
उपास् [4. P.]
महात्मानं
महात्मन् [adj]
सभायाम्
सभा [f]
ऋषिसत्तमाः
ऋषि [m]
ऋषिसत्तमाः
सत्तम [adj]
गीतवादित्रवन्तश्च गन्धर्वाप्सरसां गणाः । स्तुवन्तो वरुणं तस्यां सर्व एव समासते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गीतवादित्रवन्तश्च
गीत [n]
गीतवादित्रवन्तश्च
वादित्रवत् [adj]
गीतवादित्रवन्तश्च
च [ind]
गन्धर्वाप्सरसां
गन्धर्व [m]
गन्धर्वाप्सरसां
अप्सरस् [f]
गणाः
गण [m]
स्तुवन्तो
स्तु [1. Ā.]
वरुणं
वरुण [m]
तस्यां
तद् [pron]
सर्व
सर्व [pron]
एव
एव [ind]
समासते
समास् [4. P.]
महीधरा रत्नवन्तो रसा येषु प्रतिष्ठिताः । सर्वे विग्रहवन्तस्ते तमीश्वरमुपासते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महीधरा
महीधर [m]
रत्नवन्तो
रत्नवत् [adj]
रसा
रस [mn]
येषु
यद् [pron]
प्रतिष्ठिताः
प्रतिष्ठा [1. Ā.]
सर्वे
सर्व [pron]
विग्रहवन्तस्ते
विग्रहवत् [adj]
विग्रहवन्तस्ते
तद् [pron]
तम्
तद् [pron]
ईश्वरम्
ईश्वर [m]
उपासते
उपास् [4. P.]
एषा मया संपतता वारुणी भरतर्षभ । दृष्टपूर्वा सभा रम्या कुबेरस्य सभां शृणु ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एषा
एतद् [pron]
मया
मद् [pron]
संपतता
सम्पत् [1. Ā.]
वारुणी
वारुण [adj]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
दृष्टपूर्वा
दृश् [6. P.]
दृष्टपूर्वा
पूर्व [pron]
सभा
सभा [f]
रम्या
रम्य [adj]
कुबेरस्य
कुबेर [m]
सभां
सभा [f]
शृणु
श्रु [4. P.]