Sabhāparva Adhyāya 32
सभापर्व • अध्यायः 32
Sabhāparva Adhyāya 32 of the classical Mahābhārata with 19 verses.
Total: 19 Verses
•
Citations: MBh 2.32.1–19
•
250 Lexicon Terms
पितामहं गुरुं चैव प्रत्युद्गम्य युधिष्ठिरः । अभिवाद्य ततो राजन्निदं वचनमब्रवीत् । भीष्मं द्रोणं कृपं द्रौणिं दुर्योधनविविंशती ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पितामहं
पितामह [m]
गुरुं
गुरु [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
प्रत्युद्गम्य
प्रत्युद्गम् [1. P.]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
अभिपूज्य
अभिपूजय् [10. P.]
ततः
ततस् [ind]
पश्चाद्
पश्चात् [ind]
इदं
इदम् [pron]
वचनम्
वचन [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
भीष्मं
भीष्म [m]
द्रोणं
द्रोण [m]
कृपं
कृप [mf]
द्रौणिं
द्रौणि [m]
दुर्योधनविविंशती
दुर्योधन [m]
दुर्योधनविविंशती
विविंशति [m]
अस्मिन्यज्ञे भवन्तो मामनुगृह्णन्तु सर्वशः । इदं वः स्वमहं चैव यदिहास्ति धनं मम । प्रीणयन्तु भवन्तो मां यथेष्टमनियन्त्रिताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अस्मिन्
इदम् [pron]
यज्ञे
यज्ञ [m]
भवन्तो
भवत् [adj]
माम्
मद् [pron]
अनुगृह्णन्तु
अनुग्रह् [9. Ā.]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
इदं
इदम् [pron]
वः
त्वद् [pron]
स्वम्
स्व [n]
अहं
मद् [pron]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
यद्
यद् [pron]
इहास्ति
इह [ind]
इहास्ति
अस् [2. P.]
धनं
धन [n]
मम
मद् [pron]
प्रीणयन्तु
प्रीणय् [10. Ā.]
भवन्तो
भवत् [adj]
मां
मद् [pron]
यथेष्टम्
यथेष्ट [adj]
अनियन्त्रिताः
अनियन्त्रित [adj]
एवमुक्त्वा स तान्सर्वान्दीक्षितः पाण्डवाग्रजः । युयोज ह यथायोगमधिकारेष्वनन्तरम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्त्वा
वच् [2. P.]
स
तद् [pron]
तान्
तद् [pron]
सर्वान्
सर्व [pron]
दीक्षितः
दीक्षय् [10. Ā.]
पाण्डवाग्रजः
पाण्डव [m]
पाण्डवाग्रजः
अग्रज [m]
युयोज
युज् [6. Ā.]
ह
ह [ind]
यथायोगम्
यथायोगम् [ind]
अधिकारेष्वनन्तरम्
अधिकार [m]
अधिकारेष्वनन्तरम्
अनन्तरम् [ind]
भक्ष्यभोज्याधिकारेषु दुःशासनमयोजयत् । परिग्रहे ब्राह्मणानामश्वत्थामानमुक्तवान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भक्ष्यभोज्याधिकारेषु
भक्ष्य [n]
भक्ष्यभोज्याधिकारेषु
भोज्य [n]
भक्ष्यभोज्याधिकारेषु
अधिकार [m]
दुःशासनम्
दुःशासन [m]
अयोजयत्
योजय् [10. Ā.]
परिग्रहे
परिग्रह [m]
ब्राह्मणानाम्
ब्राह्मण [m]
अश्वत्थामानम्
अश्वत्थामन् [m]
उक्तवान्
वच् [2. P.]
राज्ञां तु प्रतिपूजार्थं संजयं संन्ययोजयत् । कृताकृतपरिज्ञाने भीष्मद्रोणौ महामती ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राज्ञां
राजन् [m]
तु
तु [ind]
प्रतिपूजार्थं
प्रतिपूजा [f]
प्रतिपूजार्थं
अर्थ [mn]
संजयं
संजय [m]
संन्ययोजयत्
संनियोजय् [10. P.]
कृताकृतपरिज्ञाने
कृ [2. Ā.]
कृताकृतपरिज्ञाने
अकृत [adj]
कृताकृतपरिज्ञाने
परिज्ञान [n]
भीष्मद्रोणौ
भीष्म [m]
भीष्मद्रोणौ
द्रोण [m]
महामती
महत् [adj]
महामती
मति [f]
हिरण्यस्य सुवर्णस्य रत्नानां चान्ववेक्षणे । दक्षिणानां च वै दाने कृपं राजा न्ययोजयत् । तथान्यान्पुरुषव्याघ्रांस्तस्मिंस्तस्मिन्न्ययोजयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हिरण्यस्य
हिरण्य [n]
सुवर्णस्य
सुवर्ण [n]
रत्नानां
रत्न [mn]
चान्ववेक्षणे
च [ind]
चान्ववेक्षणे
अन्ववेक्षण [n]
दक्षिणानां
दक्षिणा [f]
च
च [ind]
वै
वै [ind]
दाने
दान [n]
कृपं
कृप [mf]
राजा
राजन् [m]
न्ययोजयत्
नियोजय् [10. Ā.]
तथान्यान्
तथा [ind]
तथान्यान्
अन्य [pron]
पुरुषव्याघ्रांस्तस्मिंस्तस्मिन्न्ययोजयत्
पुरुष [m]
पुरुषव्याघ्रांस्तस्मिंस्तस्मिन्न्ययोजयत्
व्याघ्र [m]
पुरुषव्याघ्रांस्तस्मिंस्तस्मिन्न्ययोजयत्
तद् [pron]
पुरुषव्याघ्रांस्तस्मिंस्तस्मिन्न्ययोजयत्
तद् [pron]
पुरुषव्याघ्रांस्तस्मिंस्तस्मिन्न्ययोजयत्
नियोजय् [10. Ā.]
बाह्लिको धृतराष्ट्रश्च सोमदत्तो जयद्रथः । नकुलेन समानीताः स्वामिवत्तत्र रेमिरे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बाह्लिको
बाह्लिक [m]
धृतराष्ट्रश्च
धृतराष्ट्र [m]
धृतराष्ट्रश्च
च [ind]
सोमदत्तो
सोमदत्त [m]
जयद्रथः
जयद्रथ [m]
नकुलेन
नकुल [m]
समानीताः
समानी [1. Ā.]
स्वामिवत्
स्वामिन् [m]
स्वामिवत्
वत् [ind]
तत्र
तत्र [ind]
रेमिरे
रम् [4. Ā.]
क्षत्ता व्ययकरस्त्वासीद्विदुरः सर्वधर्मवित् । दुर्योधनस्त्वर्हणानि प्रतिजग्राह सर्वशः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्षत्ता
क्षत्तृ [m]
व्ययकरस्त्वासीद्
व्यय [m]
व्ययकरस्त्वासीद्
कर [adj]
व्ययकरस्त्वासीद्
तु [ind]
व्ययकरस्त्वासीद्
अस् [2. P.]
विदुरः
विदुर [m]
सर्वधर्मवित्
सर्व [pron]
सर्वधर्मवित्
धर्म [mn]
सर्वधर्मवित्
विद् [adj]
दुर्योधनस्त्वर्हणानि
दुर्योधन [m]
दुर्योधनस्त्वर्हणानि
तु [ind]
दुर्योधनस्त्वर्हणानि
अर्हण [n]
प्रतिजग्राह
प्रतिग्रह् [9. Ā.]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
सर्वलोकः समावृत्तः पिप्रीषुः फलमुत्तमम् । द्रष्टुकामः सभां चैव धर्मराजं च पाण्डवम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वलोकः
सर्व [pron]
सर्वलोकः
लोक [m]
समावृत्तः
समावृत् [3. P.]
पिप्रीषुः
पिप्रीषु [adj]
फलम्
फल [n]
उत्तमम्
उत्तम [adj]
द्रष्टुकामाः
द्रष्टु [m]
द्रष्टुकामाः
काम [m]
सभां
सभा [f]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
धर्मराजं
धर्मराज [m]
च
च [ind]
पाण्डवम्
पाण्डव [m]
न कश्चिदाहरत्तत्र सहस्रावरमर्हणम् । रत्नैश्च बहुभिस्तत्र धर्मराजमवर्धयन् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
कश्चिद्
कश्चित् [pron]
आहरत्
आहृ [1. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
सहस्रावरम्
सहस्र [mn]
सहस्रावरम्
अवर [adj]
अर्हणम्
अर्हण [n]
रत्नैश्च
रत्न [mn]
रत्नैश्च
च [ind]
बहुभिस्तत्र
बहु [adj]
बहुभिस्तत्र
तत्र [ind]
धर्मराजम्
धर्मराज [m]
अवर्धयन्
वर्धय् [10. Ā.]
कथं नु मम कौरव्यो रत्नदानैः समाप्नुयात् । यज्ञमित्येव राजानः स्पर्धमाना ददुर्धनम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कथं
कथम् [ind]
नु
नु [ind]
मम
मद् [pron]
कौरव्यो
कौरव्य [m]
रत्नदानैः
रत्न [mn]
रत्नदानैः
दान [n]
समाप्नुयात्
समाप् [5. Ā.]
यज्ञम्
यज्ञ [m]
इत्येव
इति [ind]
इत्येव
एव [ind]
राजानः
राजन् [m]
स्पर्धमाना
स्पृध् [6. P.]
ददुर्
दा [1. Ā.]
धनम्
धन [n]
भवनैः सविमानाग्रैः सोदर्कैर्बलसंवृतैः । लोकराजविमानैश्च ब्राह्मणावसथैः सह ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भवनैः
भवन [n]
सविमानाग्रैः
स [ind]
सविमानाग्रैः
विमान [mn]
सविमानाग्रैः
अग्र [n]
सोदर्कैर्
स [ind]
सोदर्कैर्
उदर्क [m]
बलसंवृतैः
बल [mn]
बलसंवृतैः
संवृ [9. P.]
लोकराजविमानैश्च
लोक [m]
लोकराजविमानैश्च
राजन् [m]
लोकराजविमानैश्च
विमान [mn]
लोकराजविमानैश्च
च [ind]
ब्राह्मणावसथैः
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणावसथैः
आवसथ [m]
सह
सह [ind]
कृतैरावसथैर्दिव्यैर्विमानप्रतिमैस्तथा । विचित्रै रत्नवद्भिश्च ऋद्ध्या परमया युतैः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृतैर्
कृ [2. Ā.]
आवसथैर्
आवसथ [m]
दिव्यैर्
दिव्य [adj]
विमानप्रतिमैस्तथा
विमान [mn]
विमानप्रतिमैस्तथा
प्रतिम [adj]
विमानप्रतिमैस्तथा
तथा [ind]
विचित्रै
विचित्र [adj]
रत्नवद्भिश्च
रत्नवत् [adj]
रत्नवद्भिश्च
च [ind]
ऋद्ध्या
ऋद्धि [f]
परमया
परम [adj]
युतैः
युत [adj]
राजभिश्च समावृत्तैरतीवश्रीसमृद्धिभिः । अशोभत सदो राजन्कौन्तेयस्य महात्मनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
राजभिश्च
राजन् [m]
राजभिश्च
च [ind]
समावृत्तैर्
समावृत् [3. P.]
अतीवश्रीसमृद्धिभिः
अतीव [ind]
अतीवश्रीसमृद्धिभिः
श्री [f]
अतीवश्रीसमृद्धिभिः
समृद्धिन् [adj]
अशोभत
शुभ् [6. Ā.]
सदो
सदस् [n]
राजन्
राजन् [m]
कौन्तेयस्य
कौन्तेय [m]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
ऋद्ध्या च वरुणं देवं स्पर्धमानो युधिष्ठिरः । षडग्निनाथ यज्ञेन सोऽयजद्दक्षिणावता । सर्वाञ्जनान्सर्वकामैः समृद्धैः समतर्पयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रतिजग्राह
प्रतिग्रह् [9. Ā.]
तत्
तद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
धर्मराजो
धर्मराज [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
षडग्निनाथ
षष् [adj]
षडग्निनाथ
अग्नि [m]
षडग्निनाथ
अथ [ind]
यज्ञेन
यज्ञ [m]
सो
तद् [pron]
ऽयजद्
यज् [2. P.]
दक्षिणावता
दक्षिणावत् [adj]
सर्वाञ्
सर्व [pron]
जनान्
जन [m]
सर्वकामैः
सर्व [pron]
सर्वकामैः
काम [m]
समृद्धैः
समृध् [4. Ā.]
समतर्पयत्
संतर्पय् [10. Ā.]
अन्नवान्बहुभक्ष्यश्च भुक्तवज्जनसंवृतः । रत्नोपहारकर्मण्यो बभूव स समागमः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अन्नवान्
अन्नवत् [adj]
बहुभक्ष्यश्च
बहु [adj]
बहुभक्ष्यश्च
भक्ष्य [n]
बहुभक्ष्यश्च
च [ind]
भुक्तवज्जनसंवृतः
भुज् [6. P.]
भुक्तवज्जनसंवृतः
जन [m]
भुक्तवज्जनसंवृतः
संवृ [9. P.]
रत्नोपहारकर्मण्यो
रत्न [mn]
रत्नोपहारकर्मण्यो
उपहार [mn]
रत्नोपहारकर्मण्यो
कर्मण्य [adj]
बभूव
भू [1. Ā.]
स
तद् [pron]
समागमः
समागम [m]
इडाज्यहोमाहुतिभिर्मन्त्रशिक्षासमन्वितैः । तस्मिन्हि ततृपुर्देवास्तते यज्ञे महर्षिभिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इडाज्यहोमाहुतिभिर्
इडा [f]
इडाज्यहोमाहुतिभिर्
आज्य [n]
इडाज्यहोमाहुतिभिर्
होम [m]
इडाज्यहोमाहुतिभिर्
आहुति [f]
मन्त्रशिक्षासमन्वितैः
मन्त्र [mn]
मन्त्रशिक्षासमन्वितैः
शिक्षा [f]
मन्त्रशिक्षासमन्वितैः
समन्वित [adj]
तस्मिन्
तद् [pron]
हि
हि [ind]
ततृपुर्
तृप् [6. P.]
देवास्तते
देव [m]
देवास्तते
तन् [8. Ā.]
यज्ञे
यज्ञ [m]
महर्षिभिः
महत् [adj]
महर्षिभिः
ऋषि [m]
यथा देवास्तथा विप्रा दक्षिणान्नमहाधनैः । ततृपुः सर्ववर्णाश्च तस्मिन्यज्ञे मुदान्विताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथा
यथा [ind]
देवास्तथा
देव [m]
देवास्तथा
तथा [ind]
विप्रा
विप्र [m]
दक्षिणान्नमहाधनैः
दक्षिणा [f]
दक्षिणान्नमहाधनैः
अन्न [n]
दक्षिणान्नमहाधनैः
महत् [adj]
दक्षिणान्नमहाधनैः
धन [n]
ततृपुः
तृप् [6. P.]
सर्ववर्णाश्च
सर्व [pron]
सर्ववर्णाश्च
वर्ण [mn]
सर्ववर्णाश्च
च [ind]
तस्मिन्
तद् [pron]
यज्ञे
यज्ञ [m]
मुदान्विताः
मुद् [f]
मुदान्विताः
अन्वित [adj]