Sabhāparva Adhyāya 25
सभापर्व • अध्यायः 25
Sabhāparva Adhyāya 25 of the classical Mahābhārata with 21 verses.
Total: 21 Verses
•
Citations: MBh 2.25.1–21
•
250 Lexicon Terms
स श्वेतपर्वतं वीरः समतिक्रम्य भारत । देशं किंपुरुषावासं द्रुमपुत्रेण रक्षितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
श्वेतपर्वतं
श्वेतपर्वत [m]
वीरः
वीर [m]
समतिक्रम्य
समतिक्रम् [6. P.]
भारत
भारत [m]
देशं
देश [m]
किंपुरुषावासं
किम्पुरुष [mn]
किंपुरुषावासं
आवास [m]
द्रुमपुत्रेण
द्रुमपुत्र [m]
रक्षितम्
रक्ष् [4. P.]
महता संनिपातेन क्षत्रियान्तकरेण ह । व्यजयत्पाण्डवश्रेष्ठः करे चैव न्यवेशयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महता
महत् [adj]
संनिपातेन
संनिपात [m]
क्षत्रियान्तकरेण
क्षत्रिय [m]
क्षत्रियान्तकरेण
अन्त [m]
क्षत्रियान्तकरेण
कर [adj]
ह
ह [ind]
व्यजयत्
विजि [1. Ā.]
पाण्डवश्रेष्ठः
पाण्डव [m]
पाण्डवश्रेष्ठः
श्रेष्ठ [adj]
करे
कर [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
न्यवेशयत्
निवेशय् [10. Ā.]
तं जित्वा हाटकं नाम देशं गुह्यकरक्षितम् । पाकशासनिरव्यग्रः सहसैन्यः समासदत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
जित्वा
जि [9. P.]
हाटकं
हाटक [m]
नाम
नाम [ind]
देशं
देश [m]
गुह्यकरक्षितम्
गुह्यक [m]
गुह्यकरक्षितम्
रक्ष् [4. P.]
पाकशासनिर्
पाकशासन [m]
अव्यग्रः
अव्यग्र [adj]
सहसैन्यः
सह [ind]
सहसैन्यः
सैन्य [n]
समासदत्
समासद् [2. P.]
तांस्तु सान्त्वेन निर्जित्य मानसं सर उत्तमम् । ऋषिकुल्याश्च ताः सर्वा ददर्श कुरुनन्दनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तांस्तु
तद् [pron]
तांस्तु
तु [ind]
सान्त्वेन
सान्त्व [n]
निर्जित्य
निर्जि [1. P.]
मानसं
मानस [n]
सर
सरस् [n]
उत्तमम्
उत्तम [adj]
ऋषिकुल्याश्च
ऋषिकुल्या [f]
ऋषिकुल्याश्च
च [ind]
ताः
तद् [pron]
सर्वा
सर्व [pron]
ददर्श
दृश् [6. P.]
कुरुनन्दनः
कुरु [m]
कुरुनन्दनः
नन्दन [m]
सरो मानसमासाद्य हाटकानभितः प्रभुः । गन्धर्वरक्षितं देशं व्यजयत्पाण्डवस्ततः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सरो
सरस् [n]
मानसम्
मानस [n]
आसाद्य
आसादय् [10. Ā.]
हाटकान्
हाटक [m]
अभितः
अभितस् [ind]
प्रभुः
प्रभु [adj]
गन्धर्वरक्षितं
गन्धर्व [m]
गन्धर्वरक्षितं
रक्ष् [4. P.]
देशं
देश [m]
व्यजयत्
विजि [1. Ā.]
पाण्डवस्ततः
पाण्डव [m]
पाण्डवस्ततः
ततस् [ind]
तत्र तित्तिरिकल्माषान्मण्डूकाक्षान्हयोत्तमान् । लेभे स करमत्यन्तं गन्धर्वनगरात्तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
तित्तिरिकल्माषान्मण्डूकाक्षान्
तित्तिरि [m]
तित्तिरिकल्माषान्मण्डूकाक्षान्
कल्माष [adj]
तित्तिरिकल्माषान्मण्डूकाक्षान्
मण्डूक [m]
तित्तिरिकल्माषान्मण्डूकाक्षान्
अक्ष [n]
हयोत्तमान्
हय [m]
हयोत्तमान्
उत्तम [adj]
लेभे
लभ् [1. P.]
स
तद् [pron]
करम्
कर [m]
अत्यन्तं
अत्यन्त [adj]
गन्धर्वनगरात्
गन्धर्व [m]
गन्धर्वनगरात्
नगर [mn]
तदा
तदा [ind]
उत्तरं हरिवर्षं तु समासाद्य स पाण्डवः । इयेष जेतुं तं देशं पाकशासननन्दनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उत्तरं
उत्तर [adj]
हरिवर्षं
हरिवर्ष [n]
तु
तु [ind]
समासाद्य
समासादय् [10. P.]
स
तद् [pron]
पाण्डवः
पाण्डव [m]
इयेष
इष् [1. P.]
जेतुं
जि [9. P.]
तं
तद् [pron]
देशं
देश [m]
पाकशासननन्दनः
पाकशासन [m]
पाकशासननन्दनः
नन्दन [m]
तत एनं महाकाया महावीर्या महाबलाः । द्वारपालाः समासाद्य हृष्टा वचनमब्रुवन् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्रूरो
क्रूर [adj]
मानुषमांसादो
मानुष [adj]
मानुषमांसादो
मांस [n]
मानुषमांसादो
आद [adj]
महावीर्यो
महत् [adj]
महावीर्यो
वीर्य [n]
महाबलः
महत् [adj]
महाबलः
बल [mn]
द्वारपालाः
द्वारपाल [m]
समासाद्य
समासादय् [10. P.]
हृष्टा
हृष् [1. P.]
वचनम्
वचन [n]
अब्रुवन्
ब्रू [2. Ā.]
पार्थ नेदं त्वया शक्यं पुरं जेतुं कथंचन । उपावर्तस्व कल्याण पर्याप्तमिदमच्युत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पार्थ
पार्थ [m]
नेदं
न [ind]
नेदं
इदम् [pron]
त्वया
त्वद् [pron]
शक्यं
शक् [4. P.]
पुरं
पुर [n]
जेतुं
जि [9. P.]
कथंचन
कथंचन [ind]
उपावर्तस्व
उपावृत् [1. Ā.]
कल्याण
कल्याण [adj]
पर्याप्तम्
पर्याप् [5. Ā.]
इदम्
इदम् [pron]
अच्युत
अच्युत [adj]
इदं पुरं यः प्रविशेद्ध्रुवं स न भवेन्नरः । प्रीयामहे त्वया वीर पर्याप्तो विजयस्तव ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इदं
इदम् [pron]
पुरं
पुर [n]
यः
यद् [pron]
प्रविशेद्
प्रविश् [4. P.]
ध्रुवं
ध्रुवम् [ind]
स
तद् [pron]
न
न [ind]
भवेन्नरः
भू [1. Ā.]
भवेन्नरः
नर [m]
प्रीयामहे
प्री [9. Ā.]
त्वया
त्वद् [pron]
वीर
वीर [m]
पर्याप्तो
पर्याप् [5. Ā.]
विजयस्तव
विजय [m]
विजयस्तव
त्वद् [pron]
न चापि किंचिज्जेतव्यमर्जुनात्र प्रदृश्यते । उत्तराः कुरवो ह्येते नात्र युद्धं प्रवर्तते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
किंचिज्जेतव्यम्
कश्चित् [pron]
किंचिज्जेतव्यम्
जि [9. P.]
अर्जुनात्र
अर्जुन [m]
अर्जुनात्र
अत्र [ind]
प्रदृश्यते
प्रदृश् [4. Ā.]
उत्तराः
उत्तर [adj]
कुरवो
कुरु [m]
ह्येते
हि [ind]
ह्येते
एतद् [pron]
नात्र
न [ind]
नात्र
अत्र [ind]
युद्धं
युद्ध [n]
प्रवर्तते
प्रवृत् [1. Ā.]
प्रविष्टश्चापि कौन्तेय नेह द्रक्ष्यसि किंचन । न हि मानुषदेहेन शक्यमत्राभिवीक्षितुम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रविष्टश्चापि
प्रविश् [4. P.]
प्रविष्टश्चापि
च [ind]
प्रविष्टश्चापि
अपि [ind]
कौन्तेय
कौन्तेय [m]
नेह
न [ind]
नेह
इह [ind]
द्रक्ष्यसि
दृश् [6. P.]
किंचन
कश्चन [pron]
न
न [ind]
हि
हि [ind]
मानुषदेहेन
मानुष [adj]
मानुषदेहेन
देह [mn]
शक्यम्
शक् [4. P.]
अत्राभिवीक्षितुम्
अत्र [ind]
अत्राभिवीक्षितुम्
अभिवीक्ष् [1. P.]
अथेह पुरुषव्याघ्र किंचिदन्यच्चिकीर्षसि । तद्ब्रवीहि करिष्यामो वचनात्तव भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
तथा
तथा [ind]
पुरुषव्याघ्रा
पुरुष [m]
पुरुषव्याघ्रा
व्याघ्र [m]
निहत्य
निहन् [2. Ā.]
बकराक्षसम्
बक [m]
बकराक्षसम्
राक्षस [m]
तद्
तद् [pron]
ब्रवीहि
ब्रू [2. Ā.]
करिष्यामो
कृ [2. Ā.]
वचनात्
वचन [n]
तव
त्वद् [pron]
भारत
भारत [m]
ततस्तानब्रवीद्राजन्नर्जुनः पाकशासनिः । पार्थिवत्वं चिकीर्षामि धर्मराजस्य धीमतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सहितांस्तान्महाराज
सहित [adj]
सहितांस्तान्महाराज
तद् [pron]
सहितांस्तान्महाराज
महत् [adj]
सहितांस्तान्महाराज
राज [m]
व्यजयत्
विजि [1. Ā.]
पाकशासनिः
पाकशासन [m]
गुरोर्
गुरु [m]
इङ्गितम्
इङ्गित [n]
आज्ञाय
आज्ञा [9. P.]
धर्मराजस्य
धर्मराज [m]
धीमतः
धीमत् [adj]
न प्रवेक्ष्यामि वो देशं बाध्यत्वं यदि मानुषैः । युधिष्ठिराय यत्किंचित्करवन्नः प्रदीयताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
प्रवेक्ष्यामि
प्रविश् [4. P.]
वो
त्वद् [pron]
देशं
देश [m]
बाध्यत्वं
बाध् [1. P.]
बाध्यत्वं
त्व [n]
यदि
यदि [ind]
मानुषैः
मानुष [m]
युधिष्ठिराय
युधिष्ठिर [m]
यत्
यद् [pron]
किंचित्
कश्चित् [pron]
करवन्नः
करवत् [adj]
करवन्नः
मद् [pron]
प्रदीयताम्
प्रदा [3. Ā.]
ततो दिव्यानि वस्त्राणि दिव्यान्याभरणानि च । मोकाजिनानि दिव्यानि तस्मै ते प्रददुः करम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मुक्तावैडूर्यचित्राणि
मुक्ता [f]
मुक्तावैडूर्यचित्राणि
वैडूर्य [n]
मुक्तावैडूर्यचित्राणि
चित्र [adj]
हैमान्याभरणानि
हैम [adj]
हैमान्याभरणानि
आभरण [n]
च
च [ind]
मोकाजिनानि
मोक [m]
मोकाजिनानि
अजिन [n]
दिव्यानि
दिव्य [adj]
तस्मै
तद् [pron]
ते
तद् [pron]
प्रददुः
प्रदा [3. Ā.]
करम्
कर [m]
एवं स पुरुषव्याघ्रो विजिग्ये दिशमुत्तराम् । संग्रामान्सुबहून्कृत्वा क्षत्रियैर्दस्युभिस्तथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
स
तद् [pron]
पुरुषव्याघ्रो
पुरुष [m]
पुरुषव्याघ्रो
व्याघ्र [m]
विजिग्ये
विजि [1. Ā.]
दिशम्
दिश् [f]
उत्तराम्
उत्तर [adj]
संग्रामान्
संग्राम [mn]
सुबहून्
सु [ind]
सुबहून्
बहु [adj]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
क्षत्रियैर्
क्षत्रिय [m]
दस्युभिस्तथा
दस्यु [m]
दस्युभिस्तथा
तथा [ind]
स विनिर्जित्य राज्ञस्तान्करे च विनिवेश्य ह । धनान्यादाय सर्वेभ्यो रत्नानि विविधानि च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
विनिर्जित्य
विनिर्जि [1. P.]
राज्ञस्तान्
राजन् [m]
राज्ञस्तान्
तद् [pron]
करे
कर [m]
च
च [ind]
विनिवेश्य
विनिवेशय् [10. P.]
ह
ह [ind]
समुपादाय
समुपादा [3. Ā.]
रत्नानि
रत्न [mn]
वसूनि
वसु [n]
विविधानि
विविध [adj]
च
च [ind]
हयांस्तित्तिरिकल्माषाञ्शुकपत्रनिभानपि । मयूरसदृशांश्चान्यान्सर्वाननिलरंहसः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हयांस्तित्तिरिकल्माषाञ्
हय [m]
हयांस्तित्तिरिकल्माषाञ्
तित्तिरि [m]
हयांस्तित्तिरिकल्माषाञ्
कल्माष [adj]
शुकपत्रनिभान्
शुक [m]
शुकपत्रनिभान्
पत्त्र [mn]
शुकपत्रनिभान्
निभ [adj]
अपि
अपि [ind]
मयूरसदृशांश्चान्यान्
मयूर [m]
मयूरसदृशांश्चान्यान्
सदृश [adj]
मयूरसदृशांश्चान्यान्
च [ind]
मयूरसदृशांश्चान्यान्
अन्य [pron]
सर्वान्
सर्व [pron]
अनिलरंहसः
अनिल [m]
अनिलरंहसः
रंहस् [n]
वृतः सुमहता राजन्बलेन चतुरङ्गिणा । आजगाम पुनर्वीरः शक्रप्रस्थं पुरोत्तमम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वृतः
वृ [1. Ā.]
सुमहता
सु [ind]
सुमहता
महत् [adj]
राजन्
राजन् [m]
बलेन
बल [mn]
चतुरङ्गिणा
चतुरङ्गिन् [adj]
आजगाम
आगम् [6. P.]
पुनर्
पुनर् [ind]
वीरः
वीर [m]
शक्रप्रस्थं
शक्रप्रस्थ [n]
पुरोत्तमम्
पुर [n]
पुरोत्तमम्
उत्तम [adj]