Canonical Ref: MBh 14.55.15
Sanskrit (Devanāgarī)
गौतमस्त्वब्रवीद्विप्रमुत्तङ्कं प्रीतमानसः । कस्मात्तात तवाद्येह शोकोत्तरमिदं मनः । स स्वैरं ब्रूहि विप्रर्षे श्रोतुमिच्छामि ते वचः ॥
English Scholarly Translation
The Earth herself was unable to hold those tear-drops of Utanka. With a pleased heart, Gautama then said to the twice-born Utanka, 'Why, O son, is your mind so afflicted with grief today? Tell me calmly and quietly, O learned Rishi, for I wish to hear it in full.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
गौतमस्त्वब्रवीद्
Lemma: गौतम
POS: m
गौतमस्त्वब्रवीद्
Lemma: तु
POS: ind
गौतमस्त्वब्रवीद्
Lemma: ब्रू
POS: 2. Ā. • Verb: अब्रवीत्
विप्रम्
Lemma: विप्र
POS: m
उत्तङ्कं
Lemma: उत्तङ्क
POS: m
प्रीतमानसः
Lemma: प्री
POS: 9. Ā.
प्रीतमानसः
Lemma: मानस
POS: n
कस्मात्
Lemma: कस्मात्
POS: ind
तात
Lemma: तात
POS: m
तवाद्येह
Lemma: त्वद्
POS: pron
तवाद्येह
Lemma: अद्य
POS: ind
तवाद्येह
Lemma: इह
POS: ind
शोकोत्तरम्
Lemma: शोक
POS: m
शोकोत्तरम्
Lemma: उत्तर
POS: adj
इदं
Lemma: इदम्
POS: pron
मनः
Lemma: मनस्
POS: n
स
Lemma: तद्
POS: pron
स्वैरं
Lemma: स्वैर
POS: adj
ब्रूहि
Lemma: ब्रू
POS: 2. Ā. • Verb: ब्रूहि
विप्रर्षे
Lemma: विप्र
POS: m
विप्रर्षे
Lemma: ऋषि
POS: m
श्रोतुम्
Lemma: श्रु
POS: 4. P.
इच्छामि
Lemma: इष्
POS: 1. P. • Verb: इच्छामि
ते
Lemma: त्वद्
POS: pron
वचः
Lemma: वचस्
POS: n
Canonical CTS URN Reference
Mahābhārata, MBh 14.55.15. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.