Ādiparva Adhyāya 170
आदिपर्व • अध्यायः 170
Ādiparva Adhyāya 170 of the classical Mahābhārata with 22 verses.
Total: 22 Verses
•
Citations: MBh 1.170.1–22
•
250 Lexicon Terms
नाहं गृह्णामि वस्तात दृष्टीर्नास्ति रुषान्विता । अयं तु भार्गवो नूनमूरुजः कुपितोऽद्य वः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नाहं
न [ind]
नाहं
मद् [pron]
गृह्णामि
ग्रह् [6. Ā.]
वस्तात
त्वद् [pron]
वस्तात
तात [m]
दृष्टीर्
दृष्टि [f]
नास्ति
न [ind]
नास्ति
अस् [2. P.]
रुषान्विता
रुषा [f]
रुषान्विता
अन्वित [adj]
अयं
इदम् [pron]
तु
तु [ind]
भार्गवो
भार्गव [m]
नूनम्
नूनम् [ind]
ऊरुजः
ऊरु [mf]
ऊरुजः
ज [adj]
कुपितो
कुप् [4. Ā.]
ऽद्य
अद्य [ind]
वः
त्वद् [pron]
तेन चक्षूंषि वस्तात नूनं कोपान्महात्मना । स्मरता निहतान्बन्धूनादत्तानि न संशयः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेन
तद् [pron]
चक्षूंषि
चक्षुस् [n]
वस्तात
त्वद् [pron]
वस्तात
तात [m]
नूनं
नूनम् [ind]
कोपान्
कोप [m]
महात्मना
महात्मन् [m]
स्मरता
स्मृ [1. Ā.]
निहतान्
निहन् [2. Ā.]
बन्धून्
बन्धु [m]
आदत्तानि
आदा [4. Ā.]
न
न [ind]
संशयः
संशय [m]
गर्भानपि यदा यूयं भृगूणां घ्नत पुत्रकाः । तदायमूरुणा गर्भो मया वर्षशतं धृतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गर्भान्
गर्भ [m]
अपि
अपि [ind]
यदा
यदा [ind]
यूयं
त्वद् [pron]
भृगूणां
भृगु [m]
घ्नत
हन् [6. P.]
पुत्रकाः
पुत्रक [m]
तदायम्
तदा [ind]
तदायम्
इदम् [pron]
ऊरुणा
ऊरु [mf]
गर्भो
गर्भ [m]
मया
मद् [pron]
वर्षशतं
वर्ष [mn]
वर्षशतं
शत [mn]
धृतः
धृ [4. P.]
षडङ्गश्चाखिलो वेद इमं गर्भस्थमेव हि । विवेश भृगुवंशस्य भूयः प्रियचिकीर्षया ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
षडङ्गश्चाखिलो
षष् [adj]
षडङ्गश्चाखिलो
अङ्ग [n]
षडङ्गश्चाखिलो
च [ind]
षडङ्गश्चाखिलो
अखिल [adj]
वेद
वेद [m]
इमं
इदम् [pron]
गर्भस्थम्
गर्भ [m]
गर्भस्थम्
स्थ [adj]
एव
एव [ind]
हि
हि [ind]
विवेश
विश् [4. P.]
भृगुवंशस्य
भृगु [m]
भृगुवंशस्य
वंश [m]
भूयः
भूयस् [ind]
प्रियचिकीर्षया
प्रिय [n]
प्रियचिकीर्षया
चिकीर्षा [f]
सोऽयं पितृवधान्नूनं क्रोधाद्वो हन्तुमिच्छति । तेजसा यस्य दिव्येन चक्षूंषि मुषितानि वः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सो
तद् [pron]
ऽयं
इदम् [pron]
पितृवधान्
पितृ [m]
पितृवधान्
वध [m]
नूनं
नूनम् [ind]
क्रोधाद्
क्रोध [m]
वो
त्वद् [pron]
हन्तुम्
हन् [6. P.]
इच्छति
इष् [1. P.]
तेजसा
तेजस् [n]
यस्य
यद् [pron]
दिव्येन
दिव्य [adj]
चक्षूंषि
चक्षुस् [n]
मुषितानि
मुष् [9. Ā.]
वः
त्वद् [pron]
तमिमं तात याचध्वमौर्वं मम सुतोत्तमम् । अयं वः प्रणिपातेन तुष्टो दृष्टीर्विमोक्ष्यति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
इमं
इदम् [pron]
तात
तात [m]
याचध्वम्
याच् [1. Ā.]
और्वं
और्व [m]
मम
मद् [pron]
सुतोत्तमम्
सुत [m]
सुतोत्तमम्
उत्तम [adj]
अयं
इदम् [pron]
वः
त्वद् [pron]
प्रणिपातेन
प्रणिपात [m]
तुष्टो
तुष् [4. Ā.]
दृष्टीर्
दृष्टि [f]
विमोक्ष्यति
विमुच् [6. Ā.]
एवमुक्तास्ततः सर्वे राजानस्ते तमूरुजम् । ऊचुः प्रसीदेति तदा प्रसादं च चकार सः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्तास्ततः
वच् [2. P.]
उक्तास्ततः
ततस् [ind]
सर्वे
सर्व [pron]
राजानस्ते
राजन् [m]
राजानस्ते
तद् [pron]
तम्
तद् [pron]
ऊरुजम्
ऊरु [mf]
ऊरुजम्
ज [adj]
ऊचुः
वच् [2. P.]
प्रसीदेति
प्रसद् [1. Ā.]
प्रसीदेति
इति [ind]
तदा
तदा [ind]
प्रसादं
प्रसाद [m]
च
च [ind]
चकार
कृ [2. Ā.]
सः
तद् [pron]
अनेनैव च विख्यातो नाम्ना लोकेषु सत्तमः । स और्व इति विप्रर्षिरूरुं भित्त्वा व्यजायत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनेनैव
इदम् [pron]
अनेनैव
एव [ind]
च
च [ind]
विख्यातो
विख्या [2. P.]
नाम्ना
नामन् [n]
लोकेषु
लोक [m]
सत्तमः
सत्तम [adj]
स
तद् [pron]
और्व
और्व [m]
इति
इति [ind]
विप्रर्षिर्
विप्रर्षि [m]
ऊरुं
ऊरु [mf]
भित्त्वा
भिद् [6. P.]
व्यजायत
विजन् [4. P.]
चक्षूंषि प्रतिलभ्याथ प्रतिजग्मुस्ततो नृपाः । भार्गवस्तु मुनिर्मेने सर्वलोकपराभवम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चक्षूंषि
चक्षुस् [n]
प्रतिलभ्याथ
प्रतिलभ् [1. Ā.]
प्रतिलभ्याथ
अथ [ind]
प्रतिजग्मुस्ततो
प्रतिगम् [1. Ā.]
प्रतिजग्मुस्ततो
ततस् [ind]
नृपाः
नृप [m]
भार्गवस्तु
भार्गव [m]
भार्गवस्तु
तु [ind]
मुनिर्
मुनि [m]
मेने
मन् [8. P.]
सर्वलोकपराभवम्
सर्व [pron]
सर्वलोकपराभवम्
लोक [m]
सर्वलोकपराभवम्
पराभव [m]
स चक्रे तात लोकानां विनाशाय महामनाः । सर्वेषामेव कार्त्स्न्येन मनः प्रवणमात्मनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
तात
तात [m]
लोकानां
लोक [m]
विनाशाय
विनाश [m]
महामनाः
महामनस् [adj]
सर्वेषाम्
सर्व [pron]
एव
एव [ind]
कार्त्स्न्येन
कार्त्स्न्य [n]
मनः
मनस् [n]
प्रवणम्
प्रवण [adj]
आत्मनः
आत्मन् [m]
इच्छन्नपचितिं कर्तुं भृगूणां भृगुसत्तमः । सर्वलोकविनाशाय तपसा महतैधितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इच्छन्न्
इष् [1. P.]
अपचितिं
अपचिति [f]
कर्तुं
कृ [2. Ā.]
भृगूणां
भृगु [m]
भृगुसत्तमः
भृगु [m]
भृगुसत्तमः
सत्तम [adj]
सर्वलोकविनाशाय
सर्व [pron]
सर्वलोकविनाशाय
लोक [m]
सर्वलोकविनाशाय
विनाश [m]
मतिं
मति [f]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
महामनाः
महामनस् [adj]
तापयामास लोकान्स सदेवासुरमानुषान् । तपसोग्रेण महता नन्दयिष्यन्पितामहान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तापयामास
तापय् [10. Ā.]
लोकान्
लोक [m]
स
तद् [pron]
सदेवासुरमानुषान्
स [ind]
सदेवासुरमानुषान्
देव [m]
सदेवासुरमानुषान्
असुर [m]
सदेवासुरमानुषान्
मानुष [m]
तपसोग्रेण
तपस् [n]
तपसोग्रेण
उग्र [adj]
महता
महत् [adj]
नन्दयिष्यन्
नन्दय् [10. Ā.]
पितामहान्
पितामह [m]
ततस्तं पितरस्तात विज्ञाय भृगुसत्तमम् । पितृलोकादुपागम्य सर्व ऊचुरिदं वचः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तं
ततस् [ind]
ततस्तं
तद् [pron]
पितरस्तात
पितृ [m]
पितरस्तात
तात [m]
विज्ञाय
विज्ञा [9. Ā.]
भृगुसत्तमम्
भृगु [m]
भृगुसत्तमम्
सत्तम [adj]
पितृलोकाद्
पितृ [m]
पितृलोकाद्
लोक [m]
उपागम्य
उपागम् [1. P.]
सर्व
सर्व [pron]
ऊचुर्
वच् [2. P.]
इदं
इदम् [pron]
वचः
वचस् [n]
और्व दृष्टः प्रभावस्ते तपसोग्रस्य पुत्रक । प्रसादं कुरु लोकानां नियच्छ क्रोधमात्मनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
और्व
और्व [m]
दृष्टः
दृश् [6. P.]
प्रभावस्ते
प्रभाव [m]
प्रभावस्ते
त्वद् [pron]
तपसोग्रस्य
तपस् [n]
तपसोग्रस्य
उग्र [adj]
पुत्रक
पुत्रक [m]
प्रसादं
प्रसाद [m]
कुरु
कृ [2. Ā.]
लोकानां
लोक [m]
नियच्छ
नियम् [1. Ā.]
क्रोधम्
क्रोध [m]
आत्मनः
आत्मन् [m]
नानीशैर्हि तदा तात भृगुभिर्भावितात्मभिः । वधोऽभ्युपेक्षितः सर्वैः क्षत्रियाणां विहिंसताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नानीशैर्
न [ind]
नानीशैर्
अनीश [adj]
हि
हि [ind]
तदा
तदा [ind]
तात
तात [m]
भृगुभिर्
भृगु [m]
भावितात्मभिः
भावितात्मन् [adj]
वधो
वध [m]
ऽभ्युपेक्षितः
अभ्युपेक्ष् [1. Ā.]
सर्वैः
सर्व [pron]
क्षत्रियाणां
क्षत्रिय [m]
विहिंसताम्
विहिंस् [7. Ā.]
आयुषा हि प्रकृष्टेन यदा नः खेद आविशत् । तदास्माभिर्वधस्तात क्षत्रियैरीप्सितः स्वयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आयुषा
आयुस् [n]
हि
हि [ind]
प्रकृष्टेन
प्रकृष् [6. P.]
यदा
यदा [ind]
नः
मद् [pron]
खेद
खेद [m]
आविशत्
आविश् [6. Ā.]
तदास्माभिर्
तदा [ind]
तदास्माभिर्
मद् [pron]
वधस्तात
वध [m]
वधस्तात
तात [m]
क्षत्रियैर्
क्षत्रिय [m]
ईप्सितः
ईप्सय् [Desid. Ā.]
स्वयम्
स्वयम् [ind]
निखातं तद्धि वै वित्तं केनचिद्भृगुवेश्मनि । वैरायैव तदा न्यस्तं क्षत्रियान्कोपयिष्णुभिः । किं हि वित्तेन नः कार्यं स्वर्गेप्सूनां द्विजर्षभ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
खनताधिगतं
खन् [2. P.]
खनताधिगतं
अधिगम् [1. Ā.]
वित्तं
वित्त [n]
केनचिद्
कश्चित् [pron]
भृगुवेश्मनि
भृगु [m]
भृगुवेश्मनि
वेश्मन् [n]
वैरायैव
वैर [mn]
वैरायैव
एव [ind]
तदा
तदा [ind]
न्यस्तं
न्यस् [2. P.]
क्षत्रियान्
क्षत्रिय [m]
कोपयिष्णुभिः
कोपयिष्णु [adj]
किं
क [pron]
हि
हि [ind]
वित्तेन
वित्त [n]
नः
मद् [pron]
कार्यं
कृ [2. Ā.]
स्वर्गेप्सूनां
स्वर्ग [m]
स्वर्गेप्सूनां
ईप्सु [adj]
द्विजर्षभ
द्विजर्षभ [m]
यदा तु मृत्युरादातुं न नः शक्नोति सर्वशः । तदास्माभिरयं दृष्ट उपायस्तात संमतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदा
यदा [ind]
तु
तु [ind]
मृत्युर्
मृत्यु [m]
आदातुं
आदा [4. Ā.]
न
न [ind]
नः
मद् [pron]
शक्नोति
शक् [4. P.]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]
तदास्माभिर्
तदा [ind]
तदास्माभिर्
मद् [pron]
अयं
इदम् [pron]
दृष्ट
दृश् [6. P.]
उपायस्तात
उपाय [m]
उपायस्तात
तात [m]
संमतः
सम्मन् [8. Ā.]
आत्महा च पुमांस्तात न लोकाँल्लभते शुभान् । ततोऽस्माभिः समीक्ष्यैवं नात्मनात्मा विनाशितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आत्महा
आत्मन् [m]
आत्महा
हन् [adj]
च
च [ind]
पुमांस्तात
पुंस् [m]
पुमांस्तात
तात [m]
न
न [ind]
लोकांल्लभते
लोक [m]
लोकांल्लभते
लभ् [1. P.]
शुभान्
शुभ [adj]
ततो
ततस् [ind]
ऽस्माभिः
मद् [pron]
समीक्ष्यैवं
समीक्ष् [1. Ā.]
समीक्ष्यैवं
एवम् [ind]
नात्मनात्मा
न [ind]
नात्मनात्मा
आत्मन् [m]
नात्मनात्मा
आत्मन् [m]
विनाशितः
विनाशय् [10. Ā.]
न चैतन्नः प्रियं तात यदिदं कर्तुमिच्छसि । नियच्छेदं मनः पापात्सर्वलोकपराभवात् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
चैतन्
च [ind]
चैतन्
एतद् [pron]
नः
मद् [pron]
प्रियं
प्रिय [adj]
तात
तात [m]
यद्
यद् [pron]
इदं
इदम् [pron]
कर्तुम्
कृ [2. Ā.]
इच्छसि
इष् [1. P.]
नियच्छेदं
नियम् [1. Ā.]
नियच्छेदं
इदम् [pron]
मनः
मनस् [n]
पापात्
पाप [adj]
सर्वलोकपराभवात्
सर्व [pron]
सर्वलोकपराभवात्
लोक [m]
सर्वलोकपराभवात्
पराभव [m]
न हि नः क्षत्रियाः केचिन्न लोकाः सप्त पुत्रक । दूषयन्ति तपस्तेजः क्रोधमुत्पतितं जहि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
हि
हि [ind]
नः
मद् [pron]
क्षत्रियाः
क्षत्रिय [m]
केचिन्
कश्चित् [pron]
न
न [ind]
लोकाः
लोक [m]
सप्त
सप्तन् [adj]
पुत्रक
पुत्रक [m]
दूषयन्ति
दूषय् [10. Ā.]
तपस्तेजः
तपस् [n]
तपस्तेजः
तेजस् [n]
क्रोधम्
क्रोध [m]
उत्पतितं
उत्पत् [1. Ā.]
जहि
हा [1. P.]