Canonical Ref: MBh 12.239.18
Sanskrit (Devanāgarī)
यथा कूर्म इहाङ्गानि प्रसार्य विनियच्छति । एवमेवेन्द्रियग्रामं बुद्धिः सृष्ट्वा नियच्छति ॥
English Scholarly Translation
As the tortoise extends its limbs and withdraws them once again within itself, so the Understanding creates the senses and once again withdraws them into itself. The consciousness of ego which arises about what is above the soles of the feet and below the crown of the head, is mainly due to the action of the Understanding.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
यथा
Lemma: यथा
POS: ind
कूर्म
Lemma: कूर्म
POS: m
इहाङ्गानि
Lemma: इह
POS: ind
इहाङ्गानि
Lemma: अङ्ग
POS: n
प्रसार्य
Lemma: प्रसारय्
POS: 10. Ā.
विनियच्छति
Lemma: विनियम्
POS: 1. P. • Verb: विनियच्छति
एवम्
Lemma: एवम्
POS: ind
एवेन्द्रियग्रामं
Lemma: एव
POS: ind
एवेन्द्रियग्रामं
Lemma: इन्द्रिय
POS: n
एवेन्द्रियग्रामं
Lemma: ग्राम
POS: mn
बुद्धिः
Lemma: बुद्धि
POS: f
सृष्ट्वा
Lemma: सृज्
POS: 2. P.
नियच्छति
Lemma: नियम्
POS: 1. Ā. • Verb: नियच्छति
Canonical CTS URN Reference
Mahābhārata, MBh 12.239.18. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.