Canonical Ref: MBh 12.195.22
Sanskrit (Devanāgarī)
महत्सु भूतेषु वसन्ति पञ्च; पञ्चेन्द्रियार्थाश्च तथेन्द्रियेषु । सर्वाणि चैतानि मनोनुगानि; बुद्धिं मनोऽन्वेति मनः स्वभावम् ॥
English Scholarly Translation
The fivefold attributes, (viz., sound, etc.) dwell in the five principal elements. Those fivefold objects of the senses (viz., space, etc.,) live in the (five) senses, All these again follow the mind. The mind follows the Understanding, and the Understanding follows That which exists in its true and pure nature, viz., the Supreme Self.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
महत्सु
Lemma: महत्
POS: adj
भूतेषु
Lemma: भूत
POS: mn
वसन्ति
Lemma: वस्
POS: 2. P. • Verb: वसन्ति
पञ्च
Lemma: पञ्चन्
POS: adj
पञ्चेन्द्रियार्थाश्च
Lemma: पञ्चन्
POS: adj
पञ्चेन्द्रियार्थाश्च
Lemma: इन्द्रिय
POS: n
पञ्चेन्द्रियार्थाश्च
Lemma: अर्थ
POS: mn
पञ्चेन्द्रियार्थाश्च
Lemma: च
POS: ind
तथेन्द्रियेषु
Lemma: तथा
POS: ind
तथेन्द्रियेषु
Lemma: इन्द्रिय
POS: n
सर्वाणि
Lemma: सर्व
POS: pron
चैतानि
Lemma: च
POS: ind
चैतानि
Lemma: एतद्
POS: pron
मनोऽनुगानि
Lemma: मनस्
POS: n
मनोऽनुगानि
Lemma: अनुग
POS: adj
बुद्धिं
Lemma: बुद्धि
POS: f
मनो
Lemma: मनस्
POS: n
ऽन्वेति
Lemma: अन्वि
POS: 2. P. • Verb: अन्वेति
मनः
Lemma: मनस्
POS: n
स्वभावम्
Lemma: स्वभाव
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Mahābhārata, MBh 12.195.22. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.