Ādiparva Adhyāya 152
आदिपर्व • अध्यायः 152
Ādiparva Adhyāya 152 of the classical Mahābhārata with 20 verses.
Total: 20 Verses
•
Citations: MBh 1.152.1–20
•
250 Lexicon Terms
तेन शब्देन वित्रस्तो जनस्तस्याथ रक्षसः । निष्पपात गृहाद्राजन्सहैव परिचारिभिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेन
तद् [pron]
शब्देन
शब्द [m]
वित्रस्तो
वित्रस् [4. Ā.]
जनस्तस्याथ
जन [m]
जनस्तस्याथ
तद् [pron]
जनस्तस्याथ
अथ [ind]
रक्षसः
रक्षस् [n]
निष्पपात
निष्पत् [1. P.]
गृहाद्
गृह [mn]
राजन्
राजन् [m]
सहैव
सह [ind]
सहैव
एव [ind]
परिचारिभिः
परिचारिन् [adj]
तान्भीतान्विगतज्ञानान्भीमः प्रहरतां वरः । सान्त्वयामास बलवान्समये च न्यवेशयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उदतिष्ठज्जलाद्
उत्था [1. Ā.]
उदतिष्ठज्जलाद्
जल [n]
भूयो
भूयस् [ind]
भीमः
भीम [m]
प्रहरतां
प्रहृ [2. P.]
वरः
वर [adj]
सान्त्वयामास
सान्त्वय् [Denom. Ā.]
बलवान्
बलवत् [adj]
समये
समय [m]
च
च [ind]
न्यवेशयत्
निवेशय् [10. Ā.]
न हिंस्या मानुषा भूयो युष्माभिरिह कर्हिचित् । हिंसतां हि वधः शीघ्रमेवमेव भवेदिति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
हिंस्या
हिंस् [7. Ā.]
मानुषा
मानुष [m]
भूयो
भूयस् [ind]
युष्माभिर्
त्वद् [pron]
इह
इह [ind]
कर्हिचित्
कर्हिचित् [ind]
हिंसतां
हिंस् [7. Ā.]
हि
हि [ind]
वधः
वध [m]
शीघ्रम्
शीघ्र [adj]
एवम्
एवम् [ind]
एव
एव [ind]
भवेद्
भू [1. Ā.]
इति
इति [ind]
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तानि रक्षांसि भारत । एवमस्त्विति तं प्राहुर्जगृहुः समयं च तम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
तद्
तद् [pron]
वचनं
वचन [n]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
माता
मातृ [f]
पुत्रम्
पुत्र [m]
अथाब्रवीत्
अथ [ind]
अथाब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
एवम्
एवम् [ind]
अस्त्विति
अस् [2. P.]
अस्त्विति
इति [ind]
तं
तद् [pron]
प्राहुर्
प्राह् [1. P.]
जगृहुः
ग्रह् [6. Ā.]
समयं
समय [m]
च
च [ind]
तम्
तद् [pron]
ततः प्रभृति रक्षांसि तत्र सौम्यानि भारत । नगरे प्रत्यदृश्यन्त नरैर्नगरवासिभिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
प्रभृति
प्रभृति [ind]
रक्षांसि
रक्षस् [n]
तत्र
तत्र [ind]
सौम्यानि
सौम्य [adj]
भारत
भारत [m]
नगरे
नगर [mn]
प्रत्यदृश्यन्त
प्रतिदृश् [4. P.]
नरैर्
नर [m]
नगरवासिभिः
नगर [mn]
नगरवासिभिः
वासिन् [adj]
ततो भीमस्तमादाय गतासुं पुरुषादकम् । द्वारदेशे विनिक्षिप्य जगामानुपलक्षितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
भीमस्तम्
भीम [m]
भीमस्तम्
तद् [pron]
आदाय
आदा [4. Ā.]
गतासुं
गतासु [adj]
पुरुषादकम्
पुरुषादक [djma]
द्वारदेशे
द्वार [n]
द्वारदेशे
देश [m]
विनिक्षिप्य
विनिक्षिप् [6. P.]
जगामानुपलक्षितः
गम् [6. Ā.]
जगामानुपलक्षितः
अनुपलक्षित [adj]
ततः स भीमस्तं हत्वा गत्वा ब्राह्मणवेश्म तत् । आचचक्षे यथावृत्तं राज्ञः सर्वमशेषतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स
तद् [pron]
भीमस्तं
भीम [m]
भीमस्तं
तद् [pron]
हत्वा
हन् [6. P.]
गत्वा
गम् [6. Ā.]
ब्राह्मणवेश्म
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणवेश्म
वेश्मन् [n]
तत्
तद् [pron]
आचचक्षे
आचक्ष् [1. P.]
यथावृत्तं
यथावृत्त [n]
राज्ञः
राजन् [m]
सर्वम्
सर्व [pron]
अशेषतः
अशेषतस् [ind]
ततो नरा विनिष्क्रान्ता नगरात्काल्यमेव तु । ददृशुर्निहतं भूमौ राक्षसं रुधिरोक्षितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
नरा
नर [m]
विनिष्क्रान्ता
विनिष्क्रम् [6. P.]
नगरात्
नगर [mn]
काल्यम्
काल्य [adj]
एव
एव [ind]
तु
तु [ind]
ददृशुर्
दृश् [6. P.]
निहतं
निहन् [2. Ā.]
भूमौ
भूमि [f]
राक्षसं
राक्षस [m]
रुधिरोक्षितम्
रुधिर [n]
रुधिरोक्षितम्
उक्ष् [6. Ā.]
तमद्रिकूटसदृशं विनिकीर्णं भयावहम् । एकचक्रां ततो गत्वा प्रवृत्तिं प्रददुः परे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तम्
तद् [pron]
अद्रिकूटसदृशं
अद्रि [m]
अद्रिकूटसदृशं
कूट [mn]
अद्रिकूटसदृशं
सदृश [adj]
विनिकीर्णं
विनिकृ [6. P.]
भयावहम्
भय [n]
भयावहम्
आवह [adj]
एकचक्रां
एकचक्रा [f]
ततो
ततस् [ind]
गत्वा
गम् [6. Ā.]
प्रवृत्तिं
प्रवृत्ति [f]
प्रददुः
प्रदा [3. Ā.]
परे
पर [pron]
ततः सहस्रशो राजन्नरा नगरवासिनः । तत्राजग्मुर्बकं द्रष्टुं सस्त्रीवृद्धकुमारकाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
सहस्रशो
सहस्रशस् [ind]
राजन्
राजन् [m]
नरा
नर [m]
नगरवासिनः
नगर [mn]
नगरवासिनः
वासिन् [adj]
तत्राजग्मुर्
तत्र [ind]
तत्राजग्मुर्
आगम् [6. P.]
बकं
बक [m]
द्रष्टुं
दृश् [6. P.]
ततस्ते विस्मिताः सर्वे कर्म दृष्ट्वातिमानुषम् । दैवतान्यर्चयां चक्रुः सर्व एव विशां पते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अभवद्
भू [1. Ā.]
विस्मितो
विस्मि [1. P.]
राजा
राजन् [m]
कर्म
कर्मन् [n]
दृष्ट्वातिमानुषम्
दृश् [6. P.]
दृष्ट्वातिमानुषम्
अतिमानुष [adj]
दैवतान्यर्चयांचक्रुः
दैवत [n]
दैवतान्यर्चयांचक्रुः
अर्चय् [10. Ā.]
सर्व
सर्व [pron]
एव
एव [ind]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
ततः प्रगणयामासुः कस्य वारोऽद्य भोजने । ज्ञात्वा चागम्य तं विप्रं पप्रच्छुः सर्व एव तत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
प्रगणयामासुः
प्रगणय् [10. P.]
कस्य
क [pron]
वारो
वार [mn]
ऽद्य
अद्य [ind]
भोजने
भोजन [n]
ज्ञात्वा
ज्ञा [4. Ā.]
चागम्य
च [ind]
चागम्य
आगम् [6. P.]
तं
तद् [pron]
विप्रं
विप्र [m]
पप्रच्छुः
प्रच्छ् [1. P.]
सर्व
सर्व [pron]
एव
एव [ind]
तत्
तद् [pron]
एवं पृष्टस्तु बहुशो रक्षमाणश्च पाण्डवान् । उवाच नागरान्सर्वानिदं विप्रर्षभस्तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवं
एवम् [ind]
पृष्टस्तु
प्रच्छ् [1. P.]
पृष्टस्तु
तु [ind]
बहुशो
बहुशस् [ind]
रक्षमाणश्च
रक्ष् [4. P.]
रक्षमाणश्च
च [ind]
पाण्डवान्
पाण्डव [m]
उवाच
वच् [2. P.]
नागरान्
नागर [m]
सर्वान्
सर्व [pron]
इदं
इदम् [pron]
विप्रर्षभस्तदा
विप्र [m]
विप्रर्षभस्तदा
ऋषभ [m]
विप्रर्षभस्तदा
तदा [ind]
आज्ञापितं मामशने रुदन्तं सह बन्धुभिः । ददर्श ब्राह्मणः कश्चिन्मन्त्रसिद्धो महाबलः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आज्ञापितं
आज्ञापय् [10. Ā.]
माम्
मद् [pron]
अशने
अशन [n]
रुदन्तं
रुद् [1. P.]
सह
सह [ind]
बन्धुभिः
बन्धु [m]
ददर्श
दृश् [6. P.]
ब्राह्मणः
ब्राह्मण [m]
कश्चिन्
कश्चित् [pron]
मन्त्रसिद्धो
मन्त्र [mn]
मन्त्रसिद्धो
सिध् [4. Ā.]
महाबलः
महत् [adj]
महाबलः
बल [mn]
परिपृच्छ्य स मां पूर्वं परिक्लेशं पुरस्य च । अब्रवीद्ब्राह्मणश्रेष्ठ आश्वास्य प्रहसन्निव ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
परिपृच्छ्य
परिप्रच्छ् [6. Ā.]
स
तद् [pron]
मां
मद् [pron]
पूर्वं
पूर्वम् [ind]
परिक्लेशं
परिक्लेश [m]
पुरस्य
पुर [n]
च
च [ind]
अब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
भरतश्रेष्ठो
भरत [m]
भरतश्रेष्ठो
श्रेष्ठ [adj]
वाक्यं
वाक्य [n]
परमदुःखितः
परम [adj]
परमदुःखितः
दुःखित [adj]
प्रापयिष्याम्यहं तस्मै इदमन्नं दुरात्मने । मन्निमित्तं भयं चापि न कार्यमिति वीर्यवान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रापयिष्याम्यहं
प्रापय् [10. Ā.]
प्रापयिष्याम्यहं
मद् [pron]
तस्मै
तद् [pron]
इदम्
इदम् [pron]
अन्नं
अन्न [n]
दुरात्मने
दुरात्मन् [adj]
मन्निमित्तं
मद् [pron]
मन्निमित्तं
निमित्त [n]
भयं
भय [n]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
न
न [ind]
कार्यम्
कृ [2. Ā.]
इति
इति [ind]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
स तदन्नमुपादाय गतो बकवनं प्रति । तेन नूनं भवेदेतत्कर्म लोकहितं कृतम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तदन्नम्
तद् [pron]
तदन्नम्
अन्न [n]
उपादाय
उपादा [3. Ā.]
गतो
गम् [6. Ā.]
बकवनं
बक [m]
बकवनं
वन [n]
प्रति
प्रति [ind]
तेन
तद् [pron]
नूनं
नूनम् [ind]
भवेद्
भू [1. Ā.]
एतत्
एतद् [pron]
कर्म
कर्मन् [n]
लोकहितं
लोक [m]
लोकहितं
हित [n]
कृतम्
कृ [2. Ā.]
ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे क्षत्रियाश्च सुविस्मिताः । वैश्याः शूद्राश्च मुदिताश्चक्रुर्ब्रह्ममहं तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्ते
ततस् [ind]
ततस्ते
तद् [pron]
ब्राह्मणाः
ब्राह्मण [m]
सर्वे
सर्व [pron]
क्षत्रियाश्च
क्षत्रिय [m]
क्षत्रियाश्च
च [ind]
सुविस्मिताः
सुविस्मित [adj]
वैश्याः
वैश्य [m]
शूद्राश्च
शूद्र [m]
शूद्राश्च
च [ind]
मुदिताश्चक्रुर्
मुद् [1. P.]
मुदिताश्चक्रुर्
कृ [2. Ā.]
ब्रह्ममहं
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्ममहं
मह [m]
तदा
तदा [ind]
ततो जानपदाः सर्वे आजग्मुर्नगरं प्रति । तदद्भुततमं द्रष्टुं पार्थास्तत्रैव चावसन् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
जानपदाः
जानपद [m]
सर्वे
सर्व [pron]
आजग्मुर्
आगम् [6. P.]
नगरं
नगर [mn]
प्रति
प्रति [ind]
तद्
तद् [pron]
अद्भुततमं
अद्भुततम [n]
द्रष्टुं
दृश् [6. P.]
पार्थास्तत्रैव
पार्थ [m]
पार्थास्तत्रैव
तत्र [ind]
पार्थास्तत्रैव
एव [ind]
चावसन्
च [ind]
चावसन्
वस् [2. P.]