Ādiparva Adhyāya 151
आदिपर्व • अध्यायः 151
Ādiparva Adhyāya 151 of the classical Mahābhārata with 25 verses.
Total: 25 Verses
•
Citations: MBh 1.151.1–25
•
250 Lexicon Terms
ततो रात्र्यां व्यतीतायामन्नमादाय पाण्डवः । भीमसेनो ययौ तत्र यत्रासौ पुरुषादकः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
रात्र्यां
रात्रि [f]
व्यतीतायाम्
व्यती [2. P.]
उत्तस्थुः
उत्था [1. Ā.]
कुरुपाण्डवाः
कुरु [m]
कुरुपाण्डवाः
पाण्डव [m]
भीमसेनो
भीमसेन [m]
ययौ
या [2. Ā.]
तत्र
तत्र [ind]
यत्रासौ
यत्र [ind]
यत्रासौ
अदस् [pron]
पुरुषादकः
पुरुषादक [djma]
आसाद्य तु वनं तस्य रक्षसः पाण्डवो बली । आजुहाव ततो नाम्ना तदन्नमुपयोजयन् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आसाद्य
आसादय् [10. Ā.]
तु
तु [ind]
वनं
वन [n]
तस्य
तद् [pron]
रक्षसः
रक्षस् [n]
पाण्डवो
पाण्डव [m]
बली
बलिन् [adj]
आजुहाव
आहु [3. Ā.]
ततो
ततस् [ind]
नाम्ना
नामन् [n]
तदन्नम्
तद् [pron]
तदन्नम्
अन्न [n]
उपयोजयन्
उपयोजय् [10. P.]
ततः स राक्षसः श्रुत्वा भीमसेनस्य तद्वचः । आजगाम सुसंक्रुद्धो यत्र भीमो व्यवस्थितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स
तद् [pron]
राक्षसः
राक्षस [m]
क्रुद्धः
क्रुध् [4. Ā.]
पाण्डवेन
पाण्डव [m]
बलाद्धृतः
बल [mn]
बलाद्धृतः
हृ [2. P.]
आजगाम
आगम् [6. P.]
सुसंक्रुद्धो
सु [ind]
सुसंक्रुद्धो
संक्रुध् [4. Ā.]
यत्र
यत्र [ind]
भीमो
भीम [m]
व्यवस्थितः
व्यवस्था [1. Ā.]
महाकायो महावेगो दारयन्निव मेदिनीम् । त्रिशिखां भृकुटिं कृत्वा संदश्य दशनच्छदम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महाकायो
महत् [adj]
महाकायो
काय [m]
महावेगो
महत् [adj]
महावेगो
वेग [m]
दारयन्न्
दारय् [10. Ā.]
इव
इव [ind]
मेदिनीम्
मेदिनी [f]
त्रिशिखां
त्रि [nr]
त्रिशिखां
शिखा [f]
भृकुटिं
भृकुटी [f]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
संदश्य
संदंश् [1. P.]
दशनच्छदम्
दशनच्छद [m]
भुञ्जानमन्नं तं दृष्ट्वा भीमसेनं स राक्षसः । विवृत्य नयने क्रुद्ध इदं वचनमब्रवीत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भुञ्जानम्
भुज् [6. P.]
अन्नं
अन्न [n]
तं
तद् [pron]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
भीमसेनं
भीमसेन [m]
स
तद् [pron]
राक्षसः
राक्षस [m]
विहसन्तीव
विहस् [1. Ā.]
विहसन्तीव
इव [ind]
सव्रीडम्
स [ind]
सव्रीडम्
व्रीडा [f]
इदं
इदम् [pron]
वचनम्
वचन [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
कोऽयमन्नमिदं भुङ्क्ते मदर्थमुपकल्पितम् । पश्यतो मम दुर्बुद्धिर्यियासुर्यमसादनम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
को
क [pron]
ऽयम्
इदम् [pron]
अन्नम्
अन्न [n]
इदं
इदम् [pron]
भुङ्क्ते
भुज् [6. P.]
मदर्थम्
मद् [pron]
मदर्थम्
अर्थ [mn]
उपकल्पितम्
उपकल्पय् [10. Ā.]
पश्यतो
दृश् [6. P.]
मम
मद् [pron]
दुर्बुद्धिर्
दुर्बुद्धि [adj]
यियासुर्
यियासु [adj]
यमसादनम्
यम [m]
यमसादनम्
सादन [n]
भीमसेनस्तु तच्छ्रुत्वा प्रहसन्निव भारत । राक्षसं तमनादृत्य भुङ्क्त एव पराङ्मुखः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भीमसेनस्तदा
भीमसेन [m]
भीमसेनस्तदा
तदा [ind]
वाक्यम्
वाक्य [n]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
प्रहसन्न्
प्रहस् [1. Ā.]
इव
इव [ind]
राक्षसं
राक्षस [m]
तम्
तद् [pron]
अनादृत्य
अनादृत्य [ind]
भुङ्क्त
भुज् [6. P.]
एव
एव [ind]
पराङ्मुखः
पराङ्मुख [adj]
ततः स भैरवं कृत्वा समुद्यम्य करावुभौ । अभ्यद्रवद्भीमसेनं जिघांसुः पुरुषादकः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स
तद् [pron]
भैरवं
भैरव [adj]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
समुद्यम्य
समुद्यम् [1. P.]
करावुभौ
कर [m]
करावुभौ
उभ् [pron]
तस्यां
तद् [pron]
घोरः
घोर [adj]
स
तद् [pron]
वसति
वस् [2. P.]
जिघांसुः
जिघांसु [adj]
पुरुषादकः
पुरुषादक [djma]
तथापि परिभूयैनं नेक्षमाणो वृकोदरः । राक्षसं भुङ्क्त एवान्नं पाण्डवः परवीरहा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथापि
तथा [ind]
तथापि
अपि [ind]
परिभूयैनं
परिभू [1. Ā.]
परिभूयैनं
एनद् [pron]
नेक्षमाणो
न [ind]
नेक्षमाणो
ईक्ष् [4. P.]
वृकोदरः
वृकोदर [m]
राक्षसं
राक्षस [m]
भुङ्क्त
भुज् [6. P.]
एवान्नं
एव [ind]
एवान्नं
अन्न [n]
पाण्डवः
पाण्डु [m]
परवीरहा
पर [pron]
परवीरहा
वीर [m]
परवीरहा
हन् [adj]
अमर्षेण तु संपूर्णः कुन्तीपुत्रस्य राक्षसः । जघान पृष्ठं पाणिभ्यामुभाभ्यां पृष्ठतः स्थितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अमर्षेण
अमर्ष [m]
तु
तु [ind]
सम्पूर्णः
सम्पृ [3. P.]
कुन्तीपुत्रस्य
कुन्ती [f]
कुन्तीपुत्रस्य
पुत्र [m]
राक्षसः
राक्षस [m]
जघान
हन् [6. P.]
पृष्ठं
पृष्ठ [n]
पाणिभ्याम्
पाणि [m]
उभाभ्यां
उभ् [pron]
पृष्ठतः
पृष्ठतस् [ind]
स्थितः
स्था [1. Ā.]
तथा बलवता भीमः पाणिभ्यां भृशमाहतः । नैवावलोकयामास राक्षसं भुङ्क्त एव सः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथा
तथा [ind]
बलवता
बलवत् [adj]
भीमः
भीम [m]
पाणिभ्यां
पाणि [m]
भृशम्
भृशम् [ind]
आहतः
आहन् [2. Ā.]
नैवावलोकयामास
न [ind]
नैवावलोकयामास
एव [ind]
नैवावलोकयामास
अवलोकय् [10. Ā.]
राक्षसं
राक्षस [m]
भुङ्क्त
भुज् [6. P.]
एव
एव [ind]
सः
तद् [pron]
ततः स भूयः संक्रुद्धो वृक्षमादाय राक्षसः । ताडयिष्यंस्तदा भीमं पुनरभ्यद्रवद्बली ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इति
इति [ind]
चोवाच
च [ind]
चोवाच
वच् [2. P.]
संक्रुद्धो
संक्रुध् [4. Ā.]
भ्रामयन्
भ्रामय् [10. Ā.]
राक्षसं
राक्षस [m]
तु
तु [ind]
सः
तद् [pron]
ताडयिष्यंस्तदा
ताडय् [10. Ā.]
ताडयिष्यंस्तदा
तदा [ind]
भीमं
भीम [m]
पुनर्
पुनर् [ind]
अभ्यद्रवद्
अभिद्रु [1. Ā.]
बली
बलिन् [adj]
ततो भीमः शनैर्भुक्त्वा तदन्नं पुरुषर्षभः । वार्युपस्पृश्य संहृष्टस्तस्थौ युधि महाबलः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
भीमः
भीम [m]
शनैर्
शनैस् [ind]
भुक्त्वा
भुज् [6. P.]
तदन्नं
तद् [pron]
तदन्नं
अन्न [n]
पुरुषर्षभः
पुरुष [m]
पुरुषर्षभः
ऋषभ [m]
वार्युपस्पृश्य
वारि [n]
वार्युपस्पृश्य
उपस्पृश् [6. Ā.]
संहृष्टस्तस्थौ
संहृष् [1. Ā.]
संहृष्टस्तस्थौ
स्था [1. Ā.]
युधि
युध् [f]
महाबलः
महत् [adj]
महाबलः
बल [mn]
क्षिप्तं क्रुद्धेन तं वृक्षं प्रतिजग्राह वीर्यवान् । सव्येन पाणिना भीमः प्रहसन्निव भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्षिप्तं
क्षिप् [6. Ā.]
क्रुद्धेन
क्रुध् [4. Ā.]
तं
तद् [pron]
वृक्षं
वृक्ष [m]
प्रतिजग्राह
प्रतिग्रह् [9. Ā.]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
सव्येन
सव्य [adj]
पाणिना
पाणि [m]
भीमः
भीम [m]
प्रहसन्न्
प्रहस् [1. Ā.]
इव
इव [ind]
भारत
भारत [m]
ततः स पुनरुद्यम्य वृक्षान्बहुविधान्बली । प्राहिणोद्भीमसेनाय तस्मै भीमश्च पाण्डवः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स
तद् [pron]
पुनर्
पुनर् [ind]
उद्यम्य
उद्यम् [6. P.]
वृक्षान्
वृक्ष [m]
बहुविधान्
बहुविध [adj]
बली
बलिन् [adj]
प्राहिणोद्
प्रहि [5. P.]
भीमसेनाय
भीमसेन [m]
तस्मै
तद् [pron]
भीमश्च
भीम [m]
भीमश्च
च [ind]
पाण्डवः
पाण्डव [m]
तद्वृक्षयुद्धमभवन्महीरुहविनाशनम् । घोररूपं महाराज बकपाण्डवयोर्महत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तद्
तद् [pron]
वृक्षयुद्धम्
वृक्ष [m]
वृक्षयुद्धम्
युद्ध [n]
अभवन्
भू [1. Ā.]
महीरुहविनाशनम्
महीरुह [m]
महीरुहविनाशनम्
विनाशन [adj]
घोररूपं
घोर [adj]
घोररूपं
रूप [n]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
बकपाण्डवयोर्
बक [m]
बकपाण्डवयोर्
पाण्डव [m]
महत्
महत् [adj]
नाम विश्राव्य तु बकः समभिद्रुत्य पाण्डवम् । भुजाभ्यां परिजग्राह भीमसेनं महाबलम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नाम
नामन् [n]
विश्राव्य
विश्रावय् [10. P.]
तु
तु [ind]
बकः
बक [m]
समभिद्रुत्य
समभिद्रु [1. P.]
पाण्डवम्
पाण्डव [m]
भुजाभ्यां
भुज [m]
परिजग्राह
परिग्रह् [9. Ā.]
भीमसेनं
भीमसेन [m]
महाबलम्
महत् [adj]
महाबलम्
बल [mn]
भीमसेनोऽपि तद्रक्षः परिरभ्य महाभुजः । विस्फुरन्तं महावेगं विचकर्ष बलाद्बली ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भीमसेनो
भीमसेन [m]
ऽपि
अपि [ind]
तद्
तद् [pron]
रक्षः
रक्षस् [n]
परिरभ्य
परिरभ् [1. Ā.]
महाभुजः
महत् [adj]
महाभुजः
भुज [m]
विस्फुरन्तं
विस्फुर् [6. Ā.]
महावेगं
महत् [adj]
महावेगं
वेग [m]
विचकर्ष
विकृष् [6. P.]
बलाद्
बल [mn]
बली
बलिन् [adj]
स कृष्यमाणो भीमेन कर्षमाणश्च पाण्डवम् । समयुज्यत तीव्रेण श्रमेण पुरुषादकः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विकृष्यमाणो
विकृष् [6. P.]
भीमेन
भीम [m]
कर्षंश्च
कृष् [6. Ā.]
कर्षंश्च
च [ind]
युधि
युध् [f]
पाण्डवम्
पाण्डव [m]
समयुज्यत
संयुज् [7. Ā.]
तीव्रेण
तीव्र [adj]
श्रमेण
श्रम [m]
पुरुषादकः
पुरुषादक [djma]
तयोर्वेगेन महता पृथिवी समकम्पत । पादपांश्च महाकायांश्चूर्णयामासतुस्तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तयोर्
तद् [pron]
वेगेन
वेग [m]
महता
महत् [adj]
तत्र
तत्र [ind]
भूमिर्
भूमि [f]
अकम्पत
कम्प् [1. P.]
पादपान्
पादप [m]
वीरुधश्चैव
वीरुध् [f]
वीरुधश्चैव
च [ind]
वीरुधश्चैव
एव [ind]
चूर्णयामासतुश्च
चूर्णय् [Denom. P.]
चूर्णयामासतुश्च
च [ind]
तौ
तद् [pron]
हीयमानं तु तद्रक्षः समीक्ष्य भरतर्षभ । निष्पिष्य भूमौ पाणिभ्यां समाजघ्ने वृकोदरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हीयमानं
हा [1. P.]
तु
तु [ind]
तद्
तद् [pron]
रक्षः
रक्षस् [n]
समीक्ष्य
समीक्ष् [1. Ā.]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
निष्पिष्य
निष्पिष् [6. P.]
भूमौ
भूमि [f]
पाणिभ्यां
पाणि [m]
समाजघ्ने
समाहन् [4. Ā.]
वृकोदरः
वृकोदर [m]
ततोऽस्य जानुना पृष्ठमवपीड्य बलादिव । बाहुना परिजग्राह दक्षिणेन शिरोधराम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽस्य
इदम् [pron]
जानुना
जानु [mn]
पृष्ठम्
पृष्ठ [n]
अवपीड्य
अवपीडय् [10. P.]
बलाद्
बल [mn]
इव
इव [ind]
बाहुना
बाहु [mf]
परिजग्राह
परिग्रह् [9. Ā.]
दक्षिणेन
दक्षिण [adj]
शिरोधराम्
शिरोधरा [f]
सव्येन च कटीदेशे गृह्य वाससि पाण्डवः । तद्रक्षो द्विगुणं चक्रे नदन्तं भैरवान्रवान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सव्येन
सव्य [adj]
च
च [ind]
कटीदेशे
कटि [f]
कटीदेशे
देश [m]
गृह्य
ग्रह् [6. Ā.]
वाससि
वासस् [n]
पाण्डवः
पाण्डव [m]
तद्
तद् [pron]
रक्षो
रक्षस् [n]
द्विगुणं
द्विगुण [adj]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
नदन्तं
नद् [1. Ā.]
भैरवान्
भैरव [adj]
रवान्
रव [m]
ततोऽस्य रुधिरं वक्त्रात्प्रादुरासीद्विशां पते । भज्यमानस्य भीमेन तस्य घोरस्य रक्षसः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽस्य
इदम् [pron]
रुधिरं
रुधिर [n]
वक्त्रात्
वक्त्र [n]
प्रादुरासीद्
प्रादुरस् [2. P.]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
भज्यमानस्य
भञ्ज् [4. P.]
भीमेन
भीम [m]
तस्य
तद् [pron]
घोरस्य
घोर [adj]
रक्षसः
रक्षस् [n]