Ādiparva Adhyāya 136
आदिपर्व • अध्यायः 136
Ādiparva Adhyāya 136 of the classical Mahābhārata with 20 verses.
Total: 20 Verses
•
Citations: MBh 1.136.1–20
•
250 Lexicon Terms
तांस्तु दृष्ट्वा सुमनसः परिसंवत्सरोषितान् । विश्वस्तानिव संलक्ष्य हर्षं चक्रे पुरोचनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तांस्तु
तद् [pron]
तांस्तु
तु [ind]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
सुमनसः
सुमनस् [adj]
परिसंवत्सरोषितान्
परिसंवत्सर [m]
परिसंवत्सरोषितान्
वस् [2. P.]
विश्वस्तान्
विश्वस् [1. Ā.]
इव
इव [ind]
संलक्ष्य
संलक्षय् [10. Ā.]
हर्षं
हर्ष [m]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
पुरोचनः
पुरोचन [m]
पुरोचने तथा हृष्टे कौन्तेयोऽथ युधिष्ठिरः । भीमसेनार्जुनौ चैव यमौ चोवाच धर्मवित् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुरोचने
पुरोचन [m]
तथा
तथा [ind]
हृष्टे
हृष् [1. P.]
कौन्तेयो
कौन्तेय [m]
ऽथ
अथ [ind]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
भीमसेनार्जुनौ
भीमसेन [m]
भीमसेनार्जुनौ
अर्जुन [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
यमौ
यम [m]
चोवाच
च [ind]
चोवाच
वच् [2. P.]
धर्मवित्
धर्म [mn]
धर्मवित्
विद् [adj]
अस्मानयं सुविश्वस्तान्वेत्ति पापः पुरोचनः । वञ्चितोऽयं नृशंसात्मा कालं मन्ये पलायने ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अस्मान्
मद् [pron]
अयं
इदम् [pron]
सुविश्वस्तान्
सु [ind]
सुविश्वस्तान्
विश्वस् [1. Ā.]
वेत्ति
विद् [6. Ā.]
पापः
पाप [adj]
पुरोचनः
पुरोचन [m]
वञ्चितो
वञ्चय् [10. Ā.]
ऽयं
इदम् [pron]
नृशंसात्मा
नृशंस [adj]
नृशंसात्मा
आत्मन् [m]
कालं
काल [m]
मन्ये
मन् [8. P.]
पलायने
पलायन [n]
आयुधागारमादीप्य दग्ध्वा चैव पुरोचनम् । षट्प्राणिनो निधायेह द्रवामोऽनभिलक्षिताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आयुधागारम्
आयुध [mn]
आयुधागारम्
आगार [n]
आदीप्य
आदीपय् [10. P.]
दग्ध्वा
दह् [2. P.]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
पुरोचनम्
पुरोचन [m]
षट्
षष् [adj]
प्राणिनो
प्राणिन् [m]
निधायेह
निधा [3. Ā.]
निधायेह
इह [ind]
द्रवामो
द्रु [1. Ā.]
ऽनभिलक्षिताः
अनभिलक्षित [adj]
अथ दानापदेशेन कुन्ती ब्राह्मणभोजनम् । चक्रे निशि महद्राजन्नाजग्मुस्तत्र योषितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
दानापदेशेन
दान [n]
दानापदेशेन
अपदेश [m]
कुन्ती
कुन्ती [f]
ब्राह्मणभोजनम्
ब्राह्मण [m]
ब्राह्मणभोजनम्
भोजन [n]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
निशि
निश् [f]
महद्
महत् [adj]
राजन्न्
राजन् [m]
आजग्मुस्तत्र
आगम् [6. P.]
आजग्मुस्तत्र
तत्र [ind]
योषितः
योषित् [f]
ता विहृत्य यथाकामं भुक्त्वा पीत्वा च भारत । जग्मुर्निशि गृहानेव समनुज्ञाप्य माधवीम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ता
तद् [pron]
विहृत्य
विहृ [1. Ā.]
यथाकामं
यथाकाम [adj]
भुक्त्वा
भुज् [6. P.]
पीत्वा
पा [1. Ā.]
च
च [ind]
भारत
भारत [m]
जग्मुर्
गम् [6. Ā.]
निशि
निश् [f]
गृहान्
गृह [mn]
एव
एव [ind]
समनुज्ञाप्य
समनुज्ञापय् [10. P.]
माधवीम्
माधवी [f]
निषादी पञ्चपुत्रा तु तस्मिन्भोज्ये यदृच्छया । अन्नार्थिनी समभ्यागात्सपुत्रा कालचोदिता ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निषादी
निषादी [f]
पञ्चपुत्रा
पञ्चन् [adj]
पञ्चपुत्रा
पुत्र [m]
तु
तु [ind]
तस्मिन्
तद् [pron]
भोज्ये
भोज्य [n]
यदृच्छया
यदृच्छा [f]
अन्नार्थिनी
अन्न [n]
अन्नार्थिनी
अर्थिन् [adj]
समभ्यागात्
समभ्यागा [3. P.]
सपुत्रा
स [ind]
सपुत्रा
पुत्र [m]
कालचोदिता
काल [m]
कालचोदिता
चोदय् [10. Ā.]
सा पीत्वा मदिरां मत्ता सपुत्रा मदविह्वला । सह सर्वैः सुतै राजंस्तस्मिन्नेव निवेशने । सुष्वाप विगतज्ञाना मृतकल्पा नराधिप ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सा
तद् [pron]
पीत्वा
पा [1. Ā.]
मदिरां
मदिरा [f]
मत्ता
मद् [3. P.]
सपुत्रा
स [ind]
सपुत्रा
पुत्र [m]
मदविह्वला
मद [m]
मदविह्वला
विह्वल [adj]
सह
सह [ind]
सर्वैः
सर्व [pron]
सुतै
सुत [m]
राजंस्तस्मिन्न्
राजन् [m]
राजंस्तस्मिन्न्
तद् [pron]
एव
एव [ind]
निवेशने
निवेशन [n]
सुष्वाप
स्वप् [1. Ā.]
विगतज्ञाना
विगम् [6. P.]
विगतज्ञाना
ज्ञान [n]
मृतकल्पा
मृ [4. Ā.]
मृतकल्पा
कल्प [adj]
नराधिप
नर [m]
नराधिप
अधिप [m]
अथ प्रवाते तुमुले निशि सुप्ते जने विभो । तदुपादीपयद्भीमः शेते यत्र पुरोचनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
प्रवाते
प्रवा [4. P.]
तुमुले
तुमुल [n]
निशि
निश् [f]
सुप्ते
स्वप् [1. Ā.]
जने
जन [m]
विभो
विभु [adj]
तद्
तद् [pron]
उपादीपयद्
उपदीपय् [10. P.]
भीमः
भीम [m]
शेते
शी [1. Ā.]
यत्र
यत्र [ind]
पुरोचनः
पुरोचन [m]
ततः प्रतापः सुमहाञ्शब्दश्चैव विभावसोः । प्रादुरासीत्तदा तेन बुबुधे स जनव्रजः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
प्रतापः
प्रताप [m]
सुमहाञ्
सु [ind]
सुमहाञ्
महत् [adj]
शब्दश्चैव
शब्द [m]
शब्दश्चैव
च [ind]
शब्दश्चैव
एव [ind]
विभावसोः
विभावसु [m]
प्रादुरासीत्
प्रादुरस् [2. P.]
तदा
तदा [ind]
तेन
तद् [pron]
बुबुधे
बुध् [1. Ā.]
स
तद् [pron]
जनव्रजः
जन [m]
जनव्रजः
व्रज [m]
दुर्योधनप्रयुक्तेन पापेनाकृतबुद्धिना । गृहमात्मविनाशाय कारितं दाहितं च यत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दुर्योधनप्रयुक्तेन
दुर्योधन [m]
दुर्योधनप्रयुक्तेन
प्रयुज् [7. Ā.]
पापेनाकृतबुद्धिना
पाप [adj]
पापेनाकृतबुद्धिना
अकृतबुद्धि [adj]
गृहम्
गृह [mn]
आत्मविनाशाय
आत्मन् [m]
आत्मविनाशाय
विनाश [m]
कारितं
कारय् [10. Ā.]
दाहितं
दाहय् [10. P.]
च
च [ind]
यत्
यद् [pron]
अहो धिग्धृतराष्ट्रस्य बुद्धिर्नातिसमञ्जसी । यः शुचीन्पाण्डवान्बालान्दाहयामास मन्त्रिणा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहो
अहो [ind]
धृतराष्ट्रस्य
धृतराष्ट्र [m]
बुद्धिर्
बुद्धि [f]
नातिसमञ्जसी
न [ind]
नातिसमञ्जसी
अतिसमञ्जस [adj]
यः
यद् [pron]
शुचीन्
शुचि [adj]
पाण्डवान्
पाण्डव [m]
बालान्
बाल [adj]
दाहयामास
दाहय् [10. P.]
मन्त्रिणा
मन्त्रिन् [m]
दिष्ट्या त्विदानीं पापात्मा दग्धोऽयमतिदुर्मतिः । अनागसः सुविश्वस्तान्यो ददाह नरोत्तमान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दिष्ट्या
दिष्टि [f]
त्विदानीं
तु [ind]
त्विदानीं
इदानीम् [ind]
पापात्मा
पाप [adj]
पापात्मा
आत्मन् [m]
दग्धो
दह् [2. P.]
ऽयम्
इदम् [pron]
अतिदुर्मतिः
अतिदुर्मति [adj]
अनागसः
अनागस् [adj]
सुविश्वस्तान्
सु [ind]
सुविश्वस्तान्
विश्वस् [1. Ā.]
यो
यद् [pron]
ददाह
दह् [2. P.]
नरोत्तमान्
नर [m]
नरोत्तमान्
उत्तम [adj]
एवं ते विलपन्ति स्म वारणावतका जनाः । परिवार्य गृहं तच्च तस्थू रात्रौ समन्ततः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्येवं
इति [ind]
इत्येवं
एवम् [ind]
विलपन्ति
विलप् [4. P.]
स्म
स्म [ind]
वदन्ति
वद् [1. Ā.]
च
च [ind]
जना
जन [m]
मुहुः
मुहुर् [ind]
परिवार्य
परिवारय् [10. Ā.]
गृहं
गृह [mn]
तच्च
तद् [pron]
तच्च
च [ind]
तस्थू
स्था [1. Ā.]
रात्रौ
रात्रि [f]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
पाण्डवाश्चापि ते राजन्मात्रा सह सुदुःखिताः । बिलेन तेन निर्गत्य जग्मुर्गूढमलक्षिताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पाण्डवाश्चापि
पाण्डव [m]
पाण्डवाश्चापि
च [ind]
पाण्डवाश्चापि
अपि [ind]
ते
तद् [pron]
राजन्
राजन् [m]
मात्रा
मातृ [f]
सह
सह [ind]
सुदुःखिताः
सु [ind]
सुदुःखिताः
दुःखित [adj]
बिलेन
बिल [n]
तेन
तद् [pron]
निर्गत्य
निर्गम् [6. P.]
जग्मुर्
गम् [6. Ā.]
गूढम्
गुह् [6. P.]
अलक्षिताः
अलक्षित [adj]
तेन निद्रोपरोधेन साध्वसेन च पाण्डवाः । न शेकुः सहसा गन्तुं सह मात्रा परंतपाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेन
तद् [pron]
निद्रोपरोधेन
निद्रा [f]
निद्रोपरोधेन
उपरोध [m]
साध्वसेन
साध्वस [n]
च
च [ind]
पाण्डवाः
पाण्डव [m]
क्रियाभिर्
क्रिया [f]
अनुगृह्यन्तां
अनुग्रह् [9. Ā.]
सह
सह [ind]
मात्रा
मातृ [f]
परंतपाः
परंतप [adj]
भीमसेनस्तु राजेन्द्र भीमवेगपराक्रमः । जगाम भ्रातॄनादाय सर्वान्मातरमेव च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भीमसेनस्तु
भीमसेन [m]
भीमसेनस्तु
तु [ind]
राजेन्द्र
राजन् [m]
राजेन्द्र
इन्द्र [m]
भीमवेगपराक्रमः
भीम [adj]
भीमवेगपराक्रमः
वेग [m]
भीमवेगपराक्रमः
पराक्रम [m]
जगाम
गम् [6. Ā.]
भ्रातॄन्
भ्रातृ [m]
आदाय
आदा [4. Ā.]
सर्वान्
सर्व [pron]
मातरम्
मातृ [f]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
स्कन्धमारोप्य जननीं यमावङ्केन वीर्यवान् । पार्थौ गृहीत्वा पाणिभ्यां भ्रातरौ सुमहाबलौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्कन्धम्
स्कन्ध [m]
आरोप्य
आरोपय् [10. Ā.]
जननीं
जननी [f]
यमावङ्केन
यम [m]
यमावङ्केन
अङ्क [mn]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
पार्थौ
पार्थ [m]
गृहीत्वा
ग्रह् [6. Ā.]
पाणिभ्यां
पाणि [m]
भ्रातरौ
भ्रातृ [m]
सुमहाबलौ
सु [ind]
सुमहाबलौ
महत् [adj]
सुमहाबलौ
बल [mn]
तरसा पादपान्भञ्जन्महीं पद्भ्यां विदारयन् । स जगामाशु तेजस्वी वातरंहा वृकोदरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तरसा
तरस् [n]
पादपान्
पादप [m]
भञ्जन्
भञ्ज् [4. P.]
महीं
मही [f]
पद्भ्यां
पद् [m]
विदारयन्
विदारय् [10. Ā.]
स
तद् [pron]
जगामाशु
गम् [6. Ā.]
जगामाशु
आशु [adj]
तेजस्वी
तेजस्विन् [adj]
वातरंहा
वात [m]
वातरंहा
रंहस् [n]
वृकोदरः
वृकोदर [m]