Ādiparva Adhyāya 134
आदिपर्व • अध्यायः 134
Ādiparva Adhyāya 134 of the classical Mahābhārata with 29 verses.
Total: 29 Verses
•
Citations: MBh 1.134.1–29
•
250 Lexicon Terms
ततः सर्वाः प्रकृतयो नगराद्वारणावतात् । सर्वमङ्गलसंयुक्ता यथाशास्त्रमतन्द्रिताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वाः
सर्व [pron]
प्रकृतयश्चैव
प्रकृति [f]
प्रकृतयश्चैव
च [ind]
प्रकृतयश्चैव
एव [ind]
प्रययुर्
प्रया [2. Ā.]
वारणावतम्
वारणावत [n]
सर्वमङ्गलसंयुक्ता
सर्व [pron]
सर्वमङ्गलसंयुक्ता
मङ्गल [n]
सर्वमङ्गलसंयुक्ता
संयुज् [7. Ā.]
यथाशास्त्रम्
यथाशास्त्रम् [ind]
अतन्द्रिताः
अतन्द्रित [adj]
श्रुत्वागतान्पाण्डुपुत्रान्नानायानैः सहस्रशः । अभिजग्मुर्नरश्रेष्ठाञ्श्रुत्वैव परया मुदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रुत्वागतान्
श्रु [4. P.]
श्रुत्वागतान्
आगम् [6. P.]
पाण्डुपुत्रान्
पाण्डु [m]
पाण्डुपुत्रान्
पुत्र [m]
नानायानैः
नाना [ind]
नानायानैः
यान [n]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
अभिजग्मुर्
अभिगम् [1. Ā.]
नरश्रेष्ठाञ्
नर [m]
नरश्रेष्ठाञ्
श्रेष्ठ [adj]
श्रुत्वैव
श्रु [4. P.]
श्रुत्वैव
एव [ind]
परया
पर [pron]
मुदा
मुद् [f]
ते समासाद्य कौन्तेयान्वारणावतका जनाः । कृत्वा जयाशिषः सर्वे परिवार्योपतस्थिरे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
समासाद्य
समासादय् [10. P.]
कौन्तेयान्
कौन्तेय [m]
वारणावतका
वारणावतक [adj]
जनाः
जन [m]
कृत्वा
कृ [2. Ā.]
जयाशिषः
जय [m]
जयाशिषः
आशिस् [f]
सर्वे
सर्व [pron]
परिवार्योपतस्थिरे
परिवारय् [10. Ā.]
परिवार्योपतस्थिरे
उपस्था [1. Ā.]
तैर्वृतः पुरुषव्याघ्रो धर्मराजो युधिष्ठिरः । विबभौ देवसंकाशो वज्रपाणिरिवामरैः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उवाच
वच् [2. P.]
परमप्रीतो
परम [adj]
परमप्रीतो
प्री [9. Ā.]
धर्मराजो
धर्मराज [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
विबभौ
विभा [2. P.]
देवसंकाशो
देव [m]
देवसंकाशो
संकाश [m]
वज्रपाणिर्
वज्रपाणि [m]
इवामरैः
इव [ind]
इवामरैः
अमर [m]
सत्कृतास्ते तु पौरैश्च पौरान्सत्कृत्य चानघाः । अलंकृतं जनाकीर्णं विविशुर्वारणावतम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सत्कृतास्ते
सत्कृ [8. Ā.]
सत्कृतास्ते
तद् [pron]
तु
तु [ind]
पौरैश्च
पौर [m]
पौरैश्च
च [ind]
पौरान्
पौर [m]
सत्कृत्य
सत्कृ [8. Ā.]
चानघाः
च [ind]
चानघाः
अनघ [adj]
अलंकृतं
अलंकृ [8. Ā.]
जनाकीर्णं
जन [m]
जनाकीर्णं
आकृ [6. P.]
विविशुर्
विश् [4. P.]
वारणावतम्
वारणावत [n]
ते प्रविश्य पुरं वीरास्तूर्णं जग्मुरथो गृहान् । ब्राह्मणानां महीपाल रतानां स्वेषु कर्मसु ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
प्रविश्य
प्रविश् [4. P.]
पुरं
पुर [n]
वीरास्तूर्णं
वीर [m]
वीरास्तूर्णं
तूर्णम् [ind]
जग्मुर्
गम् [6. Ā.]
अथो
अथो [ind]
गृहान्
गृह [mn]
ब्राह्मणानां
ब्राह्मण [m]
महीपाल
महीपाल [m]
रतानां
रम् [4. Ā.]
स्वेषु
स्व [adj]
कर्मसु
कर्मन् [n]
नगराधिकृतानां च गृहाणि रथिनां तथा । उपतस्थुर्नरश्रेष्ठा वैश्यशूद्रगृहानपि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नगराधिकृतानां
नगर [mn]
नगराधिकृतानां
अधिकृ [8. Ā.]
च
च [ind]
गृहाणि
गृह [mn]
रथिनां
रथिन् [m]
तथा
तथा [ind]
उपतस्थुर्
उपस्था [1. Ā.]
नरश्रेष्ठा
नर [m]
नरश्रेष्ठा
श्रेष्ठ [adj]
वैश्यशूद्रगृहान्
वैश्य [m]
वैश्यशूद्रगृहान्
शूद्र [m]
वैश्यशूद्रगृहान्
गृह [mn]
अपि
अपि [ind]
अर्चिताश्च नरैः पौरैः पाण्डवा भरतर्षभाः । जग्मुरावसथं पश्चात्पुरोचनपुरस्कृताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अर्चिताश्च
अर्चय् [10. Ā.]
अर्चिताश्च
च [ind]
नरैः
नर [m]
पौरैः
पौर [m]
पाण्डवा
पाण्डव [m]
भरतर्षभाः
भरत [m]
भरतर्षभाः
ऋषभ [m]
जग्मुर्
गम् [6. Ā.]
आवसथं
आवसथ [m]
पश्चात्
पश्चात् [ind]
पुरोचनपुरस्कृताः
पुरोचन [m]
पुरोचनपुरस्कृताः
पुरस्कृ [8. Ā.]
तेभ्यो भक्ष्यान्नपानानि शयनानि शुभानि च । आसनानि च मुख्यानि प्रददौ स पुरोचनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेभ्यो
तद् [pron]
भक्ष्यान्नपानानि
भक्ष्य [n]
भक्ष्यान्नपानानि
अन्न [n]
भक्ष्यान्नपानानि
पान [n]
शयनानि
शयन [n]
शुभानि
शुभ [adj]
च
च [ind]
आसनानि
आसन [n]
च
च [ind]
मुख्यानि
मुख्य [adj]
बहूनि
बहु [adj]
विविधानि
विविध [adj]
च
च [ind]
तत्र ते सत्कृतास्तेन सुमहार्हपरिच्छदाः । उपास्यमानाः पुरुषैरूषुः पुरनिवासिभिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
ते
तद् [pron]
सत्कृतास्तेन
सत्कृ [8. Ā.]
सत्कृतास्तेन
तद् [pron]
सुमहार्हपरिच्छदाः
सु [ind]
सुमहार्हपरिच्छदाः
महार्ह [adj]
सुमहार्हपरिच्छदाः
परिच्छद [m]
उपास्यमानाः
उपास् [4. P.]
पुरुषैर्
पुरुष [m]
ऊषुः
वस् [2. P.]
पुरनिवासिभिः
पुर [n]
पुरनिवासिभिः
निवासिन् [adj]
दशरात्रोषितानां तु तत्र तेषां पुरोचनः । निवेदयामास गृहं शिवाख्यमशिवं तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दशरात्रोषितानां
दशन् [adj]
दशरात्रोषितानां
रात्र [mn]
दशरात्रोषितानां
वस् [2. P.]
तु
तु [ind]
तत्र
तत्र [ind]
तेषां
तद् [pron]
पुरोचनः
पुरोचन [m]
निवेदयामास
निवेदय् [10. Ā.]
गृहं
गृह [mn]
शिवाख्यम्
शिव [adj]
शिवाख्यम्
आख्या [f]
अशिवं
अशिव [adj]
तदा
तदा [ind]
तत्र ते पुरुषव्याघ्रा विविशुः सपरिच्छदाः । पुरोचनस्य वचनात्कैलासमिव गुह्यकाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
स
तद् [pron]
पुरुषव्याघ्रो
पुरुष [m]
पुरुषव्याघ्रो
व्याघ्र [m]
भीष्मः
भीष्म [m]
परबलार्दनः
पर [pron]
परबलार्दनः
बल [mn]
परबलार्दनः
अर्दन [adj]
पुरोचनस्य
पुरोचन [m]
वचनात्
वचन [n]
कैलासम्
कैलास [m]
इव
इव [ind]
गुह्यकाः
गुह्यक [m]
तत्त्वगारमभिप्रेक्ष्य सर्वधर्मविशारदः । उवाचाग्नेयमित्येवं भीमसेनं युधिष्ठिरः । जिघ्रन्सोम्य वसागन्धं सर्पिर्जतुविमिश्रितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्
तद् [pron]
त्वगारम्
तु [ind]
त्वगारम्
अगार [mn]
अभिप्रेक्ष्य
अभिप्रेक्ष् [1. P.]
सर्वधर्मविशारदः
सर्व [pron]
सर्वधर्मविशारदः
धर्म [mn]
सर्वधर्मविशारदः
विशारद [adj]
उवाचाग्नेयम्
वच् [2. P.]
उवाचाग्नेयम्
आग्नेय [adj]
इत्येवं
इति [ind]
इत्येवं
एवम् [ind]
भीमसेनं
भीमसेन [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
जिघ्रन्
घ्रा [3. Ā.]
सोम्य
सोम्य [adj]
वसागन्धं
वसा [f]
वसागन्धं
गन्ध [mn]
सर्पिर्
सर्पिस् [n]
जतुविमिश्रितम्
जतु [mn]
जतुविमिश्रितम्
विमिश्रय् [Denom. P.]
कृतं हि व्यक्तमाग्नेयमिदं वेश्म परंतप । शणसर्जरसं व्यक्तमानीतं गृहकर्मणि । मुञ्जबल्वजवंशादि द्रव्यं सर्वं घृतोक्षितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृतं
कृ [2. Ā.]
हि
हि [ind]
व्यक्तम्
व्यक्त [adj]
आग्नेयम्
आग्नेय [adj]
इदं
इदम् [pron]
वेश्म
वेश्मन् [n]
परंतप
परंतप [adj]
शणसर्जरसं
शण [mn]
शणसर्जरसं
सर्जरस [mn]
व्यक्तम्
व्यक्त [adj]
आनीतं
आनी [1. Ā.]
गृहकर्मणि
गृहकर्मन् [n]
मुञ्जबल्वजवंशादि
मुञ्ज [m]
मुञ्जबल्वजवंशादि
बल्वज [m]
मुञ्जबल्वजवंशादि
वंश [m]
मुञ्जबल्वजवंशादि
आदि [m]
द्रव्यं
द्रव्य [n]
सर्वं
सर्व [pron]
घृतोक्षितम्
घृत [n]
घृतोक्षितम्
उक्ष् [6. Ā.]
शिल्पिभिः सुकृतं ह्याप्तैर्विनीतैर्वेश्मकर्मणि । विश्वस्तं मामयं पापो दग्धुकामः पुरोचनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शिल्पिभिः
शिल्पिन् [m]
सुकृतं
सुकृत [n]
ह्याप्तैर्
हि [ind]
ह्याप्तैर्
आप्त [adj]
विनीतैर्
विनी [1. Ā.]
वेश्मकर्मणि
वेश्मन् [n]
वेश्मकर्मणि
कर्मन् [n]
विश्वस्तं
विश्वस् [1. Ā.]
माम्
मद् [pron]
अयं
इदम् [pron]
पापो
पाप [adj]
दग्धुकामः
दग्धु [m]
दग्धुकामः
काम [m]
पुरोचनः
पुरोचन [m]
इमां तु तां महाबुद्धिर्विदुरो दृष्टवांस्तदा । आपदं तेन मां पार्थ स संबोधितवान्पुरा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इमां
इदम् [pron]
तु
तु [ind]
तां
तद् [pron]
महाबुद्धिर्
महत् [adj]
महाबुद्धिर्
बुद्धि [f]
विदुरो
विदुर [m]
दृष्टवांस्तदा
दृश् [6. P.]
दृष्टवांस्तदा
तदा [ind]
आपदं
आपद् [f]
तेन
तद् [pron]
मां
मद् [pron]
पार्थ
पार्थ [m]
स
तद् [pron]
संबोधितवान्
सम्बोधय् [10. P.]
पुरा
पुरा [ind]
ते वयं बोधितास्तेन बुद्धवन्तोऽशिवं गृहम् । आचार्यैः सुकृतं गूढैर्दुर्योधनवशानुगैः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
वयं
मद् [pron]
बोधितास्तेन
बोधय् [10. Ā.]
बोधितास्तेन
तद् [pron]
बुद्धवन्तो
बुध् [1. Ā.]
ऽशिवं
अशिव [adj]
गृहम्
गृह [mn]
आचार्यैः
आचार्य [m]
सुकृतं
सुकृत [n]
गूढैर्
गुह् [6. P.]
दुर्योधनवशानुगैः
दुर्योधन [m]
दुर्योधनवशानुगैः
वश [m]
दुर्योधनवशानुगैः
अनुग [adj]
यदिदं गृहमाग्नेयं विहितं मन्यते भवान् । तत्रैव साधु गच्छामो यत्र पूर्वोषिता वयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यद्
यत् [ind]
इदं
इदम् [pron]
गृहम्
गृह [mn]
आग्नेयं
आग्नेय [adj]
विहितं
विधा [3. Ā.]
मन्यते
मन् [8. P.]
भवान्
भवत् [adj]
तत्रैव
तत्र [ind]
तत्रैव
एव [ind]
साधु
साधु [adj]
गच्छामो
गम् [6. Ā.]
यत्र
यत्र [ind]
पूर्वोषिता
पूर्व [pron]
पूर्वोषिता
वस् [2. P.]
वयम्
मद् [pron]
इह यत्तैर्निराकारैर्वस्तव्यमिति रोचये । नष्टैरिव विचिन्वद्भिर्गतिमिष्टां ध्रुवामितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इह
इह [ind]
यत्तैर्
यत् [1. P.]
निराकारैर्
निराकार [adj]
वस्तव्यम्
वस् [2. P.]
इति
इति [ind]
रोचये
रोचय् [10. Ā.]
नष्टैर्
नश् [1. P.]
इव
इव [ind]
विचिन्वद्भिर्
विचि [5. P.]
गतिम्
गति [f]
इष्टां
इष् [1. P.]
ध्रुवाम्
ध्रुव [adj]
इतः
इतस् [ind]
यदि विन्देत चाकारमस्माकं हि पुरोचनः । शीघ्रकारी ततो भूत्वा प्रसह्यापि दहेत नः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदि
यदि [ind]
विन्देत
विद् [2. Ā.]
चाकारम्
च [ind]
चाकारम्
आकार [m]
अस्माकं
मद् [pron]
हि
हि [ind]
पुरोचनः
पुरोचन [m]
शीघ्रकारी
शीघ्र [adj]
शीघ्रकारी
कारिन् [adj]
ततो
ततस् [ind]
भूत्वा
भू [1. Ā.]
प्रसह्यापि
प्रसह् [1. P.]
प्रसह्यापि
अपि [ind]
दहेत
दह् [2. P.]
नः
मद् [pron]
नायं बिभेत्युपक्रोशादधर्माद्वा पुरोचनः । तथा हि वर्तते मन्दः सुयोधनमते स्थितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नायं
न [ind]
नायं
इदम् [pron]
बिभेत्युपक्रोशाद्
भी [1. Ā.]
बिभेत्युपक्रोशाद्
उपक्रोश [m]
अधर्माद्
अधर्म [m]
वा
वा [ind]
पुरोचनः
पुरोचन [m]
स
तद् [pron]
गत्वा
गम् [6. Ā.]
त्वरितो
त्वरित [adj]
राजन्
राजन् [m]
दुर्योधनमते
दुर्योधन [m]
दुर्योधनमते
मत [n]
स्थितः
स्था [1. Ā.]
अपि चेह प्रदग्धेषु भीष्मोऽस्मासु पितामहः । कोपं कुर्यात्किमर्थं वा कौरवान्कोपयेत सः । धर्म इत्येव कुप्येत तथान्ये कुरुपुंगवाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपि
अपि [ind]
चेह
च [ind]
चेह
इह [ind]
प्रदग्धेषु
प्रदह् [4. Ā.]
भीष्मो
भीष्म [m]
ऽस्मासु
मद् [pron]
पितामहः
पितामह [m]
कोपं
कोप [m]
कुर्यात्
कृ [2. Ā.]
किमर्थं
क [pron]
किमर्थं
अर्थ [mn]
वा
वा [ind]
कौरवान्
कौरव [m]
कोपयेत
कोपय् [10. Ā.]
सः
तद् [pron]
धर्म
धर्म [mn]
इत्येव
इति [ind]
इत्येव
एव [ind]
कुप्येत
कुप् [4. Ā.]
तथान्ये
तथा [ind]
तथान्ये
अन्य [pron]
कुरुपुंगवाः
कुरु [m]
कुरुपुंगवाः
पुंगव [m]
वयं तु यदि दाहस्य बिभ्यतः प्रद्रवेम हि । स्पशैर्नो घातयेत्सार्वान्राज्यलुब्धः सुयोधनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वयं
मद् [pron]
तु
तु [ind]
यदि
यदि [ind]
दाहस्य
दाह [m]
बिभ्यतः
भी [1. Ā.]
प्रद्रवेम
प्रद्रु [1. Ā.]
हि
हि [ind]
नो
मद् [pron]
घातयेत्
घातय् [10. Ā.]
सर्वान्
सर्व [pron]
राज्यलुब्धः
राज्य [n]
राज्यलुब्धः
लुभ् [4. Ā.]
सुयोधनः
सुयोधन [m]
अपदस्थान्पदे तिष्ठन्नपक्षान्पक्षसंस्थितः । हीनकोशान्महाकोशः प्रयोगैर्घातयेद्ध्रुवम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपदस्थान्
अपद [adj]
अपदस्थान्
स्थ [adj]
पदे
पद [mn]
तिष्ठन्न्
स्था [1. Ā.]
अपक्षान्
अपक्ष [adj]
पक्षसंस्थितः
पक्ष [m]
पक्षसंस्थितः
संस्था [1. Ā.]
हीनकोशान्
हा [1. P.]
हीनकोशान्
कोश [mn]
महाकोशः
महत् [adj]
महाकोशः
कोश [mn]
प्रयोगैर्
प्रयोग [m]
घातयेद्
घातय् [10. Ā.]
ध्रुवम्
ध्रुवम् [ind]
तदस्माभिरिमं पापं तं च पापं सुयोधनम् । वञ्चयद्भिर्निवस्तव्यं छन्नवासं क्वचित्क्वचित् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तद्
तद् [pron]
अस्माभिर्
मद् [pron]
इमं
इदम् [pron]
पापं
पाप [adj]
तं
तद् [pron]
च
च [ind]
पापं
पाप [adj]
सुयोधनम्
सुयोधन [m]
वञ्चयद्भिर्
वञ्चय् [10. Ā.]
निवस्तव्यं
निवस् [1. Ā.]
छन्नवासं
छद् [1. P.]
छन्नवासं
वास [m]
क्वचित्
क्वचिद् [ind]
क्वचित्
क्वचिद् [ind]
ते वयं मृगयाशीलाश्चराम वसुधामिमाम् । तथा नो विदिता मार्गा भविष्यन्ति पलायताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
वयं
मद् [pron]
मृगयाशीलाश्चराम
मृगया [f]
मृगयाशीलाश्चराम
शील [mn]
मृगयाशीलाश्चराम
चर् [1. Ā.]
वसुधाम्
वसुधा [f]
इमाम्
इदम् [pron]
तथा
तथा [ind]
नो
मद् [pron]
विदिता
विद् [6. Ā.]
मार्गा
मार्ग [m]
भविष्यन्ति
भू [1. Ā.]
पलायताम्
पलाय् [Denom. P.]
भौमं च बिलमद्यैव करवाम सुसंवृतम् । गूढोच्छ्वसान्न नस्तत्र हुताशः संप्रधक्ष्यति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भौमं
भौम [adj]
च
च [ind]
बिलम्
बिल [n]
अद्यैव
अद्य [ind]
अद्यैव
एव [ind]
करवाम
कृ [2. Ā.]
सुसंवृतम्
सु [ind]
सुसंवृतम्
संवृ [9. P.]
न
न [ind]
नस्तत्र
मद् [pron]
नस्तत्र
तत्र [ind]
हुताशः
हुताश [m]
सम्प्रधक्ष्यति
सम्प्रदह् [1. P.]
वसतोऽत्र यथा चास्मान्न बुध्येत पुरोचनः । पौरो वापि जनः कश्चित्तथा कार्यमतन्द्रितैः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वसतो
वस् [2. P.]
ऽत्र
अत्र [ind]
यथा
यथा [ind]
चास्मान्
च [ind]
चास्मान्
मद् [pron]
न
न [ind]
बुध्येत
बुध् [1. Ā.]
पुरोचनः
पुरोचन [m]
पौरो
पौर [adj]
वापि
वा [ind]
वापि
अपि [ind]
जनः
जन [m]
कश्चित्
कश्चित् [pron]
तथा
तथा [ind]
कार्यम्
कृ [2. Ā.]
अतन्द्रितैः
अतन्द्रित [adj]