Ādiparva Adhyāya 215
आदिपर्व • अध्यायः 215
Ādiparva Adhyāya 215 of the classical Mahābhārata with 20 verses.
Total: 20 Verses
•
Citations: MBh 1.215.1–20
•
250 Lexicon Terms
सोऽब्रवीदर्जुनं चैव वासुदेवं च सात्वतम् । लोकप्रवीरौ तिष्ठन्तौ खाण्डवस्य समीपतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सो
तद् [pron]
ऽब्रवीद्
ब्रू [2. Ā.]
अर्जुनं
अर्जुन [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
वासुदेवं
वासुदेव [m]
च
च [ind]
सात्वतम्
सात्वत [m]
लोकप्रवीरौ
लोक [m]
लोकप्रवीरौ
प्रवीर [m]
तिष्ठन्तौ
स्था [1. Ā.]
खाण्डवस्य
खाण्डव [mn]
समीपतः
समीपतस् [ind]
ब्राह्मणो बहुभोक्तास्मि भुञ्जेऽपरिमितं सदा । भिक्षे वार्ष्णेयपार्थौ वामेकां तृप्तिं प्रयच्छताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ब्राह्मणो
ब्राह्मण [m]
बहुभोक्तास्मि
बहु [adj]
बहुभोक्तास्मि
भोक्तृ [m]
बहुभोक्तास्मि
अस् [2. P.]
भुञ्जे
भुज् [6. P.]
ऽपरिमितं
अपरिमित [adj]
सदा
सदा [ind]
भिक्षे
भिक्ष् [1. P.]
वार्ष्णेयपार्थौ
वार्ष्णेय [m]
वार्ष्णेयपार्थौ
पार्थ [m]
वाम्
त्वद् [pron]
एकां
एक [pron]
तृप्तिं
तृप्ति [f]
प्रयच्छताम्
प्रयम् [1. Ā.]
एवमुक्तौ तमब्रूतां ततस्तौ कृष्णपाण्डवौ । केनान्नेन भवांस्तृप्येत्तस्यान्नस्य यतावहे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्तौ
वच् [2. P.]
तम्
तद् [pron]
अब्रूतां
ब्रू [2. Ā.]
ततस्तौ
ततस् [ind]
ततस्तौ
तद् [pron]
कृष्णपाण्डवौ
कृष्ण [m]
कृष्णपाण्डवौ
पाण्डव [m]
केनान्नेन
क [pron]
केनान्नेन
अन्न [n]
भवांस्तृप्येत्
भवत् [adj]
भवांस्तृप्येत्
तृप् [6. P.]
तस्यान्नस्य
तद् [pron]
तस्यान्नस्य
अन्न [n]
यतावहे
यत् [1. P.]
एवमुक्तः स भगवानब्रवीत्तावुभौ ततः । भाषमाणौ तदा वीरौ किमन्नं क्रियतामिति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्तः
वच् [2. P.]
स
तद् [pron]
भगवान्
भगवत् [adj]
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
तावुभौ
तद् [pron]
तावुभौ
उभ् [pron]
ततः
ततस् [ind]
भाषमाणौ
भाष् [1. P.]
तदा
तदा [ind]
वीरौ
वीर [m]
किम्
क [pron]
अन्नं
अन्न [n]
क्रियताम्
कृ [2. Ā.]
इति
इति [ind]
नाहमन्नं बुभुक्षे वै पावकं मां निबोधतम् । यदन्नमनुरूपं मे तद्युवां संप्रयच्छतम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नाहम्
न [ind]
नाहम्
मद् [pron]
अन्नं
अन्न [n]
बुभुक्षे
भुज् [6. P.]
वै
वै [ind]
पावकं
पावक [m]
मां
मद् [pron]
निबोधतम्
निबुध् [4. P.]
यदन्नम्
यद् [pron]
यदन्नम्
अन्न [n]
अनुरूपं
अनुरूप [adj]
मे
मद् [pron]
तद्
तद् [pron]
युवां
त्वद् [pron]
सम्प्रयच्छतम्
सम्प्रयम् [6. P.]
इदमिन्द्रः सदा दावं खाण्डवं परिरक्षति । तं न शक्नोम्यहं दग्धुं रक्ष्यमाणं महात्मना ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इदम्
इदम् [pron]
इन्द्रः
इन्द्र [m]
सदा
सदा [ind]
दावं
दाव [mn]
खाण्डवं
खाण्डव [mn]
परिरक्षति
परिरक्ष् [1. Ā.]
तं
तद् [pron]
न
न [ind]
शक्नोम्यहं
शक् [4. P.]
शक्नोम्यहं
मद् [pron]
दग्धुं
दह् [2. P.]
रक्ष्यमाणं
रक्ष् [4. P.]
महात्मना
महात्मन् [adj]
वसत्यत्र सखा तस्य तक्षकः पन्नगः सदा । सगणस्तत्कृते दावं परिरक्षति वज्रभृत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वसत्यत्र
वस् [2. P.]
वसत्यत्र
अत्र [ind]
सखा
सखि [m]
तस्य
तद् [pron]
तक्षकः
तक्षक [m]
पन्नगः
पन्नग [mn]
सदा
सदा [ind]
सगणस्तत्कृते
स [ind]
सगणस्तत्कृते
गण [m]
सगणस्तत्कृते
तद् [pron]
सगणस्तत्कृते
कृते [ind]
दावं
दाव [mn]
परिरक्षति
परिरक्ष् [1. Ā.]
वज्रभृत्
वज्रभृत् [m]
तत्र भूतान्यनेकानि रक्ष्यन्ते स्म प्रसङ्गतः । तं दिधक्षुर्न शक्नोमि दग्धुं शक्रस्य तेजसा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्र
तत्र [ind]
भूतान्यनेकानि
भू [1. Ā.]
भूतान्यनेकानि
अनेक [adj]
रक्ष्यन्ते
रक्ष् [4. P.]
स्म
स्म [ind]
प्रसङ्गतः
प्रसङ्ग [m]
तं
तद् [pron]
न
न [ind]
शक्नोम्यहं
शक् [4. P.]
शक्नोम्यहं
मद् [pron]
दग्धुं
दह् [2. P.]
रक्ष्यमाणं
रक्ष् [4. P.]
महात्मना
महात्मन् [adj]
स मां प्रज्वलितं दृष्ट्वा मेघाम्भोभिः प्रवर्षति । ततो दग्धुं न शक्नोमि दिधक्षुर्दावमीप्सितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
मां
मद् [pron]
प्रज्वलितं
प्रज्वल् [1. P.]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
मेघाम्भोभिः
मेघ [m]
मेघाम्भोभिः
अम्भस् [n]
प्रवर्षति
प्रवृष् [1. Ā.]
ततो
ततस् [ind]
दग्धुं
दह् [2. P.]
न
न [ind]
शक्नोमि
शक् [4. P.]
दिधक्षुर्
दिधक्षु [adj]
दावम्
दाव [mn]
ईप्सितम्
ईप्सय् [Desid. Ā.]
स युवाभ्यां सहायाभ्यामस्त्रविद्भ्यां समागतः । दहेयं खाण्डवं दावमेतदन्नं वृतं मया ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
युवाभ्यां
त्वद् [pron]
सहायाभ्याम्
सहाय [m]
अस्त्रविद्भ्यां
अस्त्र [mn]
अस्त्रविद्भ्यां
विद् [adj]
समागतः
समागम् [6. P.]
दहेयं
दह् [2. P.]
खाण्डवं
खाण्डव [mn]
दावम्
दाव [mn]
एतद्
एतद् [pron]
अन्नं
अन्न [n]
वृतं
वृ [5. Ā.]
मया
मद् [pron]
युवां ह्युदकधारास्ता भूतानि च समन्ततः । उत्तमास्त्रविदौ सम्यक्सर्वतो वारयिष्यथः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
युवां
त्वद् [pron]
ह्युदकधारास्ता
हि [ind]
ह्युदकधारास्ता
उदक [n]
ह्युदकधारास्ता
धारा [f]
ह्युदकधारास्ता
तद् [pron]
भूतानि
भूत [mn]
च
च [ind]
समन्ततः
समन्ततः [ind]
सम्यक्
सम्यक् [ind]
सर्वतो
सर्वतस् [ind]
वारयिष्यथः
वारय् [10. Ā.]
एवमुक्ते प्रत्युवाच बीभत्सुर्जातवेदसम् । दिधक्षुं खाण्डवं दावमकामस्य शतक्रतोः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्तः
वच् [2. P.]
प्रत्युवाच
प्रतिवच् [3. Ā.]
प्रहस्य
प्रहस् [1. Ā.]
भरतान्
भरत [m]
इदम्
इदम् [pron]
खाण्डवं
खाण्डव [mn]
दावम्
दाव [mn]
अद्यैव
अद्य [ind]
अद्यैव
एव [ind]
मिषतो
मिष् [6. P.]
ऽस्य
इदम् [pron]
शतक्रतोः
शतक्रतु [m]
उत्तमास्त्राणि मे सन्ति दिव्यानि च बहूनि च । यैरहं शक्नुयां योद्धुमपि वज्रधरान्बहून् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उत्तमास्त्राणि
उत्तम [adj]
उत्तमास्त्राणि
अस्त्र [mn]
मे
मद् [pron]
सन्ति
अस् [2. P.]
दिव्यानि
दिव्य [adj]
च
च [ind]
बहूनि
बहु [adj]
च
च [ind]
यैर्
यद् [pron]
अहं
मद् [pron]
शक्नुयां
शक् [4. P.]
योद्धुम्
युध् [2. P.]
अपि
अपि [ind]
वज्रधरान्
वज्रधर [m]
बहून्
बहु [adj]
धनुर्मे नास्ति भगवन्बाहुवीर्येण संमितम् । कुर्वतः समरे यत्नं वेगं यद्विषहेत मे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धनुर्
धनुस् [n]
मे
मद् [pron]
नास्ति
न [ind]
नास्ति
अस् [2. P.]
भगवन्
भगवत् [adj]
बाहुवीर्येण
बाहु [mf]
बाहुवीर्येण
वीर्य [n]
संमितम्
संमा [3. Ā.]
कुर्वतः
कृ [2. Ā.]
समरे
समर [mn]
यत्नं
यत्न [m]
वेगं
वेग [m]
यद्
यत् [ind]
विषहेत
विषह् [1. P.]
मे
मद् [pron]
शरैश्च मेऽर्थो बहुभिरक्षयैः क्षिप्रमस्यतः । न हि वोढुं रथः शक्तः शरान्मम यथेप्सितान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शरैश्च
शर [m]
शरैश्च
च [ind]
मे
मद् [pron]
ऽर्थो
अर्थ [mn]
बहुभिर्
बहु [adj]
अक्षयैः
अक्षय [adj]
क्षिप्रम्
क्षिप्रम् [ind]
अस्यतः
अस् [4. Ā.]
न
न [ind]
हि
हि [ind]
वोढुं
वह् [2. P.]
रथः
रथ [m]
शक्तः
शक् [4. P.]
शरान्
शर [m]
मम
मद् [pron]
यथेप्सितान्
यथा [ind]
यथेप्सितान्
ईप्सय् [Desid. Ā.]
अश्वांश्च दिव्यानिच्छेयं पाण्डुरान्वातरंहसः । रथं च मेघनिर्घोषं सूर्यप्रतिमतेजसम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अश्वांश्च
अश्व [m]
अश्वांश्च
च [ind]
दिव्यान्
दिव्य [adj]
इच्छेयं
इष् [1. P.]
पाण्डुरान्
पाण्डुर [adj]
वातरंहसः
वात [m]
वातरंहसः
रंहस् [n]
रथं
रथ [m]
च
च [ind]
मेघनिर्घोषं
मेघ [m]
मेघनिर्घोषं
निर्घोष [m]
सूर्यप्रतिमतेजसम्
सूर्य [m]
सूर्यप्रतिमतेजसम्
प्रतिम [adj]
सूर्यप्रतिमतेजसम्
तेजस् [n]
तथा कृष्णस्य वीर्येण नायुधं विद्यते समम् । येन नागान्पिशाचांश्च निहन्यान्माधवो रणे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथा
तथा [ind]
कृष्णस्य
कृष्ण [m]
वीर्येण
वीर्य [n]
नायुधं
न [ind]
नायुधं
आयुध [mn]
विद्यते
विद् [2. Ā.]
समम्
सम [pron]
येन
यद् [pron]
नागान्
नाग [m]
पिशाचांश्च
पिशाच [m]
पिशाचांश्च
च [ind]
निहन्यान्
निहन् [2. Ā.]
माधवो
माधव [m]
रणे
रण [m]
उपायं कर्मणः सिद्धौ भगवन्वक्तुमर्हसि । निवारयेयं येनेन्द्रं वर्षमाणं महावने ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उपायं
उपाय [m]
कर्मणः
कर्मन् [n]
सिद्धौ
सिद्धि [f]
भगवन्
भगवत् [adj]
वक्तुम्
वच् [2. P.]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]
निवारयेयं
निवारय् [10. Ā.]
येनेन्द्रं
यद् [pron]
येनेन्द्रं
इन्द्र [m]
वर्षमाणं
वृष् [6. P.]
महावने
महत् [adj]
महावने
वन [n]
पौरुषेण तु यत्कार्यं तत्कर्तारौ स्व पावक । करणानि समर्थानि भगवन्दातुमर्हसि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पौरुषेण
पौरुष [n]
तु
तु [ind]
यत्
यद् [pron]
कार्यं
कृ [2. Ā.]
तत्
तद् [pron]
कर्तारौ
कृ [2. Ā.]
पावक
पावक [m]
करणानि
करण [n]
समर्थानि
समर्थ [adj]
भगवन्
भगवत् [adj]
दातुम्
दा [1. Ā.]
अर्हसि
अर्ह् [1. Ā.]