Ādiparva Adhyāya 172
आदिपर्व • अध्यायः 172
Ādiparva Adhyāya 172 of the classical Mahābhārata with 18 verses.
Total: 18 Verses
•
Citations: MBh 1.172.1–18
•
250 Lexicon Terms
एवमुक्तः स विप्रर्षिर्वसिष्ठेन महात्मना । न्ययच्छदात्मनः कोपं सर्वलोकपराभवात् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्तः
वच् [2. P.]
स
तद् [pron]
तेनर्षिर्
तद् [pron]
तेनर्षिर्
ऋषि [m]
वसिष्ठः
वसिष्ठ [m]
प्रत्यभाषत
प्रतिभाष् [1. P.]
नियच्छेदं
नियम् [1. Ā.]
नियच्छेदं
इदम् [pron]
मनः
मनस् [n]
पापात्
पाप [adj]
सर्वलोकपराभवात्
सर्व [pron]
सर्वलोकपराभवात्
लोक [m]
सर्वलोकपराभवात्
पराभव [m]
ईजे च स महातेजाः सर्ववेदविदां वरः । ऋषी राक्षससत्रेण शाक्तेयोऽथ पराशरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वद्
त्वद् [pron]
ऋते
ऋते [ind]
ऽद्य
अद्य [ind]
महाभाग
महाभाग [adj]
सर्ववेदविदां
सर्व [pron]
सर्ववेदविदां
वेद [m]
सर्ववेदविदां
विद् [adj]
वर
वर [adj]
ऋषी
ऋषि [m]
राक्षससत्रेण
राक्षस [m]
राक्षससत्रेण
सत्त्र [n]
शाक्तेयो
शाक्तेय [m]
ऽथ
अथ [ind]
पराशरः
पराशर [m]
ततो वृद्धांश्च बालांश्च राक्षसान्स महामुनिः । ददाह वितते यज्ञे शक्तेर्वधमनुस्मरन् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
वृद्धांश्च
वृद्ध [adj]
वृद्धांश्च
च [ind]
बालांश्च
बाल [adj]
बालांश्च
च [ind]
राक्षसान्
राक्षस [m]
स
तद् [pron]
महामुनिः
महत् [adj]
महामुनिः
मुनि [m]
ददाह
दह् [2. P.]
वितते
वितन् [8. Ā.]
यज्ञे
यज्ञ [m]
शक्तेर्
शक्ति [m]
वधम्
वध [m]
अनुस्मरन्
अनुस्मृ [1. Ā.]
न हि तं वारयामास वसिष्ठो रक्षसां वधात् । द्वितीयामस्य मा भाङ्क्षं प्रतिज्ञामिति निश्चयात् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
हि
हि [ind]
तं
तद् [pron]
वारयामास
वारय् [10. Ā.]
वसिष्ठो
वसिष्ठ [m]
रक्षसां
रक्षस् [n]
वधात्
वध [m]
द्वितीयाम्
द्वितीय [adj]
अस्य
इदम् [pron]
मा
मा [ind]
भाङ्क्षं
भञ्ज् [4. P.]
प्रतिज्ञाम्
प्रतिज्ञा [f]
इति
इति [ind]
निश्चयात्
निश्चय [m]
त्रयाणां पावकानां स सत्रे तस्मिन्महामुनिः । आसीत्पुरस्ताद्दीप्तानां चतुर्थ इव पावकः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्रयाणां
त्रि [nr]
पावकानां
पावक [m]
स
तद् [pron]
सत्रे
सत्त्र [n]
तस्मिन्
तद् [pron]
महामुनिः
महत् [adj]
महामुनिः
मुनि [m]
आसीत्
अस् [2. P.]
पुरस्ताद्
पुरस्तात् [ind]
दीप्तानां
दीप् [4. P.]
चतुर्थ
चतुर्थ [adj]
इव
इव [ind]
पावकः
पावक [m]
तेन यज्ञेन शुभ्रेण हूयमानेन युक्तितः । तद्विदीपितमाकाशं सूर्येणेव घनात्यये ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेन
तद् [pron]
यज्ञेन
यज्ञ [m]
शुभ्रेण
शुभ्र [adj]
हूयमानेन
हु [3. Ā.]
युक्तितः
युक्ति [f]
तद्
तद् [pron]
विदीपितम्
विदीपय् [10. Ā.]
आकाशं
आकाश [mn]
सूर्येणेव
सूर्य [m]
सूर्येणेव
इव [ind]
घनात्यये
घनात्यय [m]
तं वसिष्ठादयः सर्वे मुनयस्तत्र मेनिरे । तेजसा दिवि दीप्यन्तं द्वितीयमिव भास्करम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तं
तद् [pron]
वसिष्ठादयः
वसिष्ठ [m]
वसिष्ठादयः
आदि [m]
सर्वे
सर्व [pron]
मुनयस्तत्र
मुनि [m]
मुनयस्तत्र
तत्र [ind]
मेनिरे
मन् [8. P.]
तेजसा
तेजस् [n]
दिवि
दिव् [m]
दीप्यन्तं
दीप् [4. P.]
द्वितीयम्
द्वितीय [adj]
इव
इव [ind]
भास्करम्
भास्कर [m]
ततः परमदुष्प्रापमन्यैरृषिरुदारधीः । समापिपयिषुः सत्रं तमत्रिः समुपागमत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
परमदुष्प्रापम्
परम [adj]
परमदुष्प्रापम्
दुष्प्राप [adj]
अन्यैर्
अन्य [pron]
ऋषिर्
ऋषि [m]
उदारधीः
उदार [adj]
उदारधीः
धी [f]
समापिपयिषुः
समापिपयिषु [adj]
सत्रं
सत्त्र [n]
तम्
तद् [pron]
अत्रिः
अत्रि [m]
समुपागमत्
समुपागम् [1. P.]
तथा पुलस्त्यः पुलहः क्रतुश्चैव महाक्रतुम् । उपाजग्मुरमित्रघ्न रक्षसां जीवितेप्सया ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथा
तथा [ind]
पुलस्त्यः
पुलस्त्य [m]
पुलहः
पुलह [m]
क्रतुश्चैव
क्रतु [m]
क्रतुश्चैव
च [ind]
क्रतुश्चैव
एव [ind]
महाक्रतुम्
महत् [adj]
महाक्रतुम्
क्रतु [m]
उपाजग्मुर्
उपागम् [1. P.]
अमित्रघ्न
अमित्र [mf]
अमित्रघ्न
घ्न [adj]
रक्षसां
रक्षस् [n]
जीवितेप्सया
जीवित [n]
जीवितेप्सया
ईप्सा [f]
पुलस्त्यस्तु वधात्तेषां रक्षसां भरतर्षभ । उवाचेदं वचः पार्थ पराशरमरिंदमम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुलस्त्यस्तु
पुलस्त्य [m]
पुलस्त्यस्तु
तु [ind]
वधात्
वध [m]
तेषां
तद् [pron]
रक्षसां
रक्षस् [n]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
उवाचेदं
वच् [2. P.]
उवाचेदं
इदम् [pron]
वचः
वचस् [n]
पार्थः
पार्थ [m]
प्रहसञ्
प्रहस् [1. Ā.]
शनकैर्
शनकैस् [ind]
इव
इव [ind]
कच्चित्तातापविघ्नं ते कच्चिन्नन्दसि पुत्रक । अजानतामदोषाणां सर्वेषां रक्षसां वधात् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कच्चित्
कश्चित् [pron]
तातापविघ्नं
तात [m]
तातापविघ्नं
अपविघ्न [n]
ते
त्वद् [pron]
कच्चिन्
कश्चित् [pron]
नन्दसि
नन्द् [1. Ā.]
पुत्रक
पुत्रक [m]
अजानताम्
अजानत् [adj]
अदोषाणां
अदोष [adj]
सर्वेषां
सर्व [pron]
रक्षसां
रक्षस् [n]
वधात्
वध [m]
प्रजोच्छेदमिमं मह्यं सर्वं सोमपसत्तम । अधर्मिष्ठं वरिष्ठः सन्कुरुषे त्वं पराशर । राजा कल्माषपादश्च दिवमारोढुमिच्छति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रजोच्छेदम्
प्रजा [f]
प्रजोच्छेदम्
उच्छेद [m]
इमं
इदम् [pron]
मह्यं
मद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
सोमपसत्तम
सोमप [m]
सोमपसत्तम
सत्तम [adj]
अधर्मिष्ठं
अधर्मिष्ठ [adj]
वरिष्ठः
वरिष्ठ [adj]
सन्
अस् [2. P.]
कुरुषे
कृ [2. Ā.]
त्वं
त्वद् [pron]
पराशर
पराशर [m]
राजा
राजन् [m]
कल्माषपादश्च
कल्माषपाद [m]
कल्माषपादश्च
च [ind]
दिवम्
दिव् [m]
आरोढुम्
आरुह् [6. Ā.]
इच्छति
इष् [1. P.]
ये च शक्त्यवराः पुत्रा वसिष्ठस्य महामुनेः । ते च सर्वे मुदा युक्ता मोदन्ते सहिताः सुरैः । सर्वमेतद्वसिष्ठस्य विदितं वै महामुने ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
शतं
शत [mn]
पुत्रा
पुत्र [m]
भविष्यन्ति
भू [1. Ā.]
महाबलाः
महत् [adj]
महाबलाः
बल [mn]
ते
तद् [pron]
च
च [ind]
सर्वे
सर्व [pron]
मुदा
मुद् [f]
युक्ता
युज् [6. Ā.]
मोदन्ते
मुद् [1. P.]
सहिताः
सहित [adj]
सुरैः
सुर [m]
सर्वम्
सर्व [pron]
एतद्
एतद् [pron]
वसिष्ठस्य
वसिष्ठ [m]
विदितं
विद् [6. Ā.]
वै
वै [ind]
महामुने
महत् [adj]
महामुने
मुनि [m]
रक्षसां च समुच्छेद एष तात तपस्विनाम् । निमित्तभूतस्त्वं चात्र क्रतौ वासिष्ठनन्दन । स सत्रं मुञ्च भद्रं ते समाप्तमिदमस्तु ते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रक्षसां
रक्षस् [n]
च
च [ind]
समुच्छेद
समुच्छेद [m]
एष
एतद् [pron]
तात
तात [m]
तपस्विनाम्
तपस्विन् [m]
निमित्तभूतस्त्वं
निमित्त [n]
निमित्तभूतस्त्वं
भू [1. Ā.]
निमित्तभूतस्त्वं
त्वद् [pron]
चात्र
च [ind]
चात्र
अत्र [ind]
क्रतौ
क्रतु [m]
वासिष्ठनन्दन
वासिष्ठ [adj]
वासिष्ठनन्दन
नन्दन [m]
स
तद् [pron]
सत्रं
सत्त्र [n]
मुञ्च
मुच् [6. Ā.]
भद्रं
भद्र [n]
ते
त्वद् [pron]
समाप्तम्
समाप् [5. Ā.]
इदम्
इदम् [pron]
अस्तु
अस् [2. P.]
ते
त्वद् [pron]
एवमुक्तः पुलस्त्येन वसिष्ठेन च धीमता । तदा समापयामास सत्रं शाक्तिः पराशरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्तः
वच् [2. P.]
स
तद् [pron]
विप्रर्षिर्
विप्रर्षि [m]
वसिष्ठेन
वसिष्ठ [m]
महात्मना
महात्मन् [adj]
तदा
तदा [ind]
समापयामास
समापय् [10. Ā.]
सत्रं
सत्त्र [n]
शाक्तिः
शाक्ति [m]
पराशरः
पराशर [m]
सर्वराक्षससत्राय संभृतं पावकं मुनिः । उत्तरे हिमवत्पार्श्वे उत्ससर्ज महावने ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वराक्षससत्राय
सर्व [pron]
सर्वराक्षससत्राय
राक्षस [m]
सर्वराक्षससत्राय
सत्त्र [n]
संभृतं
सम्भृ [3. Ā.]
पावकं
पावक [m]
मुनिः
मुनि [m]
उत्तरे
उत्तर [adj]
हिमवत्पार्श्वे
हिमवन्त् [m]
हिमवत्पार्श्वे
पार्श्व [mn]
उत्ससर्ज
उत्सृज् [6. Ā.]
महावने
महत् [adj]
महावने
वन [n]
स तत्राद्यापि रक्षांसि वृक्षानश्मान एव च । भक्षयन्दृश्यते वह्निः सदा पर्वणि पर्वणि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
तत्राद्यापि
तत्र [ind]
तत्राद्यापि
अद्य [ind]
तत्राद्यापि
अपि [ind]
रक्षांसि
रक्षस् [n]
वृक्षान्
वृक्ष [m]
अश्मान
अश्मन् [mn]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
भक्षयन्
भक्षय् [10. Ā.]
दृश्यते
दृश् [6. P.]
वह्निः
वह्नि [m]
सदा
सदा [ind]
पर्वणि
पर्वन् [n]
पर्वणि
पर्वन् [n]