Canonical Ref: KS 7.83
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
वधूं द्विजः प्राह तवैष वत्से वह्निर्विवाहं प्रति पूर्वसाक्षी । शिवेन भर्त्रा सह धर्मचर्या कार्या त्वया मुक्तविचारयेति ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
वधूमिति । अथ वधूं द्विजः पुरोधाः प्राह । किमिति हे वत्से, एष वह्निस्तव विवाहं प्रति । विवाहकर्मणीत्यर्थः । कर्मसाक्षी कर्मद्रष्टा । भर्त्रा शिवेन सह मुक्तविचारया निर्विचारया त्वया धर्मचर्या धर्माचरणं कार्या कर्तव्येति । अयं च प्राजापत्यविवाहो द्रष्टव्यः । यथाहाश्वलायनः- `सह धर्मचरेदिति प्राजापत्यः` इति
अन्वयः:
`हे वत्से ! एष वह्निः तव विवाहं प्रति कर्मसाक्षी, भर्त्रा शिवेन सह मुक्तविचारया त्वया धर्मचर्या कार्या` । इति द्विजो वधूं प्राह ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
वधूं
Lemma: वधू
POS: f
द्विजः
Lemma: द्विज
POS: m
प्राह
Lemma: प्राह्
POS: 1. P. • Verb: प्राह
तवैष
Lemma: त्वद्
POS: pron
तवैष
Lemma: एतद्
POS: pron
वत्से
Lemma: वत्सा
POS: f
वह्निर्
Lemma: वह्नि
POS: m
विवाहं
Lemma: विवाह
POS: m
प्रति
Lemma: प्रति
POS: ind
पूर्वसाक्षी
Lemma: पूर्व
POS: pron
पूर्वसाक्षी
Lemma: साक्षिन्
POS: m
शिवेन
Lemma: शिव
POS: m
भर्त्रा
Lemma: भर्तृ
POS: m
सह
Lemma: सह
POS: ind
धर्मचर्या
Lemma: धर्म
POS: mn
धर्मचर्या
Lemma: चर्या
POS: f
कार्या
Lemma: कृ
POS: 2. Ā.
त्वया
Lemma: त्वद्
POS: pron
मुक्तविचारयेति
Lemma: मुच्
POS: 6. Ā.
मुक्तविचारयेति
Lemma: विचार
POS: m
मुक्तविचारयेति
Lemma: इति
POS: ind
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 7.83. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.