Canonical Ref: KS 3.15
Metrical Form: उपजातिः
Sanskrit (Devanāgarī)
अमी हि वीर्यप्रभवं भवस्य जयाय सेनान्यमुशन्ति देवाः । स च त्वदेकेषुनिपातसाध्यो ब्रह्माङ्गभूर्ब्रह्मणि योजितात्मा ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
अमी इति ॥ हि यस्मादमी देवा जयाय शत्रुजयार्थं भवस्य हरस्य वीर्यप्रभवं तेजः संभूतं सेनापतिमुशन्ति कामयन्ते । `वश कान्तौ` इति धातोर्लट् । ब्रह्मणां सद्योजातादिमन्त्राणामङ्गानां हृदयादिमन्त्राणां भूः स्थानं ब्रह्माङ्गभूः । कृतमन्त्रन्यास इत्यर्थः । ब्रह्मणि निजतत्त्वे `वेदस्तत्वं तपो ब्रह्म ब्रह्मा` इत्युभयत्राप्यमरः । योजितात्मा नियमितचित्तः । मन्त्रन्यासपूर्वंकं ब्रह्म ध्यायन्नित्यर्थः । स भवश्च त्वदेकेषोस्तवैकबाणस्य निपातेन साध्यः । अनन्यसाध्योऽयमस्मिन्नवसर इति भावः
अन्वयः:
हि अमी देवाः जयाय भवस्य वीर्यप्रभवं सेनान्यम् उशन्ति । ब्रह्माऽङ्गभूः ब्रह्मणि योजितात्मा स च त्वदेकेषुनियातसाध्यः ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
अमी
Lemma: अदस्
POS: pron
हि
Lemma: हि
POS: ind
वीर्यप्रभवं
Lemma: वीर्य
POS: n
वीर्यप्रभवं
Lemma: प्रभव
POS: m
भवस्य
Lemma: भव
POS: m
जयाय
Lemma: जय
POS: m
उशन्ति
Lemma: वश्
POS: 6. Ā. • Verb: उशन्ति
देवाः
Lemma: देव
POS: m
स
Lemma: तद्
POS: pron
च
Lemma: च
POS: ind
त्वदेकेषुनिपातसाध्यो
Lemma: त्वद्
POS: pron
त्वदेकेषुनिपातसाध्यो
Lemma: एक
POS: pron
त्वदेकेषुनिपातसाध्यो
Lemma: इषु
POS: mf
त्वदेकेषुनिपातसाध्यो
Lemma: निपात
POS: m
त्वदेकेषुनिपातसाध्यो
Lemma: साधय्
POS: 10. Ā.
ब्रह्माङ्गभूर्
Lemma: ब्रह्मन्
POS: n
ब्रह्माङ्गभूर्
Lemma: अङ्ग
POS: n
ब्रह्माङ्गभूर्
Lemma: भू
POS: f
ब्रह्मणि
Lemma: ब्रह्मन्
POS: n
योजितात्मा
Lemma: योजय्
POS: 10. Ā.
योजितात्मा
Lemma: आत्मन्
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 3.15. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.