Canonical Ref: KS 2.54
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
संपत्स्यते वः कामो यं कालः कश्चित्प्रतीक्ष्यताम् । न त्वस्य सिद्धौ यास्यामि सर्गव्यापारमात्मना ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
संपत्स्यत इति ॥ अयं वो युष्माकं कामो मनोरथः सेनानीरुपः संपत्स्यते सेत्स्यति । कश्चित्कियानपि कालः प्रतीक्ष्यताम् । तु किंतु तस्य सेनान्यः सिद्धौ विषय आत्मना स्वयं सर्गः सृष्टिरेव व्यापारस्तं न यास्यामि । नाहं स्रक्ष्यामीत्यर्थः
अन्वयः:
अयं कः कामः सम्पत्स्यते । कश्चित् कालः प्रतीक्ष्यताम् । तु अस्य सिद्धौ आत्मना सर्गव्यापारं न यास्यामि ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
सम्पत्स्यते
Lemma: सम्पद्
POS: 4. P. • Verb: सम्पत्स्यते
वः
Lemma: त्वद्
POS: pron
कामो
Lemma: काम
POS: m
यं
Lemma: यद्
POS: pron
कालः
Lemma: काल
POS: m
कश्चित्
Lemma: कश्चित्
POS: pron
प्रतीक्ष्यताम्
Lemma: प्रतीक्ष्
POS: 1. P. • Verb: प्रतीक्ष्यताम्
न
Lemma: न
POS: ind
त्व्
Lemma: तु
POS: ind
अस्य
Lemma: इदम्
POS: pron
सिद्धौ
Lemma: सिद्धि
POS: f
यास्यामि
Lemma: या
POS: 2. Ā. • Verb: यास्यामि
सर्गव्यापारम्
Lemma: सर्ग
POS: m
सर्गव्यापारम्
Lemma: व्यापार
POS: m
आत्मना
Lemma: आत्मन्
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 2.54. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.