Canonical Ref: KS 2.43
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
उत्पाट्य मेरुशृङ्गाणि क्षुण्णानि हरितां खुरैः । आक्रीडपर्वतास्तेन कल्पिताः स्वेषु वेश्मसु ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
उत्पाट्येति ॥ तेन तारकेण हरितां सूर्याश्वनाम् । `हरित्सूर्ये च सूर्याश्वे वर्णे च हरिते दिशि` इति विश्वः । खुरैः शफैः क्षुण्णानि चूर्णितानि । एतेन तेषामत्यौन्नत्यं सूचितम् । मेरुश्रृङ्गाण्युत्पाट्य स्वेषु वेश्मसु । वैश्मस्विति बहुवचनेनास्य भुवनत्रयनिवासः सूचितः । आक्रीडन्त एष्वित्याक्रीडाः । ते च पर्वताः कल्पिताः कृताः
अन्वयः:
तेन हरितां खुरैः क्षुण्णानि मेरुश्रृङ्गाणि उत्पाट्य स्वेषु वेश्मसु आक्रीडपर्वताः कल्पिताः ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
उत्पाट्य
Lemma: उत्पाटय्
POS: 10. P.
मेरुशृङ्गाणि
Lemma: मेरु
POS: m
मेरुशृङ्गाणि
Lemma: शृङ्ग
POS: n
क्षुण्णानि
Lemma: क्षुद्
POS: 1. Ā.
हरितां
Lemma: हरित्
POS: adj
खुरैः
Lemma: खुर
POS: mn
आक्रीडपर्वतास्
Lemma: आक्रीड
POS: mn
आक्रीडपर्वतास्
Lemma: पर्वत
POS: mn
तेन
Lemma: तद्
POS: pron
कल्पिताः
Lemma: कल्पय्
POS: 10. Ā.
स्वेषु
Lemma: स्व
POS: adj
वेश्मसु
Lemma: वेश्मन्
POS: n
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 2.43. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.