Canonical Ref: KS 2.38
Metrical Form: अनुष्टुप्
Sanskrit (Devanāgarī)
ज्वलन्मणिशिखाश्चैनं वासुकिप्रमुखा निशि । स्थिरप्रदीपतामेत्य भुजंगाः पर्युपासते ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
ज्वलदिति ॥ किंचेति चार्थः । ज्वलन्त्यो मणीनां शिरोरत्नानां शिखा ख्वाला येषां ते वासुकिप्रमुखा भुजङ्गाः सर्पाः । सिद्धाश्च ध्वन्यन्ते । `भुजंगः सिद्धसर्पयोः` इत्यमरः । निशि स्थिरप्रदीपतामनिर्वाणदीपत्वमेत्यैनं तारकं पर्युपासते परिवृत्य सेवन्ते
अन्वयः:
ज्वलन्मणिशिखा वासुकिप्रमुखाः भुजङ्गाश्च निशि स्थिरप्रदीपताम् एत्य एनं पर्युपासते ।
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
ज्वलन्मणिशिखाश्
Lemma: ज्वल्
POS: 1. Ā.
ज्वलन्मणिशिखाश्
Lemma: मणि
POS: m
ज्वलन्मणिशिखाश्
Lemma: शिखा
POS: f
चैनं
Lemma: च
POS: ind
चैनं
Lemma: एनद्
POS: pron
वासुकिप्रमुखा
Lemma: वासुकि
POS: m
वासुकिप्रमुखा
Lemma: प्रमुख
POS: adj
निशि
Lemma: निश्
POS: f
स्थिरप्रदीपताम्
Lemma: स्थिर
POS: adj
स्थिरप्रदीपताम्
Lemma: प्रदीप
POS: m
स्थिरप्रदीपताम्
Lemma: ता
POS: f
एत्य
Lemma: ए
POS: 2. P.
भुजंगाः
Lemma: भुजंग
POS: m
पर्युपासते
Lemma: पर्युपास्
POS: 4. P. • Verb: पर्युपासते
Canonical CTS URN Reference
Kumārasambhavam, KS 2.38. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.