Canonical Ref: RV 9.33
Metrical Form: द्रुतविलम्बितम्
Sanskrit (Devanāgarī)
अभिनयान्परिचेतुमिवोद्यता मलयमारुतकम्पितपल्लवा । अमदयत्सहकारलता मनः सकलिका कलिकामजितामपि ॥
व्याख्या / Traditional Commentary & Notes
Classical Exegesis
सञ्जीविनीटीका (मल्लिनाथः):
अभिनयानिति॥ अत्र चूतलताया नर्तकीसमाधिरभिधीयते। अभिनयानर्थव्यञ्जकान्व्यापारान्। `व्यञ्जकाभिनयौ समौ` इत्यमरः (अ.को.1|7|17)। परिचेतुमभ्यसितुमुद्यतेव स्थिता। कुतः? मलयमारुतेन कम्पितपल्लवा। `पल्लव`शब्देन हस्तो गम्यते। सकलिका सकोरका। `कलिका कोरकः पुमान्` इत्यमरः (अ.को.2|4|16)। सहकारलता। कलिः कलहो द्वेष उच्यते। `कलिः स्यात्कलहे शूरे कलिरन्त्ययुगे युधि`इति विश्वः। कामो रागः। तज्जितामपि। जितरागद्वेषाणामपीत्यर्थः। मनोऽमदयत् ॥
Canonical CTS URN Reference
Raghuvaṁśam, RV 9.33. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.