Sabhāparva Adhyāya 37
सभापर्व • अध्यायः 37
Sabhāparva Adhyāya 37 of the classical Mahābhārata with 16 verses.
Total: 16 Verses
•
Citations: MBh 2.37.1–16
•
250 Lexicon Terms
ततः सागरसंकाशं दृष्ट्वा नृपतिसागरम् । रोषात्प्रचलितं सर्वमिदमाह युधिष्ठिरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
सागरसंकाशं
सागर [m]
सागरसंकाशं
संकाश [m]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
नृपतिसागरम्
नृपति [m]
नृपतिसागरम्
सागर [m]
रोषात्
रोष [m]
प्रचलितं
प्रचल् [1. P.]
सर्वम्
सर्व [pron]
इदम्
इदम् [pron]
आह
अह् [1. P.]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
भीष्मं मतिमतां श्रेष्ठं वृद्धं कुरुपितामहम् । बृहस्पतिं बृहत्तेजाः पुरुहूत इवारिहा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भीष्मं
भीष्म [m]
मतिमतां
मतिमत् [adj]
श्रेष्ठं
श्रेष्ठ [adj]
वृद्धं
वृद्ध [adj]
कुरुपितामहम्
कुरु [m]
कुरुपितामहम्
पितामह [m]
बृहस्पतिसमा
बृहस्पति [m]
बृहस्पतिसमा
सम [pron]
मुख्याः
मुख्य [adj]
प्रजापतिम्
प्रजापति [m]
इवामराः
इव [ind]
इवामराः
अमर [m]
असौ रोषात्प्रचलितो महान्नृपतिसागरः । अत्र यत्प्रतिपत्तव्यं तन्मे ब्रूहि पितामह ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
असौ
अदस् [pron]
रोषात्
रोष [m]
प्रचलितो
प्रचल् [1. P.]
महान्नृपतिसागरः
महत् [adj]
महान्नृपतिसागरः
नृपति [m]
महान्नृपतिसागरः
सागर [m]
उपनीयमानं
उपनी [1. Ā.]
युक्तं
युज् [6. Ā.]
च
च [ind]
तन्मे
तद् [pron]
तन्मे
मद् [pron]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
पितामह
पितामह [m]
यज्ञस्य च न विघ्नः स्यात्प्रजानां च शिवं भवेत् । यथा सर्वत्र तत्सर्वं ब्रूहि मेऽद्य पितामह ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यज्ञस्य
यज्ञ [m]
च
च [ind]
न
न [ind]
विघ्नः
विघ्न [mn]
स्यात्
अस् [2. P.]
प्रजानां
प्रजा [f]
च
च [ind]
शिवं
शिव [n]
भवेत्
भू [1. Ā.]
यथा
यथा [ind]
सर्वत्र
सर्वत्र [ind]
तत्
तद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
मे
मद् [pron]
ऽद्य
अद्य [ind]
पितामह
पितामह [m]
इत्युक्तवति धर्मज्ञे धर्मराजे युधिष्ठिरे । उवाचेदं वचो भीष्मस्ततः कुरुपितामहः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तत्
तद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
प्रतिजग्राह
प्रतिग्रह् [9. Ā.]
धर्मराजो
धर्मराज [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
उवाचेदं
वच् [2. P.]
उवाचेदं
इदम् [pron]
वचो
वचस् [n]
भीष्मस्ततः
भीष्म [m]
भीष्मस्ततः
ततस् [ind]
कुरुपितामहः
कुरु [m]
कुरुपितामहः
पितामह [m]
मा भैस्त्वं कुरुशार्दूल श्वा सिंहं हन्तुमर्हति । शिवः पन्थाः सुनीतोऽत्र मया पूर्वतरं वृतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मा
मा [ind]
भैस्त्वं
भी [1. Ā.]
भैस्त्वं
त्वद् [pron]
कुरुशार्दूल
कुरु [m]
कुरुशार्दूल
शार्दूल [m]
श्वा
श्वन् [m]
सिंहं
सिंह [m]
हन्तुम्
हन् [6. P.]
अर्हति
अर्ह् [1. Ā.]
शिवः
शिव [adj]
पन्थाः
पथिन् [m]
सुनीतो
सु [ind]
सुनीतो
नी [2. P.]
ऽत्र
अत्र [ind]
मया
मद् [pron]
पूर्वतरं
पूर्वतर [adj]
वृतः
वृ [5. Ā.]
प्रसुप्ते हि यथा सिंहे श्वानस्तत्र समागताः । भषेयुः सहिताः सर्वे तथेमे वसुधाधिपाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रसुप्ते
प्रस्वप् [2. Ā.]
हि
हि [ind]
यथा
यथा [ind]
सिंहे
सिंह [m]
श्वानस्तत्र
श्वन् [m]
श्वानस्तत्र
तत्र [ind]
समागताः
समागम् [6. P.]
भषेयुः
भष् [1. Ā.]
सहिताः
सहित [adj]
सर्वे
सर्व [pron]
तथेमे
तथा [ind]
तथेमे
इदम् [pron]
वसुधाधिपाः
वसुधाधिप [m]
वृष्णिसिंहस्य सुप्तस्य तथेमे प्रमुखे स्थिताः । भषन्ते तात संक्रुद्धाः श्वानः सिंहस्य संनिधौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वृष्णिसिंहस्य
वृष्णि [m]
वृष्णिसिंहस्य
सिंह [m]
सुप्तस्य
स्वप् [1. Ā.]
तथेमे
तथा [ind]
तथेमे
इदम् [pron]
प्रमुखे
प्रमुख [n]
स्थिताः
स्था [1. Ā.]
भषन्ते
भष् [1. Ā.]
तात
तात [m]
संक्रुद्धाः
संक्रुध् [4. Ā.]
श्वानः
श्वन् [m]
सिंहस्य
सिंह [m]
संनिधौ
संनिधि [m]
न हि संबुध्यते तावत्सुप्तः सिंह इवाच्युतः । तेन सिंहीकरोत्येतान्नृसिंहश्चेदिपुंगवः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
हि
हि [ind]
संबुध्यते
सम्बुध् [4. P.]
तावत्
तावत् [ind]
सुप्तः
स्वप् [1. Ā.]
सिंह
सिंह [m]
इवाच्युतः
इव [ind]
इवाच्युतः
अच्युत [m]
तेन
तेन [ind]
सिंहीकरोत्येतान्नृसिंहश्चेदिपुंगवः
सिंहीकृ [8. Ā.]
सिंहीकरोत्येतान्नृसिंहश्चेदिपुंगवः
एतद् [pron]
सिंहीकरोत्येतान्नृसिंहश्चेदिपुंगवः
नृसिंह [m]
सिंहीकरोत्येतान्नृसिंहश्चेदिपुंगवः
चेदि [m]
सिंहीकरोत्येतान्नृसिंहश्चेदिपुंगवः
पुंगव [m]
पार्थिवान्पार्थिवश्रेष्ठ शिशुपालोऽल्पचेतनः । सर्वान्सर्वात्मना तात नेतुकामो यमक्षयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पार्थिवान्
पार्थिव [m]
पार्थिवश्रेष्ठ
पार्थिव [m]
पार्थिवश्रेष्ठ
श्रेष्ठ [adj]
शिशुपालो
शिशुपाल [m]
ऽल्पचेतनः
अल्प [adj]
ऽल्पचेतनः
चेतना [f]
सर्वान्
सर्व [pron]
सर्वात्मना
सर्व [pron]
सर्वात्मना
आत्मन् [m]
तात
तात [m]
नेतुकामो
नेतु [m]
नेतुकामो
काम [m]
यमक्षयम्
यम [m]
यमक्षयम्
क्षय [m]
नूनमेतत्समादातुं पुनरिच्छत्यधोक्षजः । यदस्य शिशुपालस्थं तेजस्तिष्ठति भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नूनम्
नूनम् [ind]
एतत्
एतद् [pron]
समादातुं
समादा [3. Ā.]
पुनर्
पुनर् [ind]
इच्छत्यधोक्षजः
इष् [1. P.]
इच्छत्यधोक्षजः
अधोक्षज [m]
यद्
यद् [pron]
अस्य
इदम् [pron]
शिशुपालस्थं
शिशुपाल [m]
शिशुपालस्थं
स्थ [adj]
तेजस्तिष्ठति
तेजस् [n]
तेजस्तिष्ठति
स्था [1. Ā.]
भारत
भारत [m]
विप्लुता चास्य भद्रं ते बुद्धिर्बुद्धिमतां वर । चेदिराजस्य कौन्तेय सर्वेषां च महीक्षिताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तथैव
तथा [ind]
तथैव
एव [ind]
तेषाम्
तद् [pron]
आसीच्च
अस् [2. P.]
आसीच्च
च [ind]
बुद्धिर्
बुद्धि [f]
बुद्धिमतां
बुद्धिमत् [adj]
वर
वर [adj]
चेदिराजस्य
चेदि [m]
चेदिराजस्य
राज [m]
कौन्तेय
कौन्तेय [m]
सर्वेषां
सर्व [pron]
च
च [ind]
महीक्षिताम्
महीक्षित् [m]
आदातुं हि नरव्याघ्रो यं यमिच्छत्ययं यदा । तस्य विप्लवते बुद्धिरेवं चेदिपतेर्यथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आदातुं
आदा [4. Ā.]
हि
हि [ind]
नरव्याघ्रो
नर [m]
नरव्याघ्रो
व्याघ्र [m]
यं
यद् [pron]
यम्
यद् [pron]
इच्छत्ययं
इष् [1. P.]
इच्छत्ययं
इदम् [pron]
यदा
यदा [ind]
तस्य
तद् [pron]
विप्लवते
विप्लु [1. Ā.]
बुद्धिर्
बुद्धि [f]
एवं
एवम् [ind]
चेदिपतेर्
चेदि [m]
चेदिपतेर्
पति [m]
यथा
यथा [ind]
चतुर्विधानां भूतानां त्रिषु लोकेषु माधवः । प्रभवश्चैव सर्वेषां निधनं च युधिष्ठिर ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चतुर्विधानां
चतुर्विध [adj]
भूतानां
भूत [mn]
त्रिषु
त्रि [nr]
लोकेषु
लोक [m]
माधवः
माधव [m]
अविशेषेण
अविशेष [m]
सर्वेषां
सर्व [pron]
हितं
हित [adj]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
इति तस्य वचः श्रुत्वा ततश्चेदिपतिर्नृपः । भीष्मं रूक्षाक्षरा वाचः श्रावयामास भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
साधिक्षेपं
स [ind]
साधिक्षेपं
अधिक्षेप [m]
वचः
वचस् [n]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
संक्रुद्धः
संक्रुध् [4. Ā.]
श्वेतकिर्
श्वेतकि [m]
नृपः
नृप [m]
भीष्मं
भीष्म [m]
रूक्षाक्षरा
रूक्ष [adj]
रूक्षाक्षरा
अक्षर [n]
वाचः
वाच् [f]
श्रावयामास
श्रावय् [10. Ā.]
भारत
भारत [m]