Sabhāparva Adhyāya 34
सभापर्व • अध्यायः 34
Sabhāparva Adhyāya 34 of the classical Mahābhārata with 24 verses.
Total: 24 Verses
•
Citations: MBh 2.34.1–24
•
250 Lexicon Terms
नायमर्हति वार्ष्णेयस्तिष्ठत्स्विह महात्मसु । महीपतिषु कौरव्य राजवत्पार्थिवार्हणम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नायम्
न [ind]
नायम्
इदम् [pron]
अर्हति
अर्ह् [1. Ā.]
वार्ष्णेयस्तिष्ठत्स्विह
वार्ष्णेय [m]
वार्ष्णेयस्तिष्ठत्स्विह
स्था [1. Ā.]
वार्ष्णेयस्तिष्ठत्स्विह
इह [ind]
महात्मसु
महात्मन् [adj]
महीपतिषु
महीपति [m]
कौरव्य
कौरव्य [m]
राजवत्
राजन् [m]
राजवत्
वत् [ind]
पार्थिवार्हणम्
पार्थिव [m]
पार्थिवार्हणम्
अर्हण [n]
नायं युक्तः समाचारः पाण्डवेषु महात्मसु । यत्कामात्पुण्डरीकाक्षं पाण्डवार्चितवानसि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वर्तमानेषु
वृत् [3. P.]
धर्मेण
धर्म [mn]
पाण्डवेषु
पाण्डव [m]
महात्मसु
महात्मन् [adj]
यत्
यत् [ind]
कामात्
काम [m]
पुण्डरीकाक्षं
पुण्डरीकाक्ष [m]
पाण्डवार्चितवान्
पाण्डव [m]
पाण्डवार्चितवान्
अर्च् [1. Ā.]
असि
अस् [2. P.]
बाला यूयं न जानीध्वं धर्मः सूक्ष्मो हि पाण्डवाः । अयं तत्राभ्यतिक्रान्त आपगेयोऽल्पदर्शनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बाला
बाल [m]
यूयं
त्वद् [pron]
न
न [ind]
जानीध्वं
ज्ञा [4. Ā.]
धर्मः
धर्म [mn]
सूक्ष्मो
सूक्ष्म [adj]
हि
हि [ind]
पाण्डवाः
पाण्डव [m]
अयं
इदम् [pron]
तत्राभ्यतिक्रान्त
तत्र [ind]
तत्राभ्यतिक्रान्त
अभ्यतिक्रम् [1. P.]
आपगेयो
आपगेय [m]
ऽल्पदर्शनः
अल्प [adj]
ऽल्पदर्शनः
दर्शन [n]
त्वादृशो धर्मयुक्तो हि कुर्वाणः प्रियकाम्यया । भवत्यभ्यधिकं भीष्मो लोकेष्ववमतः सताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मुदा
मुद् [f]
परमया
परम [adj]
युक्तो
युज् [6. Ā.]
गोविन्दप्रियकाम्यया
गोविन्द [m]
गोविन्दप्रियकाम्यया
प्रिय [adj]
गोविन्दप्रियकाम्यया
काम्या [f]
भवत्यभ्यधिकं
भू [1. Ā.]
भवत्यभ्यधिकं
अभ्यधिक [adj]
भीष्मो
भीष्म [m]
लोकेष्ववमतः
लोक [m]
लोकेष्ववमतः
अवमन् [4. P.]
सताम्
सत् [adj]
कथं ह्यराजा दाशार्हो मध्ये सर्वमहीक्षिताम् । अर्हणामर्हति तथा यथा युष्माभिरर्चितः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कथं
कथम् [ind]
ह्यराजा
हि [ind]
ह्यराजा
अ [ind]
ह्यराजा
राजन् [m]
दाशार्हो
दाशार्ह [m]
मध्ये
मध्य [n]
सर्वमहीक्षिताम्
सर्व [pron]
सर्वमहीक्षिताम्
महीक्षित् [m]
अर्हणाम्
अर्हणा [f]
अर्हति
अर्ह् [1. Ā.]
तथा
तथा [ind]
यथा
यथा [ind]
युष्माभिर्
त्वद् [pron]
अर्चितः
अर्चय् [10. Ā.]
अथ वा मन्यसे कृष्णं स्थविरं भरतर्षभ । वसुदेवे स्थिते वृद्धे कथमर्हति तत्सुतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
वा
वा [ind]
मन्यसे
मन् [8. P.]
कृष्णं
कृष्ण [m]
स्थविरं
स्थविर [adj]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
वसुदेवे
वसुदेव [m]
स्थिते
स्था [1. Ā.]
वृद्धे
वृद्ध [adj]
कथम्
कथम् [ind]
अर्हति
अर्ह् [1. Ā.]
तत्सुतः
तद् [pron]
तत्सुतः
सुत [m]
अथ वा वासुदेवोऽपि प्रियकामोऽनुवृत्तवान् । द्रुपदे तिष्ठति कथं माधवोऽर्हति पूजनम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
वा
वा [ind]
वासुदेवो
वासुदेव [m]
ऽपि
अपि [ind]
प्रियकामो
प्रिय [adj]
प्रियकामो
काम [m]
ऽनुवृत्तवान्
अनुवृत् [1. Ā.]
द्रुपदे
द्रुपद [m]
तिष्ठति
स्था [1. Ā.]
कथं
कथम् [ind]
माधवो
माधव [m]
ऽर्हति
अर्ह् [1. Ā.]
पूजनम्
पूजन [n]
आचार्यं मन्यसे कृष्णमथ वा कुरुपुंगव । द्रोणे तिष्ठति वार्ष्णेयं कस्मादर्चितवानसि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आचार्यं
आचार्य [m]
मन्यसे
मन् [8. P.]
कृष्णम्
कृष्ण [m]
अथ
अथ [ind]
वा
वा [ind]
कुरुपुंगव
कुरु [m]
कुरुपुंगव
पुंगव [m]
द्रोणे
द्रोण [m]
तिष्ठति
स्था [1. Ā.]
वार्ष्णेयं
वार्ष्णेय [m]
कस्माद्
कस्मात् [ind]
अर्चितवान्
अर्च् [1. Ā.]
असि
अस् [2. P.]
ऋत्विजं मन्यसे कृष्णमथ वा कुरुनन्दन । द्वैपायने स्थिते विप्रे कथं कृष्णोऽर्चितस्त्वया ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आचार्यं
आचार्य [m]
मन्यसे
मन् [8. P.]
कृष्णम्
कृष्ण [m]
अथ
अथ [ind]
वा
वा [ind]
कुरुपुंगव
कुरु [m]
कुरुपुंगव
पुंगव [m]
द्वैपायने
द्वैपायन [m]
स्थिते
स्था [1. Ā.]
विप्रे
विप्र [m]
कथं
कथम् [ind]
कृष्णो
कृष्ण [m]
ऽर्चितस्त्वया
अर्चय् [10. Ā.]
ऽर्चितस्त्वया
त्वद् [pron]
नैव ऋत्विङ्न चाचार्यो न राजा मधुसूदनः । अर्चितश्च कुरुश्रेष्ठ किमन्यत्प्रियकाम्यया ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
नैव
न [ind]
नैव
एव [ind]
ऋत्विङ्
ऋत्विज् [m]
न
न [ind]
चाचार्यो
च [ind]
चाचार्यो
आचार्य [m]
न
न [ind]
राजा
राजन् [m]
मधुसूदनः
मधुसूदन [m]
अर्चितश्च
अर्चय् [10. Ā.]
अर्चितश्च
च [ind]
कुरुश्रेष्ठ
कुरु [m]
कुरुश्रेष्ठ
श्रेष्ठ [adj]
किम्
क [pron]
अन्यत्
अन्य [pron]
प्रियकाम्यया
प्रिय [adj]
प्रियकाम्यया
काम्या [f]
अथ वाप्यर्चनीयोऽयं युष्माकं मधुसूदनः । किं राजभिरिहानीतैरवमानाय भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
वाप्यर्चनीयो
वा [ind]
वाप्यर्चनीयो
अपि [ind]
वाप्यर्चनीयो
अर्च् [1. Ā.]
ऽयं
इदम् [pron]
युष्माकं
त्वद् [pron]
मधुसूदनः
मधुसूदन [m]
किं
क [pron]
राजभिर्
राजन् [m]
इहानीतैर्
इह [ind]
इहानीतैर्
आनी [1. Ā.]
अवमानाय
अवमान [m]
भारत
भारत [m]
वयं तु न भयादस्य कौन्तेयस्य महात्मनः । प्रयच्छामः करान्सर्वे न लोभान्न च सान्त्वनात् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आलयं
आलय [mn]
पन्नगेन्द्रस्य
पन्नग [mn]
पन्नगेन्द्रस्य
इन्द्र [m]
तक्षकस्य
तक्षक [m]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
प्रयच्छामः
प्रयम् [1. Ā.]
करान्
कर [m]
सर्वे
सर्व [pron]
न
न [ind]
लोभान्न
लोभ [m]
लोभान्न
न [ind]
च
च [ind]
सान्त्वनात्
सान्त्वन [n]
अस्य धर्मप्रवृत्तस्य पार्थिवत्वं चिकीर्षतः । करानस्मै प्रयच्छामः सोऽयमस्मान्न मन्यते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
धर्मप्रवृत्तस्य
धर्म [mn]
धर्मप्रवृत्तस्य
प्रवृत् [1. Ā.]
पार्थिवत्वं
पार्थिव [m]
पार्थिवत्वं
त्व [n]
चिकीर्षतः
चिकीर्ष् [Desid. Ā.]
करान्
कर [m]
अस्मै
इदम् [pron]
प्रयच्छामः
प्रयम् [1. Ā.]
सो
तद् [pron]
ऽयम्
इदम् [pron]
अस्मान्न
मद् [pron]
अस्मान्न
न [ind]
मन्यते
मन् [8. P.]
किमन्यदवमानाद्धि यदिमं राजसंसदि । अप्राप्तलक्षणं कृष्णमर्घ्येणार्चितवानसि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
किम्
क [pron]
अन्यद्
अन्य [pron]
अवमानाद्धि
अवमान [m]
अवमानाद्धि
हि [ind]
यद्
यत् [ind]
इमं
इदम् [pron]
राजसंसदि
राजन् [m]
राजसंसदि
संसद् [f]
अप्राप्तलक्षणं
अ [ind]
अप्राप्तलक्षणं
प्राप् [1. P.]
अप्राप्तलक्षणं
लक्षण [n]
कृष्णम्
कृष्ण [m]
अर्घ्येणार्चितवान्
अर्घ्य [n]
अर्घ्येणार्चितवान्
अर्च् [1. Ā.]
असि
अस् [2. P.]
अकस्माद्धर्मपुत्रस्य धर्मात्मेति यशो गतम् । को हि धर्मच्युते पूजामेवं युक्तां प्रयोजयेत् । योऽयं वृष्णिकुले जातो राजानं हतवान्पुरा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अकस्माद्
अकस्मात् [ind]
धर्मपुत्रस्य
धर्मपुत्र [m]
धर्मात्मेति
धर्म [mn]
धर्मात्मेति
आत्मन् [m]
धर्मात्मेति
इति [ind]
यशो
यशस् [n]
गतम्
गम् [6. Ā.]
को
क [pron]
हि
हि [ind]
धर्मच्युते
धर्म [mn]
धर्मच्युते
च्यु [1. P.]
पूजाम्
पूजा [f]
एवं
एवम् [ind]
युक्तां
युज् [6. Ā.]
प्रयोजयेत्
प्रयोजय् [10. P.]
यो
यद् [pron]
ऽयं
इदम् [pron]
वृष्णिकुले
वृष्णि [m]
वृष्णिकुले
कुल [n]
जातो
जन् [4. P.]
राजानं
राजन् [m]
हतवान्
हन् [6. P.]
पुरा
पुरा [ind]
अद्य धर्मात्मता चैव व्यपकृष्टा युधिष्ठिरात् । कृपणत्वं निविष्टं च कृष्णेऽर्घ्यस्य निवेदनात् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अद्य
अद्य [ind]
धर्मात्मता
धर्म [mn]
धर्मात्मता
आत्मन् [m]
धर्मात्मता
ता [f]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
व्यपकृष्टा
व्यपकृष् [6. P.]
युधिष्ठिरात्
युधिष्ठिर [m]
कृपणत्वं
कृपण [adj]
कृपणत्वं
त्व [n]
निविष्टं
निविश् [6. Ā.]
च
च [ind]
कृष्णे
कृष्ण [m]
ऽर्घ्यस्य
अर्घ्य [n]
निवेदनात्
निवेदन [n]
यदि भीताश्च कौन्तेयाः कृपणाश्च तपस्विनः । ननु त्वयापि बोद्धव्यं यां पूजां माधवोऽर्हति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यदि
यदि [ind]
भीताश्च
भी [1. Ā.]
भीताश्च
च [ind]
कौन्तेयाः
कौन्तेय [m]
कृपणाश्च
कृपण [adj]
कृपणाश्च
च [ind]
तपस्विनः
तपस्विन् [m]
ननु
ननु [ind]
त्वयापि
त्वद् [pron]
त्वयापि
अपि [ind]
बोद्धव्यं
बुध् [1. Ā.]
यां
यद् [pron]
पूजां
पूजा [f]
माधवो
माधव [m]
ऽर्हति
अर्ह् [1. Ā.]
अथ वा कृपणैरेतामुपनीतां जनार्दन । पूजामनर्हः कस्मात्त्वमभ्यनुज्ञातवानसि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
वा
वा [ind]
कृपणैर्
कृपण [adj]
एताम्
एतद् [pron]
उपनीतां
उपनी [1. Ā.]
जनार्दन
जनार्दन [m]
पूजाम्
पूजा [f]
अनर्हः
अनर्ह [adj]
कस्मात्
कस्मात् [ind]
त्वम्
त्वद् [pron]
असि
अस् [2. P.]
अयुक्तामात्मनः पूजां त्वं पुनर्बहु मन्यसे । हविषः प्राप्य निष्यन्दं प्राशितुं श्वेव निर्जने ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अयुक्ताम्
अयुक्त [adj]
आत्मनः
आत्मन् [m]
पूजां
पूजा [f]
त्वं
त्वद् [pron]
पुनर्
पुनर् [ind]
बहु
बहु [adj]
मन्यसे
मन् [8. P.]
हविषः
हविस् [n]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
निष्यन्दं
निस्यन्द [m]
प्राशितुं
प्राश् [1. Ā.]
श्वेव
श्वन् [m]
श्वेव
इव [ind]
निर्जने
निर्जन [mn]
न त्वयं पार्थिवेन्द्राणामवमानः प्रयुज्यते । त्वामेव कुरवो व्यक्तं प्रलम्भन्ते जनार्दन ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
त्वयं
तु [ind]
त्वयं
इदम् [pron]
पार्थिवेन्द्राणाम्
पार्थिव [m]
पार्थिवेन्द्राणाम्
इन्द्र [m]
अवमानः
अवमान [m]
प्रयुज्यते
प्रयुज् [7. Ā.]
त्वाम्
त्वद् [pron]
एव
एव [ind]
कुरवो
कुरु [m]
व्यक्तं
व्यक्त [adj]
प्रलम्भन्ते
प्रलभ् [1. Ā.]
जनार्दन
जनार्दन [m]
क्लीबे दारक्रिया यादृगन्धे वा रूपदर्शनम् । अराज्ञो राजवत्पूजा तथा ते मधुसूदन ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्लीबे
क्लीब [adj]
दारक्रिया
दारक्रिया [f]
यादृग्
यादृश् [adj]
अन्धे
अन्ध [adj]
वा
वा [ind]
रूपदर्शनम्
रूप [n]
रूपदर्शनम्
दर्शन [n]
अराज्ञो
अ [ind]
अराज्ञो
राजन् [m]
राजवत्
राजन् [m]
राजवत्
वत् [ind]
पूजा
पूजा [f]
तथा
तथा [ind]
ते
त्वद् [pron]
मधुसूदन
मधुसूदन [m]
दृष्टो युधिष्ठिरो राजा दृष्टो भीष्मश्च यादृशः । वासुदेवोऽप्ययं दृष्टः सर्वमेतद्यथातथम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
दृष्टो
दृश् [6. P.]
युधिष्ठिरो
युधिष्ठिर [m]
राजा
राजन् [m]
दृष्टो
दृश् [6. P.]
भीष्मश्च
भीष्म [m]
भीष्मश्च
च [ind]
यादृशः
यादृश [adj]
वासुदेवो
वासुदेव [m]
ऽप्ययं
अपि [ind]
ऽप्ययं
इदम् [pron]
दृष्टः
दृश् [6. P.]
सर्वम्
सर्व [pron]
एतद्
एतद् [pron]
यथातथम्
यथातथ [adj]
इत्युक्त्वा शिशुपालस्तानुत्थाय परमासनात् । निर्ययौ सदसस्तस्मात्सहितो राजभिस्तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इत्युक्त्वा
इति [ind]
इत्युक्त्वा
वच् [2. P.]
शिशुपालस्तान्
शिशुपाल [m]
शिशुपालस्तान्
तद् [pron]
उत्थाय
उत्था [1. Ā.]
परमासनात्
परम [adj]
परमासनात्
आसन [n]
निर्ययौ
निर्या [2. P.]
सदसस्तस्मात्
सदस् [n]
सदसस्तस्मात्
तद् [pron]
सहितो
सहित [adj]
राजभिस्तदा
राजन् [m]
राजभिस्तदा
तदा [ind]