Sabhāparva Adhyāya 19
सभापर्व • अध्यायः 19
Sabhāparva Adhyāya 19 of the classical Mahābhārata with 51 verses.
Total: 51 Verses
•
Citations: MBh 2.19.1–51
•
250 Lexicon Terms
•
Page 1 of 2 (Verses 30 shown)
एष पार्थ महान्स्वादुः पशुमान्नित्यमम्बुमान् । निरामयः सुवेश्माढ्यो निवेशो मागधः शुभः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एष
एतद् [pron]
पार्थ
पार्थ [m]
महान्
महत् [adj]
स्वादुः
स्वादु [adj]
पशुमान्नित्यम्
पशुमत् [adj]
पशुमान्नित्यम्
नित्यम् [ind]
अम्बुमान्
अम्बुमत् [adj]
निरामयः
निरामय [adj]
सुवेश्माढ्यो
सु [ind]
सुवेश्माढ्यो
वेश्मन् [n]
सुवेश्माढ्यो
आढ्य [adj]
निवेशो
निवेश [m]
मागधः
मागध [adj]
शुभः
शुभ [adj]
वैहारो विपुलः शैलो वराहो वृषभस्तथा । तथैवर्षिगिरिस्तात शुभाश्चैत्यकपञ्चमाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वैहारो
वैहार [m]
विपुलः
विपुल [adj]
शैलो
शैल [mn]
वराहो
वराह [m]
वृषभस्तथा
वृषभ [m]
वृषभस्तथा
तथा [ind]
तथैवर्षिगिरिस्तात
तथा [ind]
तथैवर्षिगिरिस्तात
एव [ind]
तथैवर्षिगिरिस्तात
ऋषिगिरि [m]
तथैवर्षिगिरिस्तात
तात [m]
शुभाश्चैत्यकपञ्चमाः
शुभ [adj]
शुभाश्चैत्यकपञ्चमाः
चैत्यक [m]
शुभाश्चैत्यकपञ्चमाः
पञ्चम [adj]
एते पञ्च महाशृङ्गाः पर्वताः शीतलद्रुमाः । रक्षन्तीवाभिसंहत्य संहताङ्गा गिरिव्रजम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एते
एतद् [pron]
पञ्च
पञ्चन् [adj]
महाशृङ्गाः
महत् [adj]
महाशृङ्गाः
शृङ्ग [n]
पर्वताः
पर्वत [mn]
शीतलद्रुमाः
शीतल [adj]
शीतलद्रुमाः
द्रुम [m]
रक्षन्तीवाभिसंहत्य
रक्ष् [4. P.]
रक्षन्तीवाभिसंहत्य
इव [ind]
रक्षन्तीवाभिसंहत्य
अभिसंहन् [2. P.]
संहताङ्गा
संहन् [2. P.]
संहताङ्गा
अङ्ग [n]
गिरिव्रजम्
गिरिव्रज [m]
पुष्पवेष्टितशाखाग्रैर्गन्धवद्भिर्मनोरमैः । निगूढा इव लोध्राणां वनैः कामिजनप्रियैः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुष्पवेष्टितशाखाग्रैर्
पुष्प [n]
पुष्पवेष्टितशाखाग्रैर्
वेष्टय् [10. Ā.]
पुष्पवेष्टितशाखाग्रैर्
शाखा [f]
पुष्पवेष्टितशाखाग्रैर्
अग्र [n]
गन्धवद्भिर्
गन्धवत् [adj]
मनोरमैः
मनोरम [adj]
निगूढा
निगुह् [1. Ā.]
इव
इव [ind]
लोध्राणां
लोध्र [mn]
वनैः
वन [n]
कामिजनप्रियैः
कामिन् [adj]
कामिजनप्रियैः
जन [m]
कामिजनप्रियैः
प्रिय [adj]
शूद्रायां गौतमो यत्र महात्मा संशितव्रतः । औशीनर्यामजनयत्काक्षीवादीन्सुतानृषिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शूद्रायां
शूद्रा [f]
गौतमो
गौतम [m]
यत्र
यत्र [ind]
महात्मा
महात्मन् [adj]
संशितव्रतः
संशित [adj]
संशितव्रतः
व्रत [n]
औशीनर्याम्
औशीनरी [f]
अजनयत्
जनय् [10. Ā.]
काक्षीवादीन्
काक्षीव [m]
काक्षीवादीन्
आदि [m]
सुतान्
सुत [m]
ऋषिः
ऋषि [m]
गौतमः क्षयणादस्मादथासौ तत्र वेश्मनि । भजते मागधं वंशं स नृपाणामनुग्रहात् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गौतमः
गौतम [m]
क्षयणाद्
क्षयण [n]
अस्माद्
इदम् [pron]
अथासौ
अथ [ind]
अथासौ
अदस् [pron]
तत्र
तत्र [ind]
वेश्मनि
वेश्मन् [n]
भजते
भज् [1. Ā.]
मागधं
मागध [adj]
वंशं
वंश [m]
स
तद् [pron]
नृपाणाम्
नृप [m]
अनुग्रहात्
अनुग्रह [m]
अङ्गवङ्गादयश्चैव राजानः सुमहाबलाः । गौतमक्षयमभ्येत्य रमन्ते स्म पुरार्जुन ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अङ्गवङ्गादयश्चैव
अङ्ग [m]
अङ्गवङ्गादयश्चैव
वङ्ग [m]
अङ्गवङ्गादयश्चैव
आदि [m]
अङ्गवङ्गादयश्चैव
च [ind]
अङ्गवङ्गादयश्चैव
एव [ind]
राजानः
राजन् [m]
सुमहाबलाः
सु [ind]
सुमहाबलाः
महत् [adj]
सुमहाबलाः
बल [mn]
गौतमक्षयम्
गौतम [m]
गौतमक्षयम्
क्षय [m]
अभ्येत्य
अभ्ये [2. P.]
रमन्ते
रम् [4. Ā.]
स्म
स्म [ind]
पुरार्जुन
पुरा [ind]
पुरार्जुन
अर्जुन [m]
वनराजीस्तु पश्येमाः प्रियालानां मनोरमाः । लोध्राणां च शुभाः पार्थ गौतमौकःसमीपजाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वनराजीस्तु
वन [n]
वनराजीस्तु
राजि [f]
वनराजीस्तु
तु [ind]
पश्येमाः
पश् [4. Ā.]
पश्येमाः
इदम् [pron]
प्रियालानां
प्रियाल [m]
मनोरमाः
मनोरम [adj]
लोध्राणां
लोध्र [mn]
च
च [ind]
शुभाः
शुभ [adj]
पार्थ
पार्थ [m]
गौतमौकःसमीपजाः
गौतम [m]
गौतमौकःसमीपजाः
ओक [mn]
गौतमौकःसमीपजाः
समीप [n]
गौतमौकःसमीपजाः
ज [adj]
अर्बुदः शक्रवापी च पन्नगौ शत्रुतापनौ । स्वस्तिकस्यालयश्चात्र मणिनागस्य चोत्तमः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अर्बुदः
अर्बुद [m]
शक्रवापी
शक्रवापिन् [m]
च
च [ind]
पन्नगौ
पन्नग [mn]
शत्रुतापनौ
शत्रु [m]
शत्रुतापनौ
तापन [adj]
स्वस्तिकस्यालयश्चात्र
स्वस्तिक [m]
स्वस्तिकस्यालयश्चात्र
आलय [mn]
स्वस्तिकस्यालयश्चात्र
च [ind]
स्वस्तिकस्यालयश्चात्र
अत्र [ind]
मणिनागस्य
मणिनाग [m]
चोत्तमः
च [ind]
चोत्तमः
उत्तम [adj]
अपरिहार्या मेघानां मागधेयं मणेः कृते । कौशिको मणिमांश्चैव ववृधाते ह्यनुग्रहम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अपरिहार्या
अपरिहार्य [adj]
मेघानां
मेघ [m]
मागधेयं
मागधा [f]
मागधेयं
इदम् [pron]
मणेः
मणि [m]
कृते
कृते [ind]
कौशिको
कौशिक [m]
मणिमांश्चैव
मणिमन्त् [m]
मणिमांश्चैव
च [ind]
मणिमांश्चैव
एव [ind]
ववृधाते
वृध् [6. P.]
ह्यनुग्रहम्
हि [ind]
ह्यनुग्रहम्
अनुग्रह [m]
अर्थसिद्धिं त्वनपगां जरासंधोऽभिमन्यते । वयमासादने तस्य दर्पमद्य निहन्म हि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अर्थसिद्धिं
अर्थ [mn]
अर्थसिद्धिं
सिद्धि [f]
त्वनपगां
तु [ind]
त्वनपगां
अनपग [adj]
जरासंधो
जरासंध [m]
ऽभिमन्यते
अभिमन् [4. P.]
वयम्
मद् [pron]
आसादने
आसादन [n]
तस्य
तद् [pron]
दर्पम्
दर्प [m]
अद्य
अद्य [ind]
निहन्म
निहन् [2. Ā.]
हि
हि [ind]
एवमुक्त्वा ततः सर्वे भ्रातरो विपुलौजसः । वार्ष्णेयः पाण्डवेयौ च प्रतस्थुर्मागधं पुरम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्त्वा
वच् [2. P.]
ततः
ततस् [ind]
सद्यस्तं
सद्यस् [ind]
सद्यस्तं
तद् [pron]
प्राणैर्
प्राण [m]
विप्रयुज्य
विप्रयुज् [7. P.]
सः
तद् [pron]
वार्ष्णेयः
वार्ष्णेय [m]
पाण्डवेयौ
पाण्डवेय [m]
च
च [ind]
प्रतस्थुर्
प्रस्था [1. Ā.]
मागधं
मागध [m]
प्रति
प्रति [ind]
तुष्टपुष्टजनोपेतं चातुर्वर्ण्यजनाकुलम् । स्फीतोत्सवमनाधृष्यमासेदुश्च गिरिव्रजम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तुष्टपुष्टजनोपेतं
तुष् [4. Ā.]
तुष्टपुष्टजनोपेतं
पुष् [2. P.]
तुष्टपुष्टजनोपेतं
जन [m]
तुष्टपुष्टजनोपेतं
उपेत [adj]
चातुर्वर्ण्यजनाकुलम्
चातुर्वर्ण्य [n]
चातुर्वर्ण्यजनाकुलम्
जन [m]
चातुर्वर्ण्यजनाकुलम्
आकुल [adj]
स्फीतोत्सवम्
स्फीत [adj]
स्फीतोत्सवम्
उत्सव [m]
अनाधृष्यम्
अनाधृष्य [adj]
आसेदुश्च
आसद् [2. P.]
आसेदुश्च
च [ind]
गिरिव्रजम्
गिरिव्रज [m]
तेऽथ द्वारमनासाद्य पुरस्य गिरिमुच्छ्रितम् । बार्हद्रथैः पूज्यमानं तथा नगरवासिभिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
ऽथ
अथ [ind]
द्वारम्
द्वार [n]
अनासाद्य
अन् [ind]
अनासाद्य
आसादय् [10. Ā.]
पुरस्य
पुर [n]
गिरिम्
गिरि [m]
उच्छ्रितम्
उच्छ्रि [1. Ā.]
बार्हद्रथैः
बार्हद्रथ [m]
पूज्यमानं
पूजय् [10. Ā.]
तथा
तथा [ind]
नगरवासिभिः
नगर [mn]
नगरवासिभिः
वासिन् [adj]
यत्र माषादमृषभमाससाद बृहद्रथः । तं हत्वा माषनालाश्च तिस्रो भेरीरकारयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्र
यत्र [ind]
माषादम्
माषाद [m]
ऋषभम्
ऋषभ [m]
आससाद
आसद् [2. P.]
बृहद्रथः
बृहद्रथ [m]
तं
तद् [pron]
हत्वा
हन् [6. P.]
माषनालाश्च
माष [m]
माषनालाश्च
नाल [mfn]
माषनालाश्च
च [ind]
तिस्रो
त्रि [nr]
भेरीर्
भेरी [f]
अकारयत्
कारय् [10. Ā.]
आनह्य चर्मणा तेन स्थापयामास स्वे पुरे । यत्र ताः प्राणदन्भेर्यो दिव्यपुष्पावचूर्णिताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
आनह्य
आनह् [4. P.]
चर्मणा
चर्मन् [n]
तेन
तद् [pron]
स्थापयामास
स्थापय् [10. Ā.]
स्वे
स्व [adj]
पुरे
पुर [n]
यत्र
यत्र [ind]
ताः
तद् [pron]
प्राणदन्
प्रणद् [1. P.]
भेर्यो
भेरी [f]
दिव्यपुष्पावचूर्णिताः
दिव्य [adj]
दिव्यपुष्पावचूर्णिताः
पुष्प [n]
दिव्यपुष्पावचूर्णिताः
अवचूर्णय् [Denom. P.]
मागधानां सुरुचिरं चैत्यकान्तं समाद्रवन् । शिरसीव जिघांसन्तो जरासंधजिघांसवः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मागधानां
मागध [m]
सुरुचिरं
सु [ind]
सुरुचिरं
रुचिर [adj]
चैत्यकान्तं
चैत्यक [m]
चैत्यकान्तं
अन्त [m]
समाद्रवन्
समाद्रु [1. Ā.]
शिरसीव
शिरस् [n]
शिरसीव
इव [ind]
जिघांसन्तो
जिघांस् [Denom. Ā.]
जरासंधजिघांसवः
जरासंध [m]
जरासंधजिघांसवः
जिघांसु [adj]
स्थिरं सुविपुलं शृङ्गं सुमहान्तं पुरातनम् । अर्चितं माल्यदामैश्च सततं सुप्रतिष्ठितम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्थिरं
स्थिर [adj]
सुविपुलं
सु [ind]
सुविपुलं
विपुल [adj]
शृङ्गं
शृङ्ग [n]
सुमहान्तं
सु [ind]
सुमहान्तं
महत् [adj]
पुरातनम्
पुरातन [adj]
अर्चितं
अर्चय् [10. Ā.]
माल्यदामैश्च
माल्य [n]
माल्यदामैश्च
दाम [n]
माल्यदामैश्च
च [ind]
सततं
सततम् [ind]
सुप्रतिष्ठितम्
सु [ind]
सुप्रतिष्ठितम्
प्रतिष्ठा [1. Ā.]
विपुलैर्बाहुभिर्वीरास्तेऽभिहत्याभ्यपातयन् । ततस्ते मागधं दृष्ट्वा पुरं प्रविविशुस्तदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विपुलैर्
विपुल [adj]
बाहुभिर्
बाहु [mf]
वीरास्ते
वीर [m]
वीरास्ते
तद् [pron]
ऽभिहत्याभ्यपातयन्
अभिहन् [4. P.]
ऽभिहत्याभ्यपातयन्
अभिपातय् [10. Ā.]
ततस्ते
ततस् [ind]
ततस्ते
तद् [pron]
मागधं
मागध [adj]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
पुरं
पुर [n]
प्रविविशुस्तदा
प्रविश् [4. P.]
प्रविविशुस्तदा
तदा [ind]
एतस्मिन्नेव काले तु जरासंधं समर्चयन् । पर्यग्नि कुर्वंश्च नृपं द्विरदस्थं पुरोहिताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एतस्मिन्न्
एतद् [pron]
एव
एव [ind]
काले
काल [m]
तु
तु [ind]
यथासंप्रत्ययं
यथासम्प्रत्ययम् [ind]
कविः
कवि [m]
पर्यग्नि
पर्यग्नि [ind]
कुर्वंश्च
कृ [2. Ā.]
कुर्वंश्च
च [ind]
नृपं
नृप [m]
द्विरदस्थं
द्विरद [m]
द्विरदस्थं
स्थ [adj]
पुरोहिताः
पुरोहित [m]
स्नातकव्रतिनस्ते तु बाहुशस्त्रा निरायुधाः । युयुत्सवः प्रविविशुर्जरासंधेन भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स्नातकव्रतिनस्ते
स्नातक [m]
स्नातकव्रतिनस्ते
व्रतिन् [m]
स्नातकव्रतिनस्ते
तद् [pron]
तु
तु [ind]
बाहुशस्त्रा
बाहु [mf]
बाहुशस्त्रा
शस्त्र [n]
निरायुधाः
निरायुध [adj]
युयुत्सवः
युयुत्सु [adj]
प्रविविशुर्
प्रविश् [4. P.]
जरासंधेन
जरासंध [m]
भारत
भारत [m]
भक्ष्यमाल्यापणानां च ददृशुः श्रियमुत्तमाम् । स्फीतां सर्वगुणोपेतां सर्वकामसमृद्धिनीम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भक्ष्यमाल्यापणानां
भक्ष्य [n]
भक्ष्यमाल्यापणानां
माल्य [n]
भक्ष्यमाल्यापणानां
आपण [m]
च
च [ind]
ददृशुः
दृश् [6. P.]
श्रियम्
श्री [f]
उत्तमाम्
उत्तम [adj]
स्फीतां
स्फीत [adj]
सर्वगुणोपेतां
सर्व [pron]
सर्वगुणोपेतां
गुण [mn]
सर्वगुणोपेतां
उपे [2. Ā.]
सर्वकामसमृद्धिनीम्
सर्व [pron]
सर्वकामसमृद्धिनीम्
काम [m]
सर्वकामसमृद्धिनीम्
समृद्धिन् [adj]
तां तु दृष्ट्वा समृद्धिं ते वीथ्यां तस्यां नरोत्तमाः । राजमार्गेण गच्छन्तः कृष्णभीमधनंजयाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तां
तद् [pron]
तु
तु [ind]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
समृद्धिं
समृद्धि [f]
ते
तद् [pron]
वीथ्यां
वीथि [f]
तस्यां
तद् [pron]
नरोत्तमाः
नर [m]
नरोत्तमाः
उत्तम [adj]
राजमार्गेण
राजमार्ग [m]
गच्छन्तः
गम् [6. Ā.]
कृष्णभीमधनंजयाः
कृष्ण [m]
कृष्णभीमधनंजयाः
भीम [m]
कृष्णभीमधनंजयाः
धनंजय [m]
बलाद्गृहीत्वा माल्यानि मालाकारान्महाबलाः । विरागवसनाः सर्वे स्रग्विणो मृष्टकुण्डलाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
बलाद्
बल [mn]
गृहीत्वा
ग्रह् [6. Ā.]
माल्यानि
माल्य [n]
मालाकारान्महाबलाः
मालाकार [m]
मालाकारान्महाबलाः
महत् [adj]
मालाकारान्महाबलाः
बल [mn]
विरागवसनाः
विराग [m]
विरागवसनाः
वसन [n]
सर्वे
सर्व [pron]
स्रग्विणो
स्रग्विन् [adj]
मृष्टकुण्डलाः
मृज् [7. Ā.]
मृष्टकुण्डलाः
कुण्डल [n]
निवेशनमथाजग्मुर्जरासंधस्य धीमतः । गोवासमिव वीक्षन्तः सिंहा हैमवता यथा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
निवेशनम्
निवेशन [n]
अथाजग्मुर्
अथ [ind]
अथाजग्मुर्
आगम् [6. P.]
जरासंधस्य
जरासंध [m]
धीमतः
धीमत् [adj]
गोवासम्
गो [mf]
गोवासम्
वास [m]
इव
इव [ind]
वीक्षन्तः
वीक्ष् [4. P.]
सिंहा
सिंह [m]
हैमवता
हैमवत [adj]
यथा
यथा [ind]
शैलस्तम्भनिभास्तेषां चन्दनागुरुभूषिताः । अशोभन्त महाराज बाहवो बाहुशालिनाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
शैलस्तम्भनिभास्तेषां
शैल [mn]
शैलस्तम्भनिभास्तेषां
स्तम्भ [m]
शैलस्तम्भनिभास्तेषां
निभ [adj]
शैलस्तम्भनिभास्तेषां
तद् [pron]
चन्दनागुरुभूषिताः
चन्दन [mn]
चन्दनागुरुभूषिताः
अगुरु [mn]
चन्दनागुरुभूषिताः
भूषय् [10. Ā.]
अशोभन्त
शुभ् [6. Ā.]
महाराज
महत् [adj]
महाराज
राज [m]
बाहवो
बाहु [mf]
बाहुशालिनाम्
बाहु [mf]
बाहुशालिनाम्
शालिन् [adj]
तान्दृष्ट्वा द्विरदप्रख्याञ्शालस्कन्धानिवोद्गतान् । व्यूढोरस्कान्मागधानां विस्मयः समजायत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तान्
तद् [pron]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
द्विरदप्रख्याञ्
द्विरद [m]
द्विरदप्रख्याञ्
प्रख्या [f]
शालस्कन्धान्
शाल [mn]
शालस्कन्धान्
स्कन्ध [m]
इवोद्गतान्
इव [ind]
इवोद्गतान्
उद्गम् [6. P.]
कौन्तेयान्
कौन्तेय [m]
मनुजेन्द्राणां
मनुज [m]
मनुजेन्द्राणां
इन्द्र [m]
विस्मयः
विस्मय [m]
समजायत
संजन् [4. Ā.]
ते त्वतीत्य जनाकीर्णास्तिस्रः कक्ष्या नरर्षभाः । अहंकारेण राजानमुपतस्थुर्महाबलाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
त्वतीत्य
तु [ind]
त्वतीत्य
अती [1. P.]
जनाकीर्णास्तिस्रः
जन [m]
जनाकीर्णास्तिस्रः
आकृ [6. P.]
जनाकीर्णास्तिस्रः
त्रि [nr]
कक्ष्या
कक्ष्या [f]
नरर्षभाः
नर [m]
नरर्षभाः
ऋषभ [m]
अहंकारेण
अहंकार [m]
राजानम्
राजन् [m]
उपतस्थुर्
उपस्था [1. Ā.]
महाबलाः
महत् [adj]
महाबलाः
बल [mn]
तान्पाद्यमधुपर्कार्हान्मानार्हान्सत्कृतिं गतान् । प्रत्युत्थाय जरासंध उपतस्थे यथाविधि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तान्
तद् [pron]
पाद्यमधुपर्कार्हान्मानार्हान्
पाद्य [n]
पाद्यमधुपर्कार्हान्मानार्हान्
मधुपर्क [mn]
पाद्यमधुपर्कार्हान्मानार्हान्
अर्ह [adj]
पाद्यमधुपर्कार्हान्मानार्हान्
मान [m]
पाद्यमधुपर्कार्हान्मानार्हान्
अर्ह [adj]
सत्कृतिं
सत्कृति [f]
गतान्
गम् [6. Ā.]
प्रत्युत्थाय
प्रत्युत्था [1. P.]
जरासंध
जरासंध [m]
उपतस्थे
उपस्था [1. Ā.]
यथाविधि
यथाविधि [ind]