Sabhāparva Adhyāya 1
सभापर्व • अध्यायः 1
Sabhāparva Adhyāya 1 of the classical Mahābhārata with 20 verses.
Total: 20 Verses
•
Citations: MBh 2.1.1–20
•
250 Lexicon Terms
ततोऽब्रवीन्मयः पार्थं वासुदेवस्य संनिधौ । प्राञ्जलिः श्लक्ष्णया वाचा पूजयित्वा पुनः पुनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽब्रवीन्मयः
ब्रू [2. Ā.]
ऽब्रवीन्मयः
मय [m]
पार्थं
पार्थ [m]
वासुदेवस्य
वासुदेव [m]
संनिधौ
संनिधि [m]
प्राञ्जलिः
प्राञ्जलि [adj]
श्लक्ष्णया
श्लक्ष्ण [adj]
वाचा
वाच् [f]
पूजयित्वा
पूजय् [10. Ā.]
पुनः
पुनर् [ind]
पुनः
पुनर् [ind]
अस्माच्च कृष्णात्संक्रुद्धात्पावकाच्च दिधक्षतः । त्वया त्रातोऽस्मि कौन्तेय ब्रूहि किं करवाणि ते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अस्माच्च
इदम् [pron]
अस्माच्च
च [ind]
कृष्णात्
कृष्ण [m]
संक्रुद्धात्
संक्रुध् [4. Ā.]
पावकाच्च
पावक [m]
पावकाच्च
च [ind]
दिधक्षतः
दिधक्ष् [Desid. Ā.]
अस्मिन्
इदम् [pron]
काले
काल [m]
यद्
यद् [pron]
इष्टं
इष् [1. P.]
ते
त्वद् [pron]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
किं
क [pron]
करवाणि
कृ [2. Ā.]
ते
त्वद् [pron]
कृतमेव त्वया सर्वं स्वस्ति गच्छ महासुर । प्रीतिमान्भव मे नित्यं प्रीतिमन्तो वयं च ते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कृतम्
कृ [2. Ā.]
एव
एव [ind]
त्वया
त्वद् [pron]
सर्वं
सर्व [pron]
स्वस्ति
स्वस्ति [fn]
गच्छ
गम् [6. Ā.]
महासुर
महत् [adj]
महासुर
असुर [m]
प्रीतिमान्
प्रीतिमत् [adj]
भव
भू [1. Ā.]
मे
मद् [pron]
नित्यं
नित्यम् [ind]
प्रीतिमन्तो
प्रीतिमत् [adj]
वयं
मद् [pron]
च
च [ind]
ते
त्वद् [pron]
युक्तमेतत्त्वयि विभो यथात्थ पुरुषर्षभ । प्रीतिपूर्वमहं किंचित्कर्तुमिच्छामि भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
युक्तम्
युक्त [adj]
एतत्
एतद् [pron]
त्वयि
त्वद् [pron]
विभो
विभु [adj]
यथात्थ
यथा [ind]
यथात्थ
अह् [1. P.]
पुरुषर्षभ
पुरुष [m]
पुरुषर्षभ
ऋषभ [m]
प्रीतिपूर्वम्
प्रीति [f]
प्रीतिपूर्वम्
पूर्वम् [ind]
अहं
मद् [pron]
किंचित्
कश्चित् [pron]
कर्तुम्
कृ [2. Ā.]
इच्छामि
इष् [1. P.]
भारत
भारत [m]
अहं हि विश्वकर्मा वै दानवानां महाकविः । सोऽहं वै त्वत्कृते किंचित्कर्तुमिच्छामि पाण्डव ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहं
मद् [pron]
हि
हि [ind]
विश्वकर्मा
विश्वकर्मन् [m]
वै
वै [ind]
असुराणां
असुर [m]
परंतप
परंतप [adj]
सो
तद् [pron]
ऽहं
मद् [pron]
वै
वै [ind]
त्वत्कृते
त्वद् [pron]
त्वत्कृते
कृते [ind]
किंचित्
कश्चित् [pron]
कर्तुम्
कृ [2. Ā.]
इच्छामि
इष् [1. P.]
पाण्डव
पाण्डव [m]
प्राणकृच्छ्राद्विमुक्तं त्वमात्मानं मन्यसे मया । एवं गते न शक्ष्यामि किंचित्कारयितुं त्वया ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्राणकृच्छ्राद्
प्राण [m]
प्राणकृच्छ्राद्
कृच्छ्र [mn]
विमुक्तं
विमुच् [6. Ā.]
त्वम्
त्वद् [pron]
आत्मानं
आत्मन् [m]
मन्यसे
मन् [8. P.]
मया
मद् [pron]
एवंगते
एवंगत [adj]
मया
मद् [pron]
शक्यं
शक्य [adj]
यद्
यद् [pron]
यत्
यद् [pron]
कारयितुं
कारय् [10. Ā.]
हितम्
हित [adj]
न चापि तव संकल्पं मोघमिच्छामि दानव । कृष्णस्य क्रियतां किंचित्तथा प्रतिकृतं मयि ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
तव
त्वद् [pron]
संकल्पं
संकल्प [m]
मोघम्
मोघ [adj]
इच्छामि
इष् [1. P.]
दानव
दानव [m]
कृष्णस्य
कृष्ण [m]
क्रियतां
कृ [2. Ā.]
किंचित्
कश्चित् [pron]
तथा
तथा [ind]
प्रतिकृतं
प्रतिकृ [8. Ā.]
मयि
मद् [pron]
चोदितो वासुदेवस्तु मयेन भरतर्षभ । मुहूर्तमिव संदध्यौ किमयं चोद्यतामिति ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जानता
ज्ञा [4. Ā.]
वासुदेवेन
वासुदेव [m]
वासितो
वासय् [10. Ā.]
भरतर्षभः
भरत [m]
भरतर्षभः
ऋषभ [m]
मुहूर्तम्
मुहूर्त [mn]
इव
इव [ind]
संदध्यौ
संध्या [4. P.]
किम्
क [pron]
अयं
इदम् [pron]
चोद्यताम्
चोदय् [10. Ā.]
इति
इति [ind]
चोदयामास तं कृष्णः सभा वै क्रियतामिति । धर्मराजस्य दैतेय यादृशीमिह मन्यसे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चोदयामास
चोदय् [10. Ā.]
तं
तद् [pron]
कृष्णः
कृष्ण [m]
सभा
सभा [f]
वै
वै [ind]
क्रियताम्
कृ [2. Ā.]
इति
इति [ind]
धर्मराजस्य
धर्मराज [m]
दैतेय
दैतेय [m]
यादृशीम्
यादृश [adj]
इह
इह [ind]
मन्यसे
मन् [8. P.]
यां कृतां नानुकुर्युस्ते मानवाः प्रेक्ष्य विस्मिताः । मनुष्यलोके कृत्स्नेऽस्मिंस्तादृशीं कुरु वै सभाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यां
यद् [pron]
कृतां
कृ [2. Ā.]
नानुकुर्युस्ते
न [ind]
नानुकुर्युस्ते
अनुकृ [8. Ā.]
नानुकुर्युस्ते
तद् [pron]
मानवाः
मानव [m]
प्रेक्ष्य
प्रेक्ष् [1. P.]
विस्मिताः
विस्मि [1. P.]
अनवाप्यां
अनवाप्य [adj]
मनुष्येण
मनुष्य [m]
तादृशीं
तादृश [adj]
कुरु
कृ [2. Ā.]
वै
वै [ind]
सभाम्
सभा [f]
यत्र दिव्यानभिप्रायान्पश्येम विहितांस्त्वया । आसुरान्मानुषांश्चैव तां सभां कुरु वै मय ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यत्र
यत्र [ind]
दिव्यान्
दिव्य [adj]
अभिप्रायान्
अभिप्राय [m]
पश्येम
पश् [4. Ā.]
विहितांस्त्वया
विधा [3. Ā.]
विहितांस्त्वया
त्वद् [pron]
आसुरान्मानुषांश्चैव
आसुर [adj]
आसुरान्मानुषांश्चैव
मानुष [adj]
आसुरान्मानुषांश्चैव
च [ind]
आसुरान्मानुषांश्चैव
एव [ind]
तां
तद् [pron]
सभां
सभा [f]
कुरु
कृ [2. Ā.]
वै
वै [ind]
मय
मय [m]
प्रतिगृह्य तु तद्वाक्यं संप्रहृष्टो मयस्तदा । विमानप्रतिमां चक्रे पाण्डवस्य सभां मुदा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रतिगृह्य
प्रतिग्रह् [9. Ā.]
तु
तु [ind]
तद्
तद् [pron]
वाक्यं
वाक्य [n]
नृपं
नृप [m]
सर्वे
सर्व [pron]
प्रणम्य
प्रणम् [1. Ā.]
च
च [ind]
विमानप्रतिमां
विमान [mn]
विमानप्रतिमां
प्रतिमा [f]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
पाण्डवस्य
पाण्डव [m]
सभां
सभा [f]
मुदा
मुद् [f]
ततः कृष्णश्च पार्थश्च धर्मराजे युधिष्ठिरे । सर्वमेतद्यथावेद्य दर्शयामासतुर्मयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उवाच
वच् [2. P.]
परमप्रीतो
परम [adj]
परमप्रीतो
प्री [9. Ā.]
धर्मराजो
धर्मराज [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
सर्वम्
सर्व [pron]
एतद्
एतद् [pron]
यथावेद्य
यथा [ind]
यथावेद्य
आवेदय् [10. Ā.]
दर्शयामासतुर्
दर्शय् [10. Ā.]
मयम्
मय [m]
तस्मै युधिष्ठिरः पूजां यथार्हमकरोत्तदा । स तु तां प्रतिजग्राह मयः सत्कृत्य सत्कृतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्मै
तद् [pron]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
पूजां
पूजा [f]
यथार्हम्
यथार्ह [adj]
अकरोत्
कृ [2. Ā.]
तदा
तदा [ind]
सा
तद् [pron]
तथेति
तथा [ind]
तथेति
इति [ind]
प्रतिज्ञाय
प्रतिज्ञा [9. Ā.]
नमस्कृत्य
नमस्कृ [8. Ā.]
पितामहम्
पितामह [m]
स पूर्वदेवचरितं तत्र तत्र विशां पते । कथयामास दैतेयः पाण्डुपुत्रेषु भारत ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
पूर्वदेवचरितं
पूर्वदेव [m]
पूर्वदेवचरितं
चरित [n]
तत्र
तत्र [ind]
तत्र
तत्र [ind]
विशां
विश् [f]
पते
पति [m]
कथयामास
कथय् [10. Ā.]
दैतेयः
दैतेय [m]
पाण्डुपुत्रेषु
पाण्डु [m]
पाण्डुपुत्रेषु
पुत्र [m]
भारत
भारत [m]
स कालं कंचिदाश्वस्य विश्वकर्मा प्रचिन्त्य च । सभां प्रचक्रमे कर्तुं पाण्डवानां महात्मनाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
कालं
काल [m]
कंचिद्
कश्चित् [pron]
आश्वस्य
आश्वस् [2. Ā.]
विश्वकर्मा
विश्वकर्मन् [m]
प्रचिन्त्य
प्रचिन्तय् [10. P.]
च
च [ind]
स
तद् [pron]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
वचनं
वचन [n]
तेषां
तद् [pron]
पाण्डवानां
पाण्डव [m]
महात्मनाम्
महात्मन् [adj]
अभिप्रायेण पार्थानां कृष्णस्य च महात्मनः । पुण्येऽहनि महातेजाः कृतकौतुकमङ्गलः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
चक्रे
कृ [2. Ā.]
पूजां
पूजा [f]
यथान्यायं
यथान्यायम् [ind]
विदुरस्य
विदुर [m]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
पुण्ये
पुण्य [adj]
ऽहनि
अहर् [n]
महातेजाः
महत् [adj]
महातेजाः
तेजस् [n]
कृतकौतुकमङ्गलः
कृ [2. Ā.]
कृतकौतुकमङ्गलः
कौतुक [n]
कृतकौतुकमङ्गलः
मङ्गल [n]
तर्पयित्वा द्विजश्रेष्ठान्पायसेन सहस्रशः । धनं बहुविधं दत्त्वा तेभ्य एव च वीर्यवान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तर्पयित्वा
तर्पय् [10. Ā.]
द्विजश्रेष्ठान्
द्विजश्रेष्ठ [m]
पायसेन
पायस [mn]
सहस्रशः
सहस्रशस् [ind]
धनं
धन [n]
बहुविधं
बहुविध [adj]
दत्त्वा
दा [1. Ā.]
तेभ्य
तद् [pron]
एव
एव [ind]
च
च [ind]
वीर्यवान्
वीर्यवत् [adj]
सर्वर्तुगुणसंपन्नां दिव्यरूपां मनोरमाम् । दशकिष्कुसहस्रां तां मापयामास सर्वतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सर्वर्तुगुणसम्पन्नां
सर्व [pron]
सर्वर्तुगुणसम्पन्नां
ऋतु [m]
सर्वर्तुगुणसम्पन्नां
गुण [mn]
सर्वर्तुगुणसम्पन्नां
सम्पद् [4. P.]
दिव्यरूपां
दिव्य [adj]
दिव्यरूपां
रूप [n]
मनोरमाम्
मनोरम [adj]
स
तद् [pron]
पञ्चधानुभूत्वा
पञ्चधा [ind]
पञ्चधानुभूत्वा
अनुभू [1. Ā.]
तां
तद् [pron]
रमयामास
रमय् [10. Ā.]
सर्वशः
सर्वशस् [ind]