Canonical Ref: MBh 14.17.22
Sanskrit (Devanāgarī)
यः स पञ्चसु भूतेषु प्राणापाने व्यवस्थितः । स गच्छत्यूर्ध्वगो वायुः कृच्छ्रान्मुक्त्वा शरीरिणम् ॥
English Scholarly Translation
That wind which lives in the vital airs called Prana and Apana occurring within this compound of the five primal elements, rushes upwards, from a situation of distress, leaving the embodied creature.
Linguistic & Morphemic Analysis (Padaccheda)
Grammatical Parsing
यः
Lemma: यद्
POS: pron
स
Lemma: तद्
POS: pron
पञ्चसु
Lemma: पञ्चन्
POS: adj
भूतेषु
Lemma: भूत
POS: mn
प्राणापाने
Lemma: प्राण
POS: m
प्राणापाने
Lemma: अपान
POS: mn
व्यवस्थितः
Lemma: व्यवस्था
POS: 1. Ā.
स
Lemma: तद्
POS: pron
गच्छत्यूर्ध्वगो
Lemma: गम्
POS: 6. Ā. • Verb: गच्छति
गच्छत्यूर्ध्वगो
Lemma: ऊर्ध्व
POS: adj
गच्छत्यूर्ध्वगो
Lemma: ग
POS: adj
वायुः
Lemma: वायु
POS: m
कृच्छ्रान्मुक्त्वा
Lemma: कृच्छ्र
POS: mn
कृच्छ्रान्मुक्त्वा
Lemma: मुच्
POS: 6. Ā.
शरीरिणम्
Lemma: शरीरिन्
POS: m
Canonical CTS URN Reference
Mahābhārata, MBh 14.17.22. Poorvam Open Research Engine (PORE) Corpus.