Ādiparva Adhyāya 188
आदिपर्व • अध्यायः 188
Ādiparva Adhyāya 188 of the classical Mahābhārata with 23 verses.
Total: 23 Verses
•
Citations: MBh 1.188.1–23
•
250 Lexicon Terms
ततस्ते पाण्डवाः सर्वे पाञ्चाल्यश्च महायशाः । प्रत्युत्थाय महात्मानं कृष्णं दृष्ट्वाभ्यपूजयन् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्ते
ततस् [ind]
ततस्ते
तद् [pron]
पाण्डवाः
पाण्डव [m]
सर्वे
सर्व [pron]
विश्रान्ताः
विश्रम् [1. Ā.]
पृथया
पृथा [f]
सह
सह [ind]
प्रत्युत्थाय
प्रत्युत्था [1. P.]
महात्मानं
महात्मन् [adj]
कृष्णं
कृष्ण [m]
दृष्ट्वाभ्यपूजयन्
दृश् [6. P.]
दृष्ट्वाभ्यपूजयन्
अभिपूजय् [10. P.]
प्रतिनन्द्य स तान्सर्वान्पृष्ट्वा कुशलमन्ततः । आसने काञ्चने शुभ्रे निषसाद महामनाः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
प्रतिनन्द्य
प्रतिनन्द् [1. Ā.]
स
तद् [pron]
तान्
तद् [pron]
सर्वान्
सर्व [pron]
पृष्ट्वा
प्रच्छ् [1. P.]
कुशलम्
कुशल [n]
अन्ततः
अन्ततस् [ind]
आसने
आसन [n]
काञ्चने
काञ्चन [adj]
शुभ्रे
शुभ्र [adj]
निषसाद
निषद् [1. Ā.]
महामनाः
महामनस् [adj]
अनुज्ञातास्तु ते सर्वे कृष्णेनामिततेजसा । आसनेषु महार्हेषु निषेदुर्द्विपदां वराः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनुज्ञातास्तु
अनुज्ञा [9. Ā.]
अनुज्ञातास्तु
तु [ind]
ते
तद् [pron]
सर्वे
सर्व [pron]
कृष्णेनामिततेजसा
कृष्ण [m]
कृष्णेनामिततेजसा
अमित [adj]
कृष्णेनामिततेजसा
तेजस् [n]
आसनेषु
आसन [n]
महार्हेषु
महार्ह [adj]
निषेदुर्
निषद् [1. Ā.]
द्विपदां
द्विपद् [m]
वराः
वर [adj]
ततो मुहूर्तान्मधुरां वाणीमुच्चार्य पार्षतः । पप्रच्छ तं महात्मानं द्रौपद्यर्थे विशां पतिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
मुहूर्तान्
मुहूर्त [mn]
मधुरां
मधुर [adj]
वाणीम्
वाणी [f]
उच्चार्य
उच्चारय् [10. Ā.]
पार्षतः
पार्षत [m]
पप्रच्छ
प्रच्छ् [1. P.]
तं
तद् [pron]
महात्मानं
महात्मन् [adj]
द्रौपद्यर्थे
द्रौपदी [f]
द्रौपद्यर्थे
अर्थ [mn]
विशां
विश् [f]
पतिः
पति [m]
कथमेका बहूनां स्यान्न च स्याद्धर्मसंकरः । एतन्नो भगवान्सर्वं प्रब्रवीतु यथातथम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कथम्
कथम् [ind]
एका
एक [pron]
बहूनां
बहु [adj]
स्यान्
अस् [2. P.]
न
न [ind]
च
च [ind]
स्याद्
अस् [2. P.]
धर्मसंकरः
धर्म [mn]
धर्मसंकरः
संकर [m]
एतन्
एतद् [pron]
नो
मद् [pron]
भगवान्
भगवत् [adj]
सर्वं
सर्व [pron]
प्रब्रवीतु
प्रब्रू [2. Ā.]
यथातथम्
यथातथ [adj]
अस्मिन्धर्मे विप्रलम्भे लोकवेदविरोधके । यस्य यस्य मतं यद्यच्छ्रोतुमिच्छामि तस्य तत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अस्मिन्
इदम् [pron]
धर्मे
धर्म [mn]
विप्रलम्भे
विप्रलम्भ [m]
लोकवेदविरोधके
लोक [m]
लोकवेदविरोधके
वेद [m]
लोकवेदविरोधके
विरोधक [adj]
यस्य
यद् [pron]
यस्य
यद् [pron]
मतं
मत [n]
यद्
यद् [pron]
यच्छ्रोतुम्
यद् [pron]
यच्छ्रोतुम्
श्रु [4. P.]
इच्छामि
इष् [1. P.]
तस्य
तद् [pron]
तत्
तद् [pron]
अधर्मोऽयं मम मतो विरुद्धो लोकवेदयोः । न ह्येका विद्यते पत्नी बहूनां द्विजसत्तम ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अधर्मो
अधर्म [m]
ऽयं
इदम् [pron]
मम
मद् [pron]
मतो
मन् [8. P.]
विरुद्धो
विरुध् [7. Ā.]
लोकवेदयोः
लोक [m]
लोकवेदयोः
वेद [m]
न
न [ind]
ह्येका
हि [ind]
ह्येका
एक [pron]
विद्यते
विद् [2. Ā.]
पत्नी
पत्नी [f]
बहूनां
बहु [adj]
द्विजसत्तम
द्विजसत्तम [m]
न चाप्याचरितः पूर्वैरयं धर्मो महात्मभिः । न च धर्मोऽप्यनेकस्थश्चरितव्यः सनातनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
चाप्याचरितः
च [ind]
चाप्याचरितः
अपि [ind]
चाप्याचरितः
आचर् [1. Ā.]
पूर्वैर्
पूर्व [pron]
अयं
इदम् [pron]
धर्मो
धर्म [mn]
महात्मभिः
महात्मन् [adj]
न
न [ind]
च
च [ind]
धर्मो
धर्म [mn]
ऽप्यनेकस्थश्चरितव्यः
अपि [ind]
ऽप्यनेकस्थश्चरितव्यः
अनेक [adj]
ऽप्यनेकस्थश्चरितव्यः
स्थ [adj]
ऽप्यनेकस्थश्चरितव्यः
चर् [1. Ā.]
सनातनः
सनातन [adj]
अतो नाहं करोम्येवं व्यवसायं क्रियां प्रति । धर्मसंदेहसंदिग्धं प्रतिभाति हि मामिदम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अतो
अतस् [ind]
नाहं
न [ind]
नाहं
मद् [pron]
करोम्येवं
कृ [2. Ā.]
करोम्येवं
एवम् [ind]
व्यवसायं
व्यवसाय [m]
क्रियां
क्रिया [f]
प्रति
प्रति [ind]
धर्मसंदेहसंदिग्धं
धर्म [mn]
धर्मसंदेहसंदिग्धं
संदेह [m]
धर्मसंदेहसंदिग्धं
संदिह् [2. Ā.]
प्रतिभाति
प्रतिभा [2. P.]
हि
हि [ind]
माम्
मद् [pron]
इदम्
इदम् [pron]
यवीयसः कथं भार्यां ज्येष्ठो भ्राता द्विजर्षभ । ब्रह्मन्समभिवर्तेत सद्वृत्तः संस्तपोधन ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यवीयसः
यवीयस् [adj]
कथं
कथम् [ind]
भार्यां
भार्या [f]
ज्येष्ठो
ज्येष्ठ [adj]
भ्राता
भ्रातृ [m]
द्विजर्षभ
द्विजर्षभ [m]
ब्रह्मन्
ब्रह्मन् [m]
समभिवर्तेत
समभिवृत् [1. Ā.]
सद्वृत्तः
अस् [2. P.]
सद्वृत्तः
वृत् [3. P.]
संस्तपोधन
अस् [2. P.]
संस्तपोधन
तपोधन [adj]
न तु धर्मस्य सूक्ष्मत्वाद्गतिं विद्मः कथंचन । अधर्मो धर्म इति वा व्यवसायो न शक्यते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
तु
तु [ind]
धर्मस्य
धर्म [mn]
सूक्ष्मत्वाद्
सूक्ष्म [adj]
सूक्ष्मत्वाद्
त्व [n]
गतिं
गति [f]
विद्मः
विद् [6. Ā.]
कथंचन
कथंचन [ind]
अधर्मो
अधर्म [m]
धर्म
धर्म [mn]
इति
इति [ind]
वा
वा [ind]
व्यवसायो
व्यवसाय [m]
न
न [ind]
शक्यते
शक् [4. P.]
कर्तुमस्मद्विधैर्ब्रह्मंस्ततो न व्यवसाम्यहम् । पञ्चानां महिषी कृष्णा भवत्विति कथंचन ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कर्तुम्
कृ [2. Ā.]
अस्मद्विधैर्
अस्मद्विध [adj]
ब्रह्मंस्ततो
ब्रह्मन् [m]
ब्रह्मंस्ततो
ततस् [ind]
न
न [ind]
पञ्चानां
पञ्चन् [adj]
महिषी
महिषी [f]
कृष्णा
कृष्णा [f]
भवत्विति
भू [1. Ā.]
भवत्विति
इति [ind]
कथंचन
कथंचन [ind]
न मे वागनृतं प्राह नाधर्मे धीयते मतिः । वर्तते हि मनो मेऽत्र नैषोऽधर्मः कथंचन ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
न
न [ind]
मे
मद् [pron]
वाग्
वाच् [f]
अनृतं
अनृत [n]
प्राह
प्राह् [1. P.]
नाधर्मे
न [ind]
नाधर्मे
अधर्म [m]
धीयते
धा [1. P.]
मतिः
मति [f]
वर्तते
वृत् [3. P.]
हि
हि [ind]
मनो
मनस् [n]
मे
मद् [pron]
ऽत्र
अत्र [ind]
नैषो
न [ind]
नैषो
एतद् [pron]
ऽधर्मः
अधर्म [m]
कथंचन
कथंचन [ind]
श्रूयते हि पुराणेऽपि जटिला नाम गौतमी । ऋषीनध्यासितवती सप्त धर्मभृतां वर ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
श्रूयते
श्रु [4. P.]
हि
हि [ind]
पुराणे
पुराण [n]
ऽपि
अपि [ind]
जटिला
जटिला [f]
नाम
नाम [ind]
गौतमी
गौतमी [f]
ऋषीन्
ऋषि [m]
अध्यासितवती
अध्यास् [2. P.]
सप्त
सप्तन् [adj]
धर्मभृतां
धर्म [mn]
धर्मभृतां
भृत् [adj]
वर
वर [adj]
गुरोश्च वचनं प्राहुर्धर्मं धर्मज्ञसत्तम । गुरूणां चैव सर्वेषां जनित्री परमो गुरुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गुरोश्च
गुरु [m]
गुरोश्च
च [ind]
वचनं
वचन [n]
प्राहुर्
प्राह् [1. P.]
धर्मं
धर्म [mn]
धर्मज्ञसत्तम
धर्म [mn]
धर्मज्ञसत्तम
ज्ञ [adj]
धर्मज्ञसत्तम
सत्तम [adj]
गुरूणां
गुरु [m]
चैव
च [ind]
चैव
एव [ind]
सर्वेषां
सर्व [pron]
जनित्री
जनित्री [f]
परमो
परम [adj]
गुरुः
गुरु [m]
सा चाप्युक्तवती वाचं भैक्षवद्भुज्यतामिति । तस्मादेतदहं मन्ये धर्मं द्विजवरोत्तम ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सा
तद् [pron]
चाप्युक्तवती
च [ind]
चाप्युक्तवती
अपि [ind]
चाप्युक्तवती
वच् [2. P.]
वाचं
वाच् [f]
भैक्षवद्
भैक्ष [n]
भैक्षवद्
वत् [ind]
भुज्यताम्
भुज् [6. P.]
इति
इति [ind]
तस्माद्
तद् [pron]
एतद्
एतद् [pron]
अहं
मद् [pron]
मन्ये
मन् [8. P.]
धर्मं
धर्म [mn]
द्विजवरोत्तम
द्विज [m]
द्विजवरोत्तम
वर [adj]
द्विजवरोत्तम
उत्तम [adj]
एवमेतद्यथाहायं धर्मचारी युधिष्ठिरः । अनृतान्मे भयं तीव्रं मुच्येयमनृतात्कथम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवम्
एवम् [ind]
उक्त्वा
वच् [2. P.]
महाबाहुर्
महत् [adj]
महाबाहुर्
बाहु [mf]
धर्मराजो
धर्मराज [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
अनृतान्
अनृत [n]
मे
मद् [pron]
भयं
भय [n]
तीव्रं
तीव्र [adj]
मुच्येयम्
मुच् [6. Ā.]
अनृतात्
अनृत [n]
कथम्
कथम् [ind]
अनृतान्मोक्ष्यसे भद्रे धर्मश्चैष सनातनः । न तु वक्ष्यामि सर्वेषां पाञ्चाल शृणु मे स्वयम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अनृतान्
अनृत [n]
मोक्ष्यसे
मुच् [6. Ā.]
भद्रे
भद्र [adj]
धर्मश्चैष
धर्म [mn]
धर्मश्चैष
च [ind]
धर्मश्चैष
एतद् [pron]
सनातनः
सनातन [adj]
न
न [ind]
तु
तु [ind]
वक्ष्यामि
वच् [2. P.]
सर्वेषां
सर्व [pron]
पाञ्चाल
पाञ्चाल [m]
शृणु
श्रु [4. P.]
मे
मद् [pron]
स्वयम्
स्वयम् [ind]
यथायं विहितो धर्मो यतश्चायं सनातनः । यथा च प्राह कौन्तेयस्तथा धर्मो न संशयः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यथायं
यथा [ind]
यथायं
इदम् [pron]
विहितो
विधा [3. Ā.]
धर्मो
धर्म [mn]
यतश्चायं
यतस् [ind]
यतश्चायं
च [ind]
यतश्चायं
इदम् [pron]
सनातनः
सनातन [adj]
यथा
यथा [ind]
च
च [ind]
प्राह
प्राह् [1. P.]
कौन्तेयस्तथा
कौन्तेय [m]
कौन्तेयस्तथा
तथा [ind]
धर्मो
धर्म [mn]
न
न [ind]
संशयः
संशय [m]
तत उत्थाय भगवान्व्यासो द्वैपायनः प्रभुः । करे गृहीत्वा राजानं राजवेश्म समाविशत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
जगाम
गम् [6. Ā.]
भगवान्
भगवत् [adj]
व्यासो
व्यास [m]
यथाकामम्
यथाकाम [adj]
ऋषिः
ऋषि [m]
प्रभुः
प्रभु [adj]
करे
कर [m]
गृहीत्वा
ग्रह् [6. Ā.]
राजानं
राजन् [m]
राजवेश्म
राजन् [m]
राजवेश्म
वेश्मन् [n]
समाविशत्
समाविश् [6. Ā.]
पाण्डवाश्चापि कुन्ती च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः । विचेतसस्ते तत्रैव प्रतीक्षन्ते स्म तावुभौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वं
त्व [n]
च
च [ind]
कुन्ती
कुन्ती [f]
च
च [ind]
कौन्तेय
कौन्तेय [m]
धृष्टद्युम्नश्च
धृष्टद्युम्न [m]
धृष्टद्युम्नश्च
च [ind]
मे
मद् [pron]
सुतः
सुत [m]
विचेतसस्ते
विचेतस् [adj]
विचेतसस्ते
तद् [pron]
तत्रैव
तत्र [ind]
तत्रैव
एव [ind]
प्रतीक्षन्ते
प्रतीक्ष् [1. P.]
प्रतीक्षन्ते
तद् [pron]
स्म
स्म [ind]
तावुभौ
तद् [pron]
तावुभौ
उभ् [pron]
ततो द्वैपायनस्तस्मै नरेन्द्राय महात्मने । आचख्यौ तद्यथा धर्मो बहूनामेकपत्निता ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
द्वैपायनस्तस्मै
द्वैपायन [m]
द्वैपायनस्तस्मै
तद् [pron]
नरेन्द्राय
नरेन्द्र [m]
महात्मने
महात्मन् [adj]
आचख्यौ
आख्या [4. P.]
तद्
तद् [pron]
यथा
यथा [ind]
धर्मो
धर्म [mn]
बहूनाम्
बहु [adj]
एकपत्निता
एकपत्निता [f]