Ādiparva Adhyāya 182
आदिपर्व • अध्यायः 182
Ādiparva Adhyāya 182 of the classical Mahābhārata with 16 verses.
Total: 16 Verses
•
Citations: MBh 1.182.1–16
•
250 Lexicon Terms
गत्वा तु तां भार्गवकर्मशालां; पार्थौ पृथां प्राप्य महानुभावौ । तां याज्ञसेनीं परमप्रतीतौ; भिक्षेत्यथावेदयतां नराग्र्यौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
गत्वा
गम् [6. Ā.]
तु
तु [ind]
तां
तद् [pron]
भार्गवकर्मशालां
भार्गव [m]
भार्गवकर्मशालां
कर्मशाला [f]
पार्थौ
पार्थ [m]
पृथां
पृथा [f]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
महानुभावौ
महत् [adj]
महानुभावौ
अनुभाव [m]
तां
तद् [pron]
याज्ञसेनीं
याज्ञसेनी [f]
परमप्रतीतौ
परम [adj]
परमप्रतीतौ
प्रती [2. P.]
भिक्षेत्यथावेदयतां
भिक्षा [f]
भिक्षेत्यथावेदयतां
इति [ind]
भिक्षेत्यथावेदयतां
अथ [ind]
भिक्षेत्यथावेदयतां
वेदय् [10. Ā.]
नराग्र्यौ
नर [m]
नराग्र्यौ
अग्र्य [adj]
कुटीगता सा त्वनवेक्ष्य पुत्रा;नुवाच भुङ्क्तेति समेत्य सर्वे । पश्चात्तु कुन्ती प्रसमीक्ष्य कन्यां; कष्टं मया भाषितमित्युवाच ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कुटीगता
कुटी [f]
कुटीगता
गम् [6. Ā.]
सा
तद् [pron]
त्वनवेक्ष्य
तु [ind]
त्वनवेक्ष्य
अन् [ind]
त्वनवेक्ष्य
अवेक्ष् [1. P.]
पुत्रान्
पुत्र [m]
उवाच
वच् [2. P.]
भुङ्क्तेति
भुज् [6. P.]
भुङ्क्तेति
इति [ind]
समेत्य
समे [2. P.]
सर्वे
सर्व [pron]
पश्चात्
पश्चात् [ind]
तु
तु [ind]
कुन्ती
कुन्ती [f]
प्रसमीक्ष्य
प्रसमीक्ष् [1. Ā.]
कन्यां
कन्या [f]
कष्टं
कष्ट [adj]
मया
मद् [pron]
भाषितम्
भाष् [1. P.]
इत्युवाच
इति [ind]
इत्युवाच
वच् [2. P.]
साधर्मभीता हि विलज्जमाना; तां याज्ञसेनीं परमप्रतीताम् । पाणौ गृहीत्वोपजगाम कुन्ती; युधिष्ठिरं वाक्यमुवाच चेदम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
साधर्मभीता
तद् [pron]
साधर्मभीता
अधर्म [m]
साधर्मभीता
भी [1. Ā.]
हि
हि [ind]
विलज्जमाना
विलज्ज् [1. P.]
तां
तद् [pron]
याज्ञसेनीं
याज्ञसेनी [f]
परमप्रतीताम्
परम [adj]
परमप्रतीताम्
प्रती [2. P.]
पाणौ
पाणि [m]
गृहीत्वोपजगाम
ग्रह् [6. Ā.]
गृहीत्वोपजगाम
उपगम् [6. P.]
कुन्ती
कुन्ती [f]
युधिष्ठिरं
युधिष्ठिर [m]
वाक्यम्
वाक्य [n]
उवाच
वच् [2. P.]
चेदम्
च [ind]
चेदम्
इदम् [pron]
इयं हि कन्या द्रुपदस्य राज्ञ;स्तवानुजाभ्यां मयि संनिसृष्टा । यथोचितं पुत्र मयापि चोक्तं; समेत्य भुङ्क्तेति नृप प्रमादात् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
इयं
इदम् [pron]
हि
हि [ind]
कन्या
कन्या [f]
द्रुपदस्य
द्रुपद [m]
राज्ञस्
राजन् [m]
तवानुजाभ्यां
त्वद् [pron]
तवानुजाभ्यां
अनुजा [f]
मयि
मद् [pron]
संनिसृष्टा
संनिसृज् [6. Ā.]
यथोचितं
यथोचित [adj]
पुत्र
पुत्र [m]
मयापि
मद् [pron]
मयापि
अपि [ind]
चोक्तं
च [ind]
चोक्तं
वच् [2. P.]
समेत्य
समे [2. P.]
भुङ्क्तेति
भुज् [6. P.]
भुङ्क्तेति
इति [ind]
नृप
नृप [m]
प्रमादात्
प्रमाद [m]
कथं मया नानृतमुक्तमद्य; भवेत्कुरूणामृषभ ब्रवीहि । पाञ्चालराजस्य सुतामधर्मो; न चोपवर्तेत नभूतपूर्वः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
कथं
कथम् [ind]
मया
मद् [pron]
नानृतम्
न [ind]
नानृतम्
अनृत [n]
उक्तम्
वच् [2. P.]
अद्य
अद्य [ind]
भवेत्
भू [1. Ā.]
कुरूणाम्
कुरु [m]
ऋषभ
ऋषभ [m]
ब्रवीहि
ब्रू [2. Ā.]
पाञ्चालराजस्य
पाञ्चाल [m]
पाञ्चालराजस्य
राज [m]
सुताम्
सुता [f]
अधर्मो
अधर्म [m]
न
न [ind]
चोपवर्तेत
च [ind]
चोपवर्तेत
उपवृत् [1. Ā.]
न
न [ind]
भूतपूर्वः
भू [1. Ā.]
भूतपूर्वः
पूर्व [pron]
मुहूर्तमात्रं त्वनुचिन्त्य राजा; युधिष्ठिरो मातरमुत्तमौजाः । कुन्तीं समाश्वास्य कुरुप्रवीरो; धनंजयं वाक्यमिदं बभाषे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मुहूर्तमात्रं
मुहूर्त [mn]
मुहूर्तमात्रं
मात्र [n]
त्वनुचिन्त्य
तु [ind]
त्वनुचिन्त्य
अनुचिन्तय् [10. Ā.]
राजा
राजन् [m]
युधिष्ठिरो
युधिष्ठिर [m]
मातरम्
मातृ [f]
उत्तमौजाः
उत्तम [adj]
उत्तमौजाः
ओजस् [n]
कुन्तीं
कुन्ती [f]
समाश्वास्य
समाश्वासय् [10. Ā.]
कुरुप्रवीरो
कुरु [m]
कुरुप्रवीरो
प्रवीर [m]
धनंजयं
धनंजय [m]
वाक्यम्
वाक्य [n]
इदं
इदम् [pron]
बभाषे
भाष् [1. P.]
त्वया जिता पाण्डव याज्ञसेनी; त्वया च तोषिष्यति राजपुत्री । प्रज्वाल्यतां हूयतां चापि वह्नि;र्गृहाण पाणिं विधिवत्त्वमस्याः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
त्वया
त्वद् [pron]
जिता
जि [9. P.]
पाण्डव
पाण्डव [m]
याज्ञसेनी
याज्ञसेनी [f]
त्वया
त्वद् [pron]
च
च [ind]
तोषिष्यति
तुष् [4. Ā.]
राजपुत्री
राजन् [m]
राजपुत्री
पुत्री [f]
प्रज्वाल्यतां
प्रज्वालय् [10. P.]
हूयतां
हु [3. Ā.]
चापि
च [ind]
चापि
अपि [ind]
वह्निर्
वह्नि [m]
गृहाण
ग्रह् [6. Ā.]
पाणिं
पाणि [m]
विधिवत्
विधिवत् [ind]
त्वम्
त्वद् [pron]
अस्याः
इदम् [pron]
मा मां नरेन्द्र त्वमधर्मभाजं; कृथा न धर्मो ह्ययमीप्सितोऽन्यैः । भवान्निवेश्यः प्रथमं ततोऽयं; भीमो महाबाहुरचिन्त्यकर्मा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मा
मा [ind]
मां
मद् [pron]
नरेन्द्र
नरेन्द्र [m]
त्वम्
त्वद् [pron]
अधर्मभाजं
अधर्म [m]
अधर्मभाजं
भाज् [adj]
कृथा
कृ [2. Ā.]
न
न [ind]
धर्मो
धर्म [mn]
ह्ययम्
हि [ind]
ह्ययम्
इदम् [pron]
ईप्सितो
ईप्सय् [Desid. Ā.]
ऽन्यैः
अन्य [pron]
भवान्
भवत् [adj]
निवेश्यः
निवेशय् [10. Ā.]
प्रथमं
प्रथमम् [ind]
ततो
ततस् [ind]
ऽयं
इदम् [pron]
भीमो
भीम [m]
महाबाहुर्
महत् [adj]
महाबाहुर्
बाहु [mf]
अचिन्त्यकर्मा
अचिन्त्य [adj]
अचिन्त्यकर्मा
कर्मन् [n]
अहं ततो नकुलोऽनन्तरं मे; माद्रीसुतः सहदेवो जघन्यः । वृकोदरोऽहं च यमौ च राज;न्नियं च कन्या भवतः स्म सर्वे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अहं
मद् [pron]
ततो
ततस् [ind]
नकुलो
नकुल [m]
ऽनन्तरं
अनन्तरम् [ind]
मे
मद् [pron]
माद्रीसुतः
माद्री [f]
माद्रीसुतः
सुत [m]
सहदेवो
सहदेव [m]
जघन्यः
जघन्य [adj]
वृकोदरो
वृकोदर [m]
ऽहं
मद् [pron]
च
च [ind]
यमौ
यम [m]
च
च [ind]
राजन्न्
राजन् [m]
इयं
इदम् [pron]
च
च [ind]
कन्या
कन्या [f]
भवतः
भवत् [adj]
स्म
स्म [ind]
सर्वे
सर्व [pron]
एवंगते यत्करणीयमत्र; धर्म्यं यशस्यं कुरु तत्प्रचिन्त्य । पाञ्चालराजस्य च यत्प्रियं स्या;त्तद्ब्रूहि सर्वे स्म वशे स्थितास्ते ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
एवंगते
एवंगत [adj]
यत्
यद् [pron]
करणीयम्
कृ [2. Ā.]
अत्र
अत्र [ind]
धर्म्यं
धर्म्य [adj]
यशस्यं
यशस्य [adj]
कुरु
कृ [2. Ā.]
तत्
तद् [pron]
प्रचिन्त्य
प्रचिन्तय् [10. P.]
पाञ्चालराजस्य
पाञ्चाल [m]
पाञ्चालराजस्य
राज [m]
च
च [ind]
यत्
यद् [pron]
प्रियं
प्रिय [adj]
स्यात्
अस् [2. P.]
तद्
तद् [pron]
ब्रूहि
ब्रू [2. Ā.]
सर्वे
सर्व [pron]
स्म
स्म [ind]
वशे
वश [m]
स्थितास्ते
स्था [1. Ā.]
स्थितास्ते
त्वद् [pron]
ते दृष्ट्वा तत्र तिष्ठन्तीं सर्वे कृष्णां यशस्विनीम् । संप्रेक्ष्यान्योन्यमासीना हृदयैस्तामधारयन् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ते
तद् [pron]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
तत्र
तत्र [ind]
तिष्ठन्तीं
स्था [1. Ā.]
सर्वे
सर्व [pron]
कृष्णां
कृष्णा [f]
यशस्विनीम्
यशस्विन् [adj]
सम्प्रेक्ष्यान्योन्यम्
सम्प्रेक्ष् [4. P.]
सम्प्रेक्ष्यान्योन्यम्
अन्योन्य [adj]
आसीना
आस् [4. P.]
हृदयैस्ताम्
हृदय [n]
हृदयैस्ताम्
तद् [pron]
अधारयन्
धारय् [10. Ā.]
तेषां हि द्रौपदीं दृष्ट्वा सर्वेषाममितौजसाम् । संप्रमथ्येन्द्रियग्रामं प्रादुरासीन्मनोभवः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तेषां
तद् [pron]
हि
हि [ind]
द्रौपदीं
द्रौपदी [f]
दृष्ट्वा
दृश् [6. P.]
सर्वेषाम्
सर्व [pron]
अमितौजसाम्
अमित [adj]
अमितौजसाम्
ओजस् [n]
सम्प्रमथ्येन्द्रियग्रामं
सम्प्रमथ् [9. P.]
सम्प्रमथ्येन्द्रियग्रामं
इन्द्रिय [n]
सम्प्रमथ्येन्द्रियग्रामं
ग्राम [mn]
प्रनष्टा
प्रणश् [4. Ā.]
सह
सह [ind]
चेतसा
चेतस् [n]
काम्यं रूपं हि पाञ्चाल्या विधात्रा विहितं स्वयम् । बभूवाधिकमन्याभ्यः सर्वभूतमनोहरम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
काम्यं
काम्य [adj]
रूपं
रूप [n]
हि
हि [ind]
पाञ्चाल्या
पाञ्चाली [f]
विधात्रा
विधातृ [m]
विहितं
विधा [3. Ā.]
स्वयम्
स्वयम् [ind]
ते
तद् [pron]
मन्यमानाः
मन् [8. P.]
कौन्तेयाः
कौन्तेय [m]
सर्वभूतमनोहराम्
सर्व [pron]
सर्वभूतमनोहराम्
भूत [mn]
सर्वभूतमनोहराम्
मनोहर [adj]
तेषामाकारभावज्ञः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । द्वैपायनवचः कृत्स्नं संस्मरन्वै नरर्षभ ॥
English Translation
O descendant of Bharata on the birth of this child the powerful son of Kunti, Yudhishthira, gave away to the Brahmanas ten thousand kine and many thousand gold coins.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततो
ततस् [ind]
ऽब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
तदा
तदा [ind]
द्रोणं
द्रोण [m]
कुन्तीपुत्रो
कुन्ती [f]
कुन्तीपुत्रो
पुत्र [m]
युधिष्ठिरः
युधिष्ठिर [m]
द्वैपायनवचः
द्वैपायन [m]
द्वैपायनवचः
वचस् [n]
कृत्स्नं
कृत्स्न [adj]
संस्मरन्
संस्मृ [1. Ā.]
वै
वै [ind]
नरर्षभ
नर [m]
नरर्षभ
ऋषभ [m]
अब्रवीत्स हि तान्भ्रातॄन्मिथोभेदभयान्नृपः । सर्वेषां द्रौपदी भार्या भविष्यति हि नः शुभा ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अब्रवीत्
ब्रू [2. Ā.]
स
तद् [pron]
हि
हि [ind]
तान्
तद् [pron]
भ्रातॄन्
भ्रातृ [m]
मिथोभेदभयान्
मिथस् [ind]
मिथोभेदभयान्
भेद [m]
मिथोभेदभयान्
भय [n]
नृपः
नृप [m]
सर्वेषां
सर्व [pron]
द्रौपदी
द्रौपदी [f]
भार्या
भार्या [f]
भविष्यति
भू [1. Ā.]
हि
हि [ind]
नः
मद् [pron]
शुभा
शुभ [adj]