Ādiparva Adhyāya 164
आदिपर्व • अध्यायः 164
Ādiparva Adhyāya 164 of the classical Mahābhārata with 15 verses.
Total: 15 Verses
•
Citations: MBh 1.164.1–15
•
250 Lexicon Terms
स गन्धर्ववचः श्रुत्वा तत्तदा भरतर्षभ । अर्जुनः परया प्रीत्या पूर्णचन्द्र इवाबभौ ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
गन्धर्ववचः
गन्धर्व [m]
गन्धर्ववचः
वचस् [n]
श्रुत्वा
श्रु [4. P.]
तत्
तद् [pron]
तदा
तदा [ind]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
अर्जुनः
अर्जुन [m]
परया
पर [pron]
प्रीत्या
प्रीति [f]
पूर्णचन्द्र
पूर्ण [adj]
पूर्णचन्द्र
चन्द्र [m]
इवाबभौ
इव [ind]
इवाबभौ
आभा [2. P.]
उवाच च महेष्वासो गन्धर्वं कुरुसत्तमः । जातकौतूहलोऽतीव वसिष्ठस्य तपोबलात् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
उवाच
वच् [2. P.]
च
च [ind]
महेष्वासो
महत् [adj]
महेष्वासो
इष्वास [m]
गन्धर्वं
गन्धर्व [m]
कुरुसत्तमः
कुरु [m]
कुरुसत्तमः
सत्तम [adj]
जातकौतूहलो
जन् [4. P.]
जातकौतूहलो
कौतूहल [n]
ऽतीव
अतीव [ind]
वसिष्ठस्य
वसिष्ठ [m]
तपोबलात्
तपस् [n]
तपोबलात्
बल [mn]
वसिष्ठ इति यस्यैतदृषेर्नाम त्वयेरितम् । एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं यथावत्तद्वदस्व मे ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
वसिष्ठ
वसिष्ठ [m]
इति
इति [ind]
यस्यैतद्
यद् [pron]
यस्यैतद्
एतद् [pron]
ऋषेर्
ऋषि [m]
नाम
नामन् [n]
त्वयेरितम्
त्वद् [pron]
त्वयेरितम्
ईरय् [10. Ā.]
एतद्
एतद् [pron]
इच्छाम्यहं
इष् [1. P.]
इच्छाम्यहं
मद् [pron]
श्रोतुं
श्रु [4. P.]
विस्तरेण
विस्तर [m]
प्रकीर्तय
प्रकीर्तय् [10. P.]
य एष गन्धर्वपते पूर्वेषां नः पुरोहितः । आसीदेतन्ममाचक्ष्व क एष भगवानृषिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
य
यद् [pron]
एष
एतद् [pron]
गन्धर्वपते
गन्धर्व [m]
गन्धर्वपते
पति [m]
पूर्वेषां
पूर्व [pron]
नः
मद् [pron]
पुरोहितः
पुरोहित [m]
आसीद्
अस् [2. P.]
एतन्
एतद् [pron]
ममाचक्ष्व
मद् [pron]
ममाचक्ष्व
आचक्ष् [1. P.]
क
क [pron]
एष
एतद् [pron]
भगवान्
भगवत् [adj]
ऋषिः
ऋषि [m]
तपसा निर्जितौ शश्वदजेयावमरैरपि । कामक्रोधावुभौ यस्य चरणौ संववाहतुः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तपसा
तपस् [n]
निर्जितौ
निर्जि [1. P.]
शश्वद्
शश्वत् [ind]
अजेयावमरैर्
अजेय [adj]
अजेयावमरैर्
अमर [m]
अपि
अपि [ind]
कामक्रोधावुभौ
काम [m]
कामक्रोधावुभौ
क्रोध [m]
कामक्रोधावुभौ
उभ् [pron]
यस्य
यद् [pron]
चरणौ
चरण [mn]
संववाहतुः
संवह् [1. P.]
यस्तु नोच्छेदनं चक्रे कुशिकानामुदारधीः । विश्वामित्रापराधेन धारयन्मन्युमुत्तमम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यस्तु
यद् [pron]
यस्तु
तु [ind]
नोच्छेदनं
न [ind]
नोच्छेदनं
उच्छेदन [n]
चक्रे
कृ [2. Ā.]
कुशिकानाम्
कुशिक [m]
उदारधीः
उदार [adj]
उदारधीः
धी [f]
विश्वामित्रापराधेन
विश्वामित्र [m]
विश्वामित्रापराधेन
अपराध [m]
धारयन्
धारय् [10. Ā.]
मन्युम्
मन्यु [mf]
उत्तमम्
उत्तम [adj]
पुत्रव्यसनसंतप्तः शक्तिमानपि यः प्रभुः । विश्वामित्रविनाशाय न मेने कर्म दारुणम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुत्रव्यसनसंतप्तः
पुत्र [m]
पुत्रव्यसनसंतप्तः
व्यसन [n]
पुत्रव्यसनसंतप्तः
संतप् [4. Ā.]
शक्तिमान्
शक्तिमत् [adj]
अपि
अपि [ind]
यः
यद् [pron]
प्रभुः
प्रभु [m]
विश्वामित्रविनाशाय
विश्वामित्र [m]
विश्वामित्रविनाशाय
विनाश [m]
न
न [ind]
मेने
मन् [8. P.]
कर्म
कर्मन् [n]
दारुणम्
दारुण [adj]
मृतांश्च पुनराहर्तुं यः स पुत्रान्यमक्षयात् । कृतान्तं नातिचक्राम वेलामिव महोदधिः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
मृतांश्च
मृ [4. Ā.]
मृतांश्च
च [ind]
पुनर्
पुनर् [ind]
आहर्तुं
आहृ [1. Ā.]
यः
यद् [pron]
स
तद् [pron]
पुत्रान्
पुत्र [m]
यमक्षयात्
यम [m]
यमक्षयात्
क्षय [m]
कृतान्तं
कृतान्त [m]
नातिचक्राम
न [ind]
नातिचक्राम
अतिक्रम् [6. P.]
वेलाम्
वेला [f]
इव
इव [ind]
महोदधिः
महत् [adj]
महोदधिः
उदधि [m]
यं प्राप्य विजितात्मानं महात्मानं नराधिपाः । इक्ष्वाकवो महीपाला लेभिरे पृथिवीमिमाम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
यं
यद् [pron]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
विजितात्मानं
विजि [1. Ā.]
विजितात्मानं
आत्मन् [m]
महात्मानं
महात्मन् [adj]
नराधिपाः
नर [m]
नराधिपाः
अधिप [m]
इक्ष्वाकवो
इक्ष्वाकु [m]
महीपाला
महीपाल [m]
लेभिरे
लभ् [1. P.]
पृथिवीम्
पृथिवी [f]
इमाम्
इदम् [pron]
पुरोहितवरं प्राप्य वसिष्ठमृषिसत्तमम् । ईजिरे क्रतुभिश्चापि नृपास्ते कुरुनन्दन ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
पुरोहितवरं
पुरोहित [m]
पुरोहितवरं
वर [adj]
प्राप्य
प्राप् [1. P.]
वसिष्ठम्
वसिष्ठ [m]
ऋषिसत्तमम्
ऋषि [m]
ऋषिसत्तमम्
सत्तम [adj]
ईजिरे
यज् [2. P.]
क्रतुभिश्चापि
क्रतु [m]
क्रतुभिश्चापि
च [ind]
क्रतुभिश्चापि
अपि [ind]
नृपास्ते
नृप [m]
नृपास्ते
तद् [pron]
कुरुनन्दन
कुरु [m]
कुरुनन्दन
नन्दन [m]
स हि तान्याजयामास सर्वान्नृपतिसत्तमान् । ब्रह्मर्षिः पाण्डवश्रेष्ठ बृहस्पतिरिवामरान् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
हि
हि [ind]
तान्
तद् [pron]
याजयामास
याजय् [10. Ā.]
सर्वान्
सर्व [pron]
नृपतिसत्तमान्
नृपति [m]
नृपतिसत्तमान्
सत्तम [adj]
ब्रह्मर्षिः
ब्रह्मर्षि [m]
पाण्डवश्रेष्ठ
पाण्डव [m]
पाण्डवश्रेष्ठ
श्रेष्ठ [adj]
बृहस्पतिर्
बृहस्पति [m]
इवामरान्
इव [ind]
इवामरान्
अमर [m]
तस्माद्धर्मप्रधानात्मा वेदधर्मविदीप्सितः । ब्राह्मणो गुणवान्कश्चित्पुरोधाः प्रविमृश्यताम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्माद्
तद् [pron]
धर्मप्रधानात्मा
धर्म [mn]
धर्मप्रधानात्मा
प्रधान [n]
धर्मप्रधानात्मा
आत्मन् [m]
वेदधर्मविद्
वेद [m]
वेदधर्मविद्
धर्म [mn]
वेदधर्मविद्
विद् [adj]
ईप्सितः
ईप्सय् [Desid. Ā.]
ब्राह्मणो
ब्राह्मण [m]
गुणवान्
गुणवत् [adj]
कश्चिद्
कश्चित् [pron]
धनेनोपनिमन्त्र्यताम्
धन [n]
धनेनोपनिमन्त्र्यताम्
उपनिमन्त्रय् [Denom. Ā.]
क्षत्रियेण हि जातेन पृथिवीं जेतुमिच्छता । पूर्वं पुरोहितः कार्यः पार्थ राज्याभिवृद्धये ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
क्षत्रियेण
क्षत्रिय [m]
हि
हि [ind]
जातेन
जन् [4. P.]
पृथिवीं
पृथिवी [f]
जेतुम्
जि [9. P.]
इच्छता
इष् [1. P.]
पूर्वं
पूर्वम् [ind]
पुरोहितः
पुरोहित [m]
कार्यः
कृ [2. Ā.]
पार्थ
पार्थ [m]
राज्याभिवृद्धये
राज्य [n]
राज्याभिवृद्धये
अभिवृद्धि [f]
महीं जिगीषता राज्ञा ब्रह्म कार्यं पुरःसरम् । तस्मात्पुरोहितः कश्चिद्गुणवानस्तु वो द्विजः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
महीं
मही [f]
जिगीषता
जिगीष् [Desid. Ā.]
राज्ञा
राजन् [m]
ब्रह्म
ब्रह्मन् [n]
कार्यं
कृ [2. Ā.]
पुरःसरम्
पुरःसर [adj]
तस्मात्
तद् [pron]
पुरोहितः
पुरोहित [m]
कश्चिद्
कश्चित् [pron]
गुणवान्
गुणवत् [adj]
अस्तु
अस् [2. P.]
वो
त्वद् [pron]
द्विजः
द्विज [m]