Ādiparva Adhyāya 106
आदिपर्व • अध्यायः 106
Ādiparva Adhyāya 106 of the classical Mahābhārata with 15 verses.
Total: 15 Verses
•
Citations: MBh 1.106.1–15
•
250 Lexicon Terms
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातः स्वबाहुविजितं धनम् । भीष्माय सत्यवत्यै च मात्रे चोपजहार सः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातः
धृतराष्ट्र [m]
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातः
अभ्यनुज्ञा [9. Ā.]
स्वबाहुविजितं
स्व [adj]
स्वबाहुविजितं
बाहु [mf]
स्वबाहुविजितं
विजि [1. Ā.]
धनम्
धन [n]
भीष्माय
भीष्म [m]
सत्यवत्यै
सत्यवती [f]
च
च [ind]
मात्रे
मातृ [f]
चोपजहार
च [ind]
चोपजहार
उपहृ [2. P.]
सः
तद् [pron]
विदुराय च वै पाण्डुः प्रेषयामास तद्धनम् । सुहृदश्चापि धर्मात्मा धनेन समतर्पयत् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
विदुराय
विदुर [m]
च
च [ind]
वै
वै [ind]
पाण्डुः
पाण्डु [m]
प्रेषयामास
प्रेषय् [10. Ā.]
तद्
तद् [pron]
धनम्
धन [n]
सुहृदश्चापि
सुहृद् [m]
सुहृदश्चापि
च [ind]
सुहृदश्चापि
अपि [ind]
धर्मात्मा
धर्म [mn]
धर्मात्मा
आत्मन् [m]
धनेन
धन [n]
समतर्पयत्
संतर्पय् [10. Ā.]
ततः सत्यवतीं भीष्मः कौसल्यां च यशस्विनीम् । शुभैः पाण्डुजितै रत्नैस्तोषयामास भारत ॥
English Translation
The venerable Satyavati, the illustrious princess of Kausalya and Gandhari surrounded by their maids, all came out to the royal gate.
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततः
ततस् [ind]
सत्यवतीं
सत्यवती [f]
भीष्मः
भीष्म [m]
कौसल्यां
कौसल्या [f]
च
च [ind]
यशस्विनीम्
यशस्विन् [adj]
शुभैः
शुभ [adj]
रत्नैस्तोषयामास
रत्न [mn]
रत्नैस्तोषयामास
तोषय् [10. Ā.]
भारत
भारत [m]
ननन्द माता कौसल्या तमप्रतिमतेजसम् । जयन्तमिव पौलोमी परिष्वज्य नरर्षभम् ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ननन्द
नन्द् [1. Ā.]
माता
मातृ [f]
कौसल्या
कौसल्या [f]
तम्
तद् [pron]
अप्रतिमतेजसम्
अप्रतिम [adj]
अप्रतिमतेजसम्
तेजस् [n]
जयन्तम्
जयन्त [m]
इव
इव [ind]
पौलोमी
पौलोमी [f]
परिष्वज्य
परिष्वज् [1. P.]
नरर्षभम्
नर [m]
नरर्षभम्
ऋषभ [m]
तस्य वीरस्य विक्रान्तैः सहस्रशतदक्षिणैः । अश्वमेधशतैरीजे धृतराष्ट्रो महामखैः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
वीरस्य
वीर [m]
विक्रान्तैः
विक्रान्त [n]
सहस्रशतदक्षिणैः
सहस्र [mn]
सहस्रशतदक्षिणैः
शत [mn]
सहस्रशतदक्षिणैः
दक्षिणा [f]
अश्वमेधशतैर्
अश्वमेध [m]
अश्वमेधशतैर्
शत [mn]
ईजे
यज् [2. P.]
धृतराष्ट्रो
धृतराष्ट्र [m]
महामखैः
महत् [adj]
महामखैः
मख [m]
संप्रयुक्तश्च कुन्त्या च माद्र्या च भरतर्षभ । जिततन्द्रीस्तदा पाण्डुर्बभूव वनगोचरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
सम्प्रयुक्तश्च
सम्प्रयुज् [7. P.]
सम्प्रयुक्तश्च
च [ind]
कुन्त्या
कुन्ती [f]
च
च [ind]
माद्र्या
माद्री [f]
च
च [ind]
भरतर्षभ
भरत [m]
भरतर्षभ
ऋषभ [m]
जिततन्द्रीस्तदा
जि [9. P.]
जिततन्द्रीस्तदा
तन्द्रा [f]
जिततन्द्रीस्तदा
तदा [ind]
पाण्डुर्
पाण्डु [m]
बभूव
भू [1. Ā.]
वनगोचरः
वन [n]
वनगोचरः
गोचर [adj]
हित्वा प्रासादनिलयं शुभानि शयनानि च । अरण्यनित्यः सततं बभूव मृगयापरः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
हित्वा
हा [1. P.]
प्रासादनिलयं
प्रासाद [m]
प्रासादनिलयं
निलय [m]
शुभानि
शुभ [adj]
शयनानि
शयन [n]
च
च [ind]
अरण्यनित्यः
अरण्य [n]
अरण्यनित्यः
नित्य [adj]
सततं
सततम् [ind]
बभूव
भू [1. Ā.]
मृगयापरः
मृगया [f]
मृगयापरः
पर [pron]
स चरन्दक्षिणं पार्श्वं रम्यं हिमवतो गिरेः । उवास गिरिपृष्ठेषु महाशालवनेषु च ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
स
तद् [pron]
चरन्
चर् [1. Ā.]
दक्षिणं
दक्षिण [adj]
पार्श्वं
पार्श्व [mn]
रम्यं
रम्य [adj]
हिमवतो
हिमवन्त् [m]
गिरेः
गिरि [m]
उवास
वस् [2. P.]
गिरिपृष्ठेषु
गिरि [m]
गिरिपृष्ठेषु
पृष्ठ [n]
महाशालवनेषु
महत् [adj]
महाशालवनेषु
शाल [mn]
महाशालवनेषु
वन [n]
च
च [ind]
रराज कुन्त्या माद्र्या च पाण्डुः सह वने वसन् । करेण्वोरिव मध्यस्थः श्रीमान्पौरंदरो गजः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
रराज
राज् [2. P.]
कुन्त्या
कुन्ती [f]
माद्र्या
माद्री [f]
च
च [ind]
पाण्डुः
पाण्डु [m]
सह
सह [ind]
वने
वन [n]
वसन्
वस् [2. P.]
करेण्वोर्
करेणु [f]
इव
इव [ind]
मध्यस्थः
मध्य [n]
मध्यस्थः
स्थ [adj]
श्रीमान्
श्रीमत् [adj]
पौरंदरो
पौरंदर [adj]
गजः
गज [m]
भारतं सह भार्याभ्यां बाणखड्गधनुर्धरम् । विचित्रकवचं वीरं परमास्त्रविदं नृपम् । देवोऽयमित्यमन्यन्त चरन्तं वनवासिनः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
भारतं
भारत [adj]
सह
सह [ind]
भार्याभ्यां
भार्या [f]
बाणखड्गधनुर्धरम्
बाण [m]
बाणखड्गधनुर्धरम्
खड्ग [mn]
बाणखड्गधनुर्धरम्
धनुस् [n]
बाणखड्गधनुर्धरम्
धर [adj]
विचित्रकवचं
विचित्र [adj]
विचित्रकवचं
कवच [mn]
वीरं
वीर [m]
परमास्त्रविदं
परम [adj]
परमास्त्रविदं
अस्त्र [mn]
परमास्त्रविदं
विद् [adj]
नृपम्
नृप [m]
देवो
देव [m]
ऽयम्
इदम् [pron]
इत्यमन्यन्त
इति [ind]
इत्यमन्यन्त
मन् [8. P.]
चरन्तं
चर् [1. Ā.]
वनवासिनः
वन [n]
वनवासिनः
वासिन् [adj]
तस्य कामांश्च भोगांश्च नरा नित्यमतन्द्रिताः । उपजह्रुर्वनान्तेषु धृतराष्ट्रेण चोदिताः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्य
तद् [pron]
कामांश्च
काम [m]
कामांश्च
च [ind]
भोगांश्च
भोग [m]
भोगांश्च
च [ind]
नरा
नर [m]
नित्यम्
नित्यम् [ind]
अतन्द्रिताः
अतन्द्रित [adj]
उपजह्रुर्
उपहृ [2. P.]
वनान्तेषु
वनान्त [m]
धृतराष्ट्रेण
धृतराष्ट्र [m]
चोदिताः
चोदय् [10. Ā.]
अथ पारशवीं कन्यां देवकस्य महीपतेः । रूपयौवनसंपन्नां स शुश्रावापगासुतः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
अथ
अथ [ind]
शुश्राव
श्रु [4. P.]
विप्रेभ्यो
विप्र [m]
यादवस्य
यादव [m]
महीपतेः
महीपति [m]
रूपयौवनसम्पन्नां
रूप [n]
रूपयौवनसम्पन्नां
यौवन [n]
रूपयौवनसम्पन्नां
सम्पद् [4. P.]
सुतां
सुता [f]
सागरगासुतः
सागरगा [f]
सागरगासुतः
सुत [m]
ततस्तु वरयित्वा तामानाय्य पुरुषर्षभः । विवाहं कारयामास विदुरस्य महामतेः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
ततस्तु
ततस् [ind]
ततस्तु
तु [ind]
वरयित्वा
वरय् [10. Ā.]
ताम्
तद् [pron]
आनाय्य
आनायय् [10. P.]
पुरुषर्षभः
पुरुष [m]
पुरुषर्षभः
ऋषभ [m]
विवाहं
विवाह [m]
कारयामास
कारय् [10. Ā.]
भीष्मः
भीष्म [m]
पाण्डोर्
पाण्डु [m]
महात्मनः
महात्मन् [adj]
तस्यां चोत्पादयामास विदुरः कुरुनन्दनः । पुत्रान्विनयसंपन्नानात्मनः सदृशान्गुणैः ॥
Morphemic Decomposition & Padaccheda
तस्यां
तद् [pron]
चोत्पादयामास
च [ind]
चोत्पादयामास
उत्पादय् [10. Ā.]
विदुरः
विदुर [m]
कुरुनन्दनः
कुरु [m]
कुरुनन्दनः
नन्दन [m]
पुत्रान्
पुत्र [m]
विनयसम्पन्नान्
विनय [m]
विनयसम्पन्नान्
सम्पद् [4. P.]
आत्मनः
आत्मन् [m]
सदृशान्
सदृश [adj]
गुणैः
गुण [mn]