KALIYLI KONLARDA QAZIB OLISH CHUQURLIGI ORTISHI BILAN SILVINIT RUDASINI QAZIB OLISH TIZIMIDAGI PARAMETRLARNI GEOMEXANIK MOSLASHTIRISH VA NAZARIY ASOSLASH, GEOMECHANICAL ADAPTATION AND THEORETICAL JUSTIFICATION OF SYLVINITE ORE MINING SYSTEM PARAMETERS WITH INCREASING MINING DEPTH IN POTASH DEPOSITS, ГЕОМЕХАНИЧЕСКАЯ АДАПТАЦИЯ И ТЕОРЕТИЧЕСКОЕ ОБОСНОВАНИЕ ПАРАМЕТРОВ СИСТЕМЫ РАЗРАБОТКИ СИЛЬВИНИТОВЫХ РУД С УВЕЛИЧЕНИЕМ ГЛУБИНЫ РАЗРАБОТКИ В КАЛИЙНЫХ МЕСТОРОЖДЕНИЯХ

<jats:p>Ushbu maqolada kaliyli konlarda qazib olish chuqurligi ortib borishi sharoitida silvinit rudalarini kamerali qazib olish tizimi parametrlarini geomexanik moslashtirish va nazariy asoslash masalalari Tyubegatan kaliy tuzlari koni misolida tadqiq etilgan. Sanoat qatlamlari va ularni o‘rab turgan tog‘ jinslarining fizik-mexanik xossalari, tabiiy va texnogen kuchlanishlar, tektonik omillar, qatlamlarning yotish chuqurligi va qalinligi hamda yaqin joylashgan qatlamlarni qazib olishning o‘zaro ta’siri baholangan. “PRESS 3D URAL” dasturiy majmuasi yordamida tog‘-kon ishlari rivojlanishining turli sxemalari uchun kuchlanishlar konsentratsiyasi tahlil qilingan. Qazib olish chuqurligi 500–1000 m oralig‘ida o‘zgarganda kameralararo seliklarning barqarorligini ta’minlovchi parametrlar geomexanik jihatdan asoslangan. Amaldagi Galurgiya instituti uslubiyati va taklif etilayotgan hisoblash usuli bo‘yicha olingan natijalar qiyosiy tahlil qilinib, kameralararo seliklarning minimal ruxsat etilgan kengliklari aniqlangan. Taklif etilgan yondashuv seliklarning 50 yillik me’yoriy xizmat muddatini ta’minlagan holda kameralararo seliklarda qoldiriladigan ruda nobudgarchiligini 15–20% ga kamaytirish imkonini berishi aniqlangan. Olingan natijalar katta chuqurliklarda kaliy rudalarini xavfsiz va samarali qazib olish parametrlarini optimallashtirish uchun ilmiy-amaliy asos bo‘lib xizmat qiladi.</jats:p>